Հայաստանի ԱԲ կանոնները դեռ նախագիծ չունեն․ քննարկումը սկսվել է ենթակառուցվածքից

|Հեղինակ: QUASA-ի խմբագրական թիմ|4 րոպե ընթերցանություն| 1
Հայաստանի ԱԲ կանոնները դեռ նախագիծ չունեն․ քննարկումը սկսվել է ենթակառուցվածքից

Սեպտեմբերի 30-ին ՀՀ բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության և արհեստական բանականության նախարարին կից հասարակական խորհրդի նիստում քննարկվել են ԱԲ ապագա կանոնների մշակման մոտեցումները, սակայն նախնական նախագիծ դեռ պատրաստ չէ․ դա արձանագրում է նախարարության հաղորդագրությունը։ Քննարկմանը մասնակցել են ԱԲ ընկերությունների, ստարտափների, ինչպես նաև Հայաստանում գործող խոշոր և միջազգային կազմակերպությունների ներկայացուցիչներ։ Օրակարգում եղել են ազգային ԱԲ էկոհամակարգն ու կառավարության և Firebird AI-ի պայմանագրով ձեռք բերված հաշվողական հզորության օգտագործումը։

Այսպիսով՝ առանձին կանոնների պատրաստման աշխատանքը սկսվել է առաջարկներ հավաքելուց, իսկ այն, թե ինչ պարտավորություններ են դրվելու ԱԲ մշակողների կամ կիրառողների վրա, դեռ որոշված չէ։ Նույն օրը Ազգային ժողովում նախարար Դավիթ Թադևոսյանը, ըստ «Առավոտի» հրապարակման, Firebird AI-ի ենթակառուցվածքը «հետախուզական» համարելու պնդմանն արձագանքել է՝ ասելով «Կարծում եմ՝ դա քաղաքականացված գնահատական է», և նշել, որ ներդրումն արել է հայաստանյան բանկերի կոնսորցիումը։ Ներդրման ճշգրիտ չափը նա չի հայտնել։ Այդ վեճը գործնական նշանակություն է տալիս ենթակառուցվածքի նպատակի և օգտագործման պայմանների շուրջ հարցերին։

Նիստից հետո ինչ կարգավիճակ ունի նախաձեռնությունը

Խորհրդակցությունը սահմանել է աշխատանքի թեմաները և հետագա մասնակցության շրջանակը։ Մասնակիցների առաջարկներն ու դիտարկումներն ամփոփվել են՝ դրանք ազգային ԱԲ էկոհամակարգի ձևավորման և կարգավորման հետագա աշխատանքում հաշվի առնելու համար։ Նախատեսվում է շարունակել խորհրդակցությունները ոլորտի, մասնավոր հատվածի, ստարտափների, հետազոտական համայնքի և այլ շահագրգիռ կողմերի հետ։ Սա գործընթացի կազմակերպման որոշում է, որից առայժմ չեն բխում ԱԲ համակարգերի համար նոր պարտադիր պահանջներ։

  • Որոշված է. շարունակել խորհրդակցությունները և հավաքված առաջարկներն օգտագործել հետագա աշխատանքում։ Մասնակիցների դիտարկումները պետք է ներառվեն ձևավորվող մոտեցումների մշակման մեջ։
  • Քննարկվում է. անվտանգ և պատասխանատու կիրառումը, քաղաքացիների իրավունքներն ու հաշվետվողականությունը։ Նույն օրակարգում են հաշվողական ենթակառուցվածքի զարգացումը, մասնագետների ներգրավումը, ստարտափների ու հետազոտությունների աջակցությունը, մտավոր սեփականության պաշտպանությունը և պետական համակարգում ԱԲ-ի կիրառման ընդլայնումը։
  • Դեռ չկա. նախնական կարգավորման նախագիծ, որի դրույթներով հնարավոր լիներ գնահատել՝ ով ինչ պարտավորություն կստանա, ինչպես կհսկվի պահանջների կատարումը և երբ կանոնները կարող են ուժի մեջ մտնել։ Հրապարակված տեղեկությունը նախագծի պատրաստման ժամկետ էլ չի նշում։

Այս բաժանումը կարևոր է նաև «նախագծի նախապատրաստում» ձևակերպման համար։ Այստեղ խոսքը ապագա տեքստի ուղղությունները ձևավորելու մասին է. հրապարակված օրակարգից դեռ հնարավոր չէ իրավական պարտավորություն կամ թույլտվության պայման եզրակացնել։ Ընկերությունների և հետազոտողների դիտարկումները կարող են ազդել մոտեցումների վրա հենց այս փուլում, քանի դեռ դրանք չեն վերածվել հոդվածների և կիրառման մանրամասն ընթացակարգերի։

Ինչու է Firebird AI-ի հզորությունը նույն օրակարգում

Խորհրդի քննարկման առարկան կառավարության և Firebird AI-ի միջև կնքված պայմանագրով ձեռք բերված հաշվողական հզորության արդյունավետ օգտագործումն է։ Այդ ձևակերպումը վերաբերում է ռեսուրսին և դրա կիրառմանը. այն չի նկարագրում, թե որ կազմակերպությունն ինչպիսի հասանելիություն ունի, որքան հաշվարկային ժամանակ է հատկացվում կամ ինչ ծառայություն է գործում դրա հիման վրա։ Սակայն ձեռք բերված հզորությունը կանոնների մշակման հարցը դարձնում է կոնկրետ. ապագա մոտեցումների համար նշանակություն կունենա նաև այն, թե ում և ինչ պայմաններով է այդ ռեսուրսը հասանելի լինելու։

Բանկերի կոնսորցիումի ներդրման մասին հայտարարությունն ու խորհրդի քննարկած պայմանագիրը տարբեր հարաբերությունների մասին են։ Առաջինը վերաբերում էր կենտրոնի ֆինանսավորմանը, մինչդեռ խորհրդում խոսքը կառավարության պայմանագրով ձեռք բերված հզորության օգտագործման մասին էր։ Դրանք նույնացնելով՝ կարելի է սխալ պատկերացում կազմել, թե ով է ներդրողը և ինչ է ձեռք բերել պետությունը։ Ճեպազրույցում ներդրման ճշգրիտ գումար չի հրապարակվել, ուստի դրանից հնարավոր չէ եզրակացնել ֆինանսավորման ամբողջական կառուցվածքը։

«Հետախուզական» նշանակության մասին պնդման շուրջ վեճը նույնպես չի սահմանում կենտրոնի իրավական ռեժիմը։ Այն ցույց է տալիս, որ ենթակառուցվածքի նպատակի և վերահսկողության մասին հրապարակային հարցերն արդեն առաջ են եկել, մինչ կարգավորման նախագիծը դեռ ձևավորվում է։ Այդ պատճառով հատկապես էական կլինեն օգտագործողների հասանելիության, թույլատրելի կիրառությունների և վերահսկողության վերաբերյալ հետագա որոշումները։ Դրանք առայժմ քննարկման հնարավոր առարկաներ են, ոչ թե խորհրդի նիստում հաստատված պայմաններ։

Որ հարցերն են հասնելու ապագա նախագծին

Քաղաքացիների իրավունքների պաշտպանությունն ու հաշվետվողականությունը ներառվել են քննարկման մեջ, բայց դրանց իրական բովանդակությունը կախված կլինի ապագա տեքստից։ Օրինակ՝ եթե ԱԲ արդյունքը կիրառվի քաղաքացուն առնչվող պետական որոշման նախապատրաստման ժամանակ, պետք է պարզ լինի՝ ով է ստուգում արդյունքը, ինչպես է քաղաքացուն հասանելի դառնում բացատրությունը և ումից կարելի է պահանջել սխալի ուղղում։ Սրանք հնարավոր կարգավորման հարցեր են. նիստի մասին հրապարակված տեղեկությունը չի սահմանում նման ընթացակարգ և չի նշում կոնկրետ պետական ծառայություն։

Պատասխանատվության հարցն առանձին է իրավունքների հռչակումից։ Դեռ պետք է որոշվի, թե ինչ դեր կունենան համակարգը մշակողը, այն տրամադրողը և կիրառող մարմինը, երբ արդյունքը սխալ կամ վնասակար լինի։ Նույնքան բաց է մտավոր սեփականության պաշտպանության եղանակը՝ հատկապես այն դեպքերում, երբ ԱԲ համակարգը ստեղծվում կամ կիրառվում է ուրիշների ստեղծագործությունների և տվյալների մասնակցությամբ։ Խորհրդում այդ պաշտպանությունը կարևորվել է, սակայն չի ընտրվել որևէ կոնկրետ լուծում՝ համաձայնություն, սահմանափակում, վարձատրություն կամ այլ մեխանիզմ։

Պետական համակարգում ԱԲ կիրառման ընդլայնումը ևս օրակարգային նպատակ է, որի իրական սահմանները կերևան միայն հաջորդ որոշումներից։ Կարևոր կլինի՝ կիրառությունը սահմանափակվա՞ծ է օժանդակ աշխատանքով, թե՞ կարող է մասնակցել քաղաքացիների նկատմամբ որոշումների կայացմանը, և որ փուլում է մարդը պահպանում վերջնական վերահսկողությունը։ Նիստի մասնակիցները շեշտել են նաև նորարարության համար նպաստավոր միջավայրը. ապագա նախագծում տեսանելի կդառնա, թե այդ նպատակը ինչպես է համադրվում անվտանգության ու հաշվետվողականության պահանջների հետ։ Խորհրդակցությունների շարունակությունից հետո հրապարակվող առաջին տեքստը ցույց կտա՝ որ հարցերին են տրվել պարտադիր պատասխաններ։

Կարդացեք նաև:

Կիսվել:

Առնչվող հոդվածներ

Բաժանորդագրվեք մեր տեղեկագրին

Ստացեք Web3-ի, ԱԲ-ի և կրիպտոյի վերջին լուրերն անմիջապես ձեր էլ. փոստին։

0