Firebird-ի երկրորդ փուլը թանկացել է մինչև $8 մլրդ․ խոստումը՝ 100 հազար GPU

Սեպտեմբերի 23-ի ասուլիսում Firebird AI-ի համահիմնադիր Ալեքսանդր Եսայանը, ԱՌԿԱ-ի հաղորդմամբ, երկրորդ փուլի ներդրման գնահատականը բարձրացրեց մինչև $7–8 մլրդ և ասաց՝ «Երկրորդ փուլը նախատեսում է 45 հազար GPU», իսկ Հրազդանում արդեն գործարկված 6144 NVIDIA B200 GPU-ին երրորդ փուլով նախատեսվում է ավելացնել ևս 60 հազար՝ ընդհանուր ծավալը հասցնելով ավելի քան 100 հազար GPU-ի։ Գումարը երկրորդ փուլի նոր գնահատականն է, իսկ մեծ ծավալը՝ բոլոր փուլերի իրականացման պայմանով ձևավորվող նպատակ։

NEWS.am Tech-ի սեպտեմբերի 23-ի հրապարակման համաձայն՝ երկրորդ փուլը նախատեսվում է գործարկել երկու տարվա ընթացքում, և դրա ավարտից հետո նախագծի տարեկան շրջանառությունը, Եսայանի գնահատմամբ, կարող է գերազանցել $2 մլրդ-ը։ Շինարարության ու նախագծման աշխատանքներին արդեն մասնակցում են հազարավոր մարդիկ, իսկ նոյեմբերին խոստացվել է առնվազն երկու նոր հայտարարություն։ Այսօրվա գործող հզորությունը առաջին փուլն է. հաջորդ երկու փուլերի GPU-ներն ու դրանցից սպասվող եկամուտը դեռ ապագայի ցուցանիշներ են։

Ինչու նախկին $4 մլրդ-ը և նոր $8 մլրդ-ը նույն հաշվարկը չեն

Նախկին ու նոր գումարները տարբեր ընդգրկում ունեն։ Firebird-ի փետրվարի 10-ի պաշտոնական հայտարարության մեջ մոտ $4 մլրդ-ը ամբողջ ընդլայնված նախագծի արժեքն էր՝ շուրջ 50 հազար GPU-ի համար, առաջին փուլի ներդրումը ներկայացվում էր որպես $500 մլն, իսկ ԱՄՆ արտահանման թույլտվությունը վերաբերում էր լրացուցիչ 41 հազար NVIDIA GB300 GPU-ին։ Սեպտեմբերին մինչև $8 մլրդ հասնող գնահատականը վերաբերում է միայն երկրորդ փուլին։ Ուստի երկու գումարի տարբերությունը նույն ծավալի շինարարության ստուգված թանկացում համարել չի կարելի, թեև ընկերության ներկայացրած ֆինանսական մասշտաբը զգալիորեն աճել է։

ԱՄՆ արտահանման թույլտվությունները վերաբերում են սարքավորումների վաճառքի և մատակարարման հնարավորությանը։ Թույլտվությունն ինքնին չի հավաստում, որ ամբողջ խմբաքանակը ձեռք է բերվել, տեղադրվել կամ աշխատում է։ Սեպտեմբերյան երկրորդ փուլի 45 հազարը ծրագրվող հզորության թիվ է, իսկ փետրվարյան 41 հազարը՝ թույլատրված արտահանման ծավալ. դրանց տարբերությունը չի կարելի ինքնաբերաբար ներկայացնել որպես արդեն ավելացված սարքավորումներ կամ առանձին գնման պայմանագիր։

Նախագծի արժեքի նախկին գնահատականը և նոր փուլի ապագա ներդրումը կատարված ծախսերի նույն հաշվետվությունը չեն։ Նախորդ ընդհանուր գումարից նոր երկրորդ փուլի գումարը հանելը կամ դրանք գումարելով վերջնական բյուջե ստանալը սխալ պատկեր կտա, քանի դեռ ընկերությունը չի ներկայացրել բոլոր փուլերի միասնական թարմացված ֆինանսական հաշվարկը։ Երրորդ փուլի համար հրապարակվել է միայն համեմատական գնահատական՝ դրա պահանջվող ներդրումը երկրորդ փուլից ավելի մեծ կլինի։

Գործող և նախատեսվող հզորությունները՝ փուլ առ փուլ

Հրազդանի նախագծի երեք փուլերի համադրությունը ցույց է տալիս, թե որ թիվը վերաբերում է արդեն բացված կենտրոնին, իսկ որը՝ առաջիկա կառուցմանը։ Փուլերի համար տարբեր չափով են հրապարակվել նաև ժամկետն ու եկամտի սպասումը.

• Գործարկված առաջին փուլ. Հրազդանի կենտրոնում տեղադրված է 6144 NVIDIA B200 GPU։ Առաջին փուլի համար ներկայացվել էր մոտ $500 մլն ներդրման ծավալ, բայց առանձին տարեկան շրջանառության ցուցանիշ չկա։ Սա այն հզորությունն է, որը կարելի է կապել արդեն բացված գործարանի հետ։
• Նախատեսվող երկրորդ փուլ. Ընկերությունը ցանկանում է ավելացնել 45 հազար GPU և փուլը գործարկել սեպտեմբերյան ասուլիսից երկու տարվա ընթացքում։ Ներդրումը այժմ գնահատվում է $7–8 մլրդ, իսկ այդ փուլի ավարտից հետո տարեկան ավելի քան $2 մլրդ շրջանառությունը ղեկավարի կանխատեսումն է։ Թե այդ գումարից որքանն է արդեն ծախսվել, ներկայացված թվերը չեն բացահայտում։
• Հեռանկարային երրորդ փուլ. Նախատեսվում է ևս 60 հազար GPU։ Այս փուլի գործարկման առանձին ժամկետ, ճշգրիտ ներդրման գումար և տարեկան շրջանառության կանխատեսում չեն հրապարակվել։ Ներդրման պահանջը նկարագրվել է որպես երկրորդ փուլի գնահատականից ավելի մեծ, սակայն այդ համեմատությունը ֆինանսավորման ավարտի մասին տվյալ չէ։

Թվաբանական գումարը՝ 6144 գործող, 45 հազար երկրորդ և 60 հազար երրորդ փուլի GPU, կազմում է 111 144։ Այդ պատճառով «ավելի քան 100 հազար» ձևակերպումը համապատասխանում է ներկայացված փուլային թվերին, սակայն այն ներկա տեղադրված հզորության ցուցանիշ չէ։ Երկրորդ փուլի գործարկումն անգամ չի նշանակի, որ ամբողջ վերջնական ծավալը պատրաստ է. վերջին խոշոր ավելացումը կապված է երրորդ փուլի հետ, որի ժամկետը դեռ չի նշվել։

Ինչ եկամուտ և աշխատանք է խոստանում Firebird-ը

Երկրորդ փուլից հետո տարեկան ավելի քան $2 մլրդ շրջանառության սպասումը խոսում է նախագծի հնարավոր բիզնես ծավալի, ոչ Հայաստանի բյուջեի անմիջական եկամտի մասին։ Շրջանառությունը ընկերության վաճառքների գումարն է. դրանից պետք է վճարվեն սարքավորումների, էլեկտրաէներգիայի, ցանցի, անձնակազմի և այլ ծախսերը, հետո միայն կարելի է խոսել շահույթի մասին։ Նույնպես չի կարելի ամբողջ շրջանառությունը նույնացնել Հայաստանում ստեղծվող ավելացված արժեքի հետ, քանի որ հաշվարկը չի բաժանում տեղական աշխատանքը ներմուծվող սարքավորումներից ու ծառայություններից։

Շինարարության, նախագծման և հարակից աշխատանքների մեջ ներգրավված մարդկանց թիվը վերաբերում է նախագծին մասնակցող տարբեր մասնագետներին և կազմակերպություններին, ոչ միայն Firebird-ի մշտական աշխատակիցներին։ Հետագա փուլերում հայ մասնագետների մասնակցության ակնկալիքը աշխատանքի տեղական պահանջարկի կարևոր կողմն է, սակայն դրա վերջնական չափը կախված կլինի նոր փուլերի իրականացման տեմպից։

Հաշվարկային հզորությունը պետք է գտնի վճարող հաճախորդներ և աշխատի բավարար ծանրաբեռնվածությամբ։ Հաճախորդների հայտարարված հետաքրքրությունը ցույց է տալիս պահանջարկի ուղղությունը, բայց առանձին չի որոշում ամբողջ ծրագրի ապագա շրջանառությունը։ Իրական հասույթը կապված կլինի այն բանի հետ, թե հզորությունը երբ կհանձնվի օգտագործման և որքան հաշվարկային աշխատանք կկատարվի դրա վրա։

Ինչպես փոխվեց օգոստոսյան ճանապարհային քարտեզը

Firebird-ի օգոստոսի 8-ի պաշտոնական հայտարարությունը Հրազդանի առաջին փուլի բացման հետ միասին նախատեսում էր մինչև 2027 թվականի վերջը Հայաստանում տեղակայել ավելի քան 70 հազար NVIDIA Rubin և Blackwell GPU, ենթակառուցվածքի հզորությունը հասցնել 300 ՄՎտ-ի, իսկ Perplexity-ին ներկայացնում էր որպես առաջին հաճախորդներից մեկը։ Այդ թվերը ճանապարհային քարտեզի նպատակներ էին, ոչ բացման օրը արդեն աշխատող սարքավորումների և էներգետիկ հզորության չափումներ։ Սեպտեմբերյան փուլային պլանը ավելի բարձր վերջնական GPU ծավալ է նկարագրում, բայց օգոստոսյան վերջնաժամկետը չի կարելի ինքնաբերաբար տարածել նոր նկարագրված ամբողջ ծավալի վրա։

Ընդլայնման համար միայն պրոցեսորները բավարար չեն. պետք են նաև տեղակայման տարածք, էլեկտրամատակարարում, սառեցում և ցանցային կապ, որպեսզի հայտարարված GPU-ները վերածվեն վաճառվող հաշվարկային ծառայության։ Էներգետիկ հզորության օգոստոսյան նպատակը և սեպտեմբերյան պրոցեսորների քանակը տարբեր չափումներ են. մեկը չի ապացուցում մյուսի արդեն կատարումը։ Այս տարանջատումը էական է Հայաստանի համար խոստացված տնտեսական արդյունքը գնահատելիս, քանի որ եկամուտը կախված է գործարկումից ու հաճախորդների օգտագործումից, ոչ միայն ներդրման հայտարարված չափից։

Հաջորդ հրապարակային հանգրվանը նոյեմբերյան DigiTec-ն է։ Եթե սպասվող հայտարարությունները վերաբերեն ֆինանսավորմանը, սարքավորումների մատակարարմանը կամ գործարկման օրացույցին, հնարավոր կլինի ավելի հստակ տեսնել, թե Հրազդանի ծրագրի որ մասն է անցնում գնահատականից իրական հզորության։