Cerebras-ը քննարկում է Հայաստանի ԱԲ ենթակառուցվածքը, բայց գործարք դեռ չկա

2026 թվականի հոկտեմբերի 5-ին ՀՀ բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության և արհեստական բանականության նախարար Դավիթ Թադևոսյանը հանդիպել է Cerebras-ի պրոդուկտի մենեջեր Նժդեհ Ծատուրյանի հետ․ նախարարության հաղորդագրության համաձայն՝ նրանք քննարկել են ԱԲ-ն, բարձր արտադրողականության հաշվարկներն ու ԱԲ ենթակառուցվածքի զարգացումը և պայմանավորվել շարունակել քննարկումները։ Հրապարակված արդյունքը վերաբերում է հնարավոր համագործակցության քննարկմանը. Հայաստանում Cerebras-ի նախագծի, ներդրման կամ պայմանագրի մասին որոշում չի ներկայացվել։

Հոկտեմբերի 6-ին Armenpress-ի անդրադարձը նույն հանդիպման արդյունք է նշում փոխադարձ հետաքրքրություն ներկայացնող նախաձեռնությունների շուրջ հետագա քննարկումները։ Հրապարակման մեջ չկա ներդրման գումար, սարքավորումների տեղակայման վայր կամ ծառայության գործարկման ժամկետ։ Ընթերցողի համար սա նշանակում է, որ շփման առարկան հստակ է, իսկ դրա գործարար ձևը դեռ հրապարակված չէ։

Ինչ են ներկայացրել կողմերը

Դավիթ Թադևոսյանը հանդիպմանը ներկայացրել է Հայաստանի տեխնոլոգիական էկոհամակարգը, ոլորտում իրականացվող պետական նախաձեռնությունները և ԱԲ զարգացման հնարավորությունները։ Նժդեհ Ծատուրյանը պատմել է Cerebras-ի տեխնոլոգիական լուծումների ու ԱԲ հաշվարկների և ենթակառուցվածքների ոլորտում ընկերության միջազգային փորձի մասին։ Այս փոխանակումը կողմերին հնարավորություն է տվել համադրել Հայաստանի ծրագրերն ու ընկերության կարողությունները, սակայն այն ինքնին չի սահմանում համագործակցության առարկան կամ ծավալը։

Քննարկված թեմաները լայն շրջանակ ունեն։ Բարձր արտադրողականության հաշվարկը կարող է նշանակել մոդելների ուսուցման կամ կիրառման համար պահանջվող հզորություն, իսկ ԱԲ ենթակառուցվածքը ներառում է նաև այդ հզորության տրամադրման կազմակերպական ձևը։ Հենց այդ պատճառով տեխնոլոգիայի մասին խոսակցությունը դեռ չի պատասխանում հիմնական գործարար հարցերին՝ ո՞վ կտրամադրի հաշվարկային ռեսուրսը, որտե՞ղ այն կաշխատի և ո՞ւմ համար կլինի հասանելի։

Հայաստանի զարգացման հնարավորությունների և միջազգային տեխնոլոգիական ընկերությունների հետ կապերի քննարկումն ավելի լայն պետական օրակարգի մաս է։ Cerebras-ի ներկայությունն այդ խոսակցության մեջ ընկերությանը դարձնում է հնարավոր գործընկեր, բայց դեռ չի որոշում՝ արդյոք պետությունը, մասնավոր ընկերությունը կամ այլ կառույց կհանդիսանա ապագա ծրագրի պատվիրատուն։ Առանց այդ դերերի որևէ նախագծի տնտեսական չափը կամ պատասխանատվության բաժանումը հնարավոր չէ նկարագրել որպես կայացած փաստ։

Հաստատվածը և չհայտարարվածը

Հաստատված է հանդիպումն ու քննարկումների շարունակության պայմանավորվածությունը։ Կողմերը մտքեր են փոխանակել հնարավոր համագործակցության ուղղությունների վերաբերյալ՝ փոխադարձ հետաքրքրություն ներկայացնող նախաձեռնությունների շրջանակում։ Սա ընթացակարգային արդյունք է. այն թույլ է տալիս շարունակել շփումը և հստակեցնել գաղափարները, բայց որևէ կոնկրետ լուծման գնում կամ գործարկում չի սահմանում։

Չի հայտարարվել ստորագրված պայմանագիր, համագործակցության հուշագիր, ներդրման գումար կամ Հայաստանում Cerebras-ի սարքավորումների տեղակայման ծրագիր։ Հանդիպման մասին երկու հրապարակումներն էլ չեն տալիս հզորության ծավալ, ֆինանսավորման աղբյուր, պատասխանատու օպերատոր կամ մեկնարկի օր։ Այդ բացերը կարևոր են, քանի որ նույն տեխնոլոգիայի շուրջ քննարկումը կարող է ավարտվել շատ տարբեր որոշումներով՝ ծառայության օգտագործումից մինչև տեղական ենթակառուցվածքի ստեղծում։

Նույնիսկ համագործակցության փաստաթղթի հրապարակումը դեռ պահանջելու է բովանդակության ընթերցում. մտադրությունների հուշագիրը կարող է միայն նկարագրել հետագա աշխատանքը, մինչդեռ մատակարարման կամ ներդրման պայմանագիրը սովորաբար արդեն սահմանում է կողմերի պարտավորությունները։ Այժմ հրապարակված տեղեկությունը կանգ է առնում ավելի վաղ փուլում՝ տեխնոլոգիաների ներկայացման և հնարավոր ուղղությունների քննարկման վրա։ Ուստի հաստատված գործընկերության, ներդրման կամ Հայաստանում աշխատող Cerebras համակարգի մասին խոսելու հիմք առայժմ չկա։

Ինչ կարող է փոխել Cerebras-ի հաշվարկային տեխնոլոգիան

Cerebras-ի ամպային inference ծառայությունը հասանելի է ծրագրային միջերեսով, իսկ ընկերությունը նույն հաշվարկային առաջարկի մաս է ներկայացնում իր Wafer-Scale Engine պրոցեսորը։ Սա ցույց է տալիս բիզնեսի հնարավոր ձևերից մեկը՝ հաշվարկային ռեսուրսից օգտվել ծառայության միջոցով, առանց այն կազմակերպության տարածքում սեփական սարքավորում տեղադրելու անհրաժեշտության։ Հանդիպման հրապարակված նկարագրությունը, սակայն, այդ ծառայությունը չի անվանում որպես Հայաստանի համար համաձայնեցված առաջարկ։

Հայաստանում տեղական հզորություն ստեղծելու տարբերակը կունենար այլ տնտեսական և կազմակերպական տրամաբանություն։ Այն կպահանջեր պարզել, թե ով է գնում կամ տեղակայում համակարգը, ով է ապահովում շահագործումը, ինչպես են բաշխվում ծախսերն ու հասանելիությունը։ Ամպային մոդելում կենտրոնական հարցերը կլինեին ծառայության պայմանները, օգտվողների հասանելիությունը և աշխատանքի համար պիտանի հաշվարկային ծավալը։ Այս տարբերությունները բացատրում են, թե ինչու «ԱԲ ենթակառուցվածք» ընդհանուր ձևակերպումը դեռ չի նշանակում Հայաստանում կառուցվող կենտրոն։

Տեխնոլոգիական ներկայացման գործարար արժեքը կարող է լինել նաև այն, որ նախարարությունն ու ընկերությունը պարզեն պահանջարկի բնույթը՝ ինչպիսի հաշվարկներ են անհրաժեշտ և որ կազմակերպությունները կարող են դրանք օգտագործել։ Դա բանակցությունների հնարավոր տրամաբանության բացատրություն է, ոչ թե հանդիպման ժամանակ ընդունված որոշման նկարագրություն։ Որևէ մոդելի ընտրությունը՝ հեռավար ծառայություն, տեղական տեղակայում կամ այլ համագործակցություն, հայտնի կդառնա միայն այն ժամանակ, երբ կողմերը հրապարակեն կոնկրետ պայմանները։

Որ որոշումը կփոխի հանդիպման կարգավիճակը

Այս պատմության հաջորդ հստակ հանգրվանը կլինի կողմերի պարտավորությունները նկարագրող որոշումը։ Եթե հրապարակվի համաձայնագիր, առանցքային կլինեն դրա մասնակիցները, առարկան և կատարման պայմանները. ներդրման դեպքում՝ գումարը և դրա նպատակը։ Տեղակայման որոշումը պետք է նշի համակարգի վայրը, պատասխանատու կազմակերպությունը և նախատեսված գործարկումը, որպեսզի հնարավոր լինի գնահատել՝ ինչ ենթակառուցվածք է իրականում ստեղծվում Հայաստանում։

Հնարավոր է նաև արդյունք, որի դեպքում հայկական կազմակերպություններին հասանելի դառնա հաշվարկային ծառայություն՝ առանց Հայաստանում նոր սարքավորման տեղադրման։ Այդպիսի զարգացումը չափելի կդառնա ծառայության իրական հասանելիությամբ ու պայմաններով, այլ ոչ միայն համագործակցության մասին հայտարարությամբ։ Մինչ նման որոշումը կողմերի միջև բացված քննարկումը կարող է շարունակվել, իսկ դրա ազդեցությունը Հայաստանի ԱԲ ենթակառուցվածքի վրա կմնա կախված հրապարակվող գործարքի կամ գործարկման կոնկրետ բովանդակությունից։

Կարդացեք նաև:

• Հայաստանի ԱԲ կանոնները դեռ նախագիծ չունեն․ քննարկումը սկսվել է ենթակառուցվածքից
• Reverion-ը ներգրավեց $175 մլն․ 74.2% արդյունավետությունը դեռ պետք է մասշտաբել
• Հայաստանի ԱԲ ենթակառուցվածքը մեծանում է․ առաջին փուլի գինը՝ $150 մլն