Աշխատողների 47%-ն արդեն ԱԲ գործակալ է օգտագործում, բայց անհանգստությունը չի նվազում

6 հոկտեմբերի, 2026 թ., 19:00|Հեղինակ: QUASA-ի խմբագրական թիմ|5 րոպե ընթերցանություն| 1

HP Inc.-ի 2026 թվականի սեպտեմբերի 30-ին հրապարակած Work Relationship Index-ի համաձայն՝ հարցված բոլոր աշխատողների 47%-ն աշխատանքում օգտագործում է ԱԲ գործակալներ, իսկ դրանք օգտագործող գիտելիքահեն աշխատողների 44%-ը մտահոգվում է ԱԲ-ով կամ ԱԲ հմտություններ ունեցող աշխատակցով փոխարինվելու հնարավորությամբ՝ միայն գեներատիվ ԱԲ օգտագործողների 37%-ի դիմաց։ Առաջին ցուցանիշը վերաբերում է բոլոր հարցվածներին, իսկ մտահոգության համեմատությունը՝ գիտելիքահեն աշխատողների երկու խմբի։ Այն չի ցույց տալիս, թե նույն մարդկանց անհանգստությունն ինչպես է փոխվել ժամանակի ընթացքում։

Հետազոտությունը միաժամանակ արձանագրում է աշխատանքի հետ հարաբերության բարելավում. HP-ի բարեկեցության տվյալներով՝ գիտելիքահեն աշխատողների 29%-ն այժմ առողջ հարաբերություն ունի աշխատանքի հետ՝ նախորդ տարվա 21%-ի դիմաց, մինչդեռ 35%-ը գտնվում է ամենախնդրահարույց խմբում։ Այս չափումը նկարագրում է աշխատանքից ընդհանուր գոհունակությունը, իսկ փոխարինվելու մասին հարցը՝ կարիերայի որոշակի մտավախություն։ Դրանց համատեղ պատկերը բացատրում է, թե ինչու բարելավվող աշխատանքային փորձը կարող է ուղեկցվել անորոշությամբ։

Գործակալների տարածումն ընթանում է փոփոխվող աշխատավայրում

ԱԲ գործակալների կիրառումը տեղի է ունենում այնպիսի պայմաններում, երբ շատ աշխատակիցների համար աշխատանքից հեռանալը նույնպես դժվար որոշում է։ Hyperight-ի լուսաբանմամբ՝ 15 երկրում հարցված 19 506 գրասենյակային աշխատակցի տվյալներում գիտելիքահեն մասնագետների 86%-ը նախորդ տարվա ընթացքում կազմակերպական փոփոխություն է ապրել, 67%-ը ներկա պահին աշխատանքից հեռանալը չափազանց ռիսկային է համարում, իսկ հարցվածների 59%-ը նախապատվություն է տալիս փոխանցելի հմտություններին և 36%-ն ունի եկամուտ բերող լրացուցիչ զբաղմունք։ Այս թվերը տարբեր հարցերի պատասխաններ են. դրանք միասին չեն նկարագրում մեկ աշխատակցի վարքագիծը։

Գործակալի օգտագործումը կարող է օգնել կատարել ընթացիկ աշխատանքը, սակայն աշխատակցի համար բաց է մնում այլ հարց՝ ինչպես է գնահատվելու իր դերը, երբ փոխվեն առաջադրանքներն ու սպասումները։ Այդ անորոշությունը հատկապես հասկանալի է կազմակերպական փոփոխության պայմաններում. նոր գործիքին տիրապետելը դեռ պատասխան չէ պաշտոնի ապագայի մասին։ Հետազոտությունը կապ է ցույց տալիս գործակալի կիրառման և փոխարինվելու ավելի բարձր մտահոգության միջև, բայց չի հաստատում, որ հենց գործակալն է առաջացրել այդ մտահոգությունը։

Հնարավոր է, որ փոփոխություններին ավելի մոտ կանգնած մասնագետները և՛ ավելի հաճախ կիրառեն գործակալներ, և՛ ավելի շուտ նկատեն իրենց հմտությունների հանդեպ պահանջների փոփոխությունը։ Նրանց փորձառությունը կարող է տարբերվել նաև այն աշխատավայրերում, որտեղ ղեկավարությունը հստակ բացատրում է նոր տեխնոլոգիայի դերը։ Ուստի գործիքի տարածման տոկոսը ինքնուրույն չի պատմում՝ մարդիկ որքան ապահով են զգում իրենց կարիերայում։

Իսպանական ընտրանքում կարիերայի վերանայումը ավելի հավանական է թվում

Կարիերայի մասին մտահոգությունն առանձին տեսանելի է իսպանական տվյալներում։ Cinco Días-ի հրապարակմամբ՝ Իսպանիայում գրասենյակային մասնագետների 46%-ը կարծում է, որ առաջիկա տարիներին կարող է ստիպված լինել էապես փոխել կամ վերակառուցել կարիերան, ԱԲ-ի փորձառու օգտվողների շրջանում այդ բաժինը 64% է՝ հիմնական գիտելիքներ ունեցողների 42%-ի դիմաց, իսկ HP Iberia-ի նախագահ Ինես Բերմեխոն բարելավման մասին ասել է՝ «no significa que haya desaparecido la incertidumbre»։ Նրա նշած անորոշությունը համահունչ է այն պատկերին, որտեղ աշխատակիցները սովորում են նոր գործիքներ, բայց դեռ պատկերացում չունեն իրենց ապագա դերի մասին։

Այստեղ համեմատվում է ԱԲ-ի իմացության մակարդակը, ոչ թե միայն գործակալներից օգտվելը։ Փորձառու օգտվողների ավելի բարձր ցուցանիշը չի նշանակում, որ խորացված օգտագործումն է ստիպում նրանց վերանայել կարիերան. նրանք կարող են պարզապես ավելի լավ տեսնել, թե որ առաջադրանքներն են փոխվում։ Իսպանական պատկերը նաև չի կարելի տարածել Հայաստանի աշխատաշուկայի վրա։ Հայաստանում միջազգային թիմի անդամի համար այն ցույց է տալիս հնարավոր լարվածությունը, բայց տեղական տարածվածություն չի չափում։

Կարիերան վերակառուցելու սպասումը տարբերվում է աշխատանքը կորցնելու անմիջական վախից։ Մարդը կարող է չսպասել իր հաստիքի վերացմանը, բայց ենթադրել, որ նույն մասնագիտության մեջ հաջողության համար այլ կարողություններ են պահանջվելու։ Այդ տարբերությունն օգնում է հասկանալ, թե ինչու նույնիսկ տեխնոլոգիային ծանոթ աշխատակիցը կարող է միաժամանակ վստահ զգալ իր առօրյա աշխատանքում և կասկածել երկարաժամկետ ուղու նկատմամբ։

Դերի հստակությունը կախված է նաև ղեկավարությունից

Աշխատակիցը կարող է սովորել գործիքը, սակայն չի կարող միայնակ սահմանել, թե կազմակերպությունն ինչպես է փոխելու պաշտոնները։ HP-ի՝ դերերի փոփոխության տվյալներում ՏՏ որոշում կայացնողների 63%-ը և գործարար ղեկավարների 64%-ը կարծում են, որ իրենց կազմակերպությունը հստակ հաղորդում է, թե ԱԲ-ն ինչպես կարող է ազդել դերերի վրա, մինչդեռ նույն կարծիքն ունի գիտելիքահեն աշխատողների միայն 44%-ը։ Խմբերի գնահատականների այս տարբերությունը չի չափում հաղորդակցության որակը յուրաքանչյուր ընկերությունում, բայց ցույց է տալիս, որ որոշում կայացնողների և աշխատակիցների ընկալումները հաճախ չեն համընկնում։

Այստեղ կարևոր են որոշումները, որոնք աշխատողի վերահսկողությունից դուրս են. որ առաջադրանքներն են փոխանցվում գործակալին, ով է պատասխանատու արդյունքի համար, ինչ չափանիշով է գնահատվում աշխատանքը և արդյոք նոր հմտություն սովորելու հնարավորություն է տրվում։ Երբ այդ հարցերի պատասխանները հստակ են, աշխատակիցը կարող է իր զարգացումը կապել կազմակերպության իրական պահանջների հետ։ Երբ դրանք բաց են մնում, գործիքին լավ տիրապետելը պարտադիր չէ, որ վերածվի դերի ապագայի նկատմամբ վստահության։

Հարմարվողականությունը կարիերայում առանձին ռեսուրս է

Աշխատակցի ձեռքում գտնվող մասը կարելի է տեսնել չորս փոխկապակցված ուղղությամբ՝ գործիքի կիրառություն, փոխանցելի հմտություններ, ղեկավարության հանդեպ վստահություն և այլ կարիերային ուղու հնարավորություն։ Առաջին երկուսը զարգանում են սեփական աշխատանքի ընթացքում. կարևոր է հասկանալ ոչ միայն ինչպես ստանալ արդյունք, այլև ինչպես գնահատել դրա որակը և բացատրել սեփական ներդրումը։ Այդ կարողությունը կարող է արժեք ունենալ նաև այլ թիմում, որտեղ կիրառվող գործիքը տարբեր է։

Վստահությունն այլ կերպ է ձևավորվում. աշխատակիցը կարող է հարցնել իր դերի փոփոխության մասին, բայց զարգացման հնարավորությունը և աշխատանքի գնահատման կանոնները սահմանում է գործատուն։ Այլ կարիերային ուղու մասին պատկերացումն իր հերթին կարող է նվազեցնել մեկ պաշտոնից ամբողջությամբ կախված լինելու զգացումը՝ առանց խոստանալու, որ տեղափոխությունը հեշտ կլինի։ Այս ուղղությունները փոխարինելի չեն. գործիքի լավ օգտագործումը չի լրացնում ղեկավարության անհստակ որոշումները, իսկ ապագա ուղու մասին մտածելը չի վերացնում ընթացիկ աշխատանքի պայմանները։

Հայաստանի գիտելիքահեն մասնագետի համար համաշխարհային հարցման ամենաուղղակի հետևանքը հենց այս բաժանումն է։ Նոր տեխնոլոգիայի հետ աշխատելու փորձը և տարբեր միջավայրեր տեղափոխվող հմտությունները կարելի է զարգացնել անձամբ, մինչդեռ դերի ապագան պարզելու համար անհրաժեշտ են գործատուի հստակ որոշումներն ու հաղորդակցությունը։ Եթե այդ երկու կողմերը տարբեր արագությամբ փոխվեն, գործակալների ավելի լայն կիրառումը կարող է շարունակվել նաև կարիերային անորոշության պայմաններում։

Կարդացեք նաև:

Կիսվել: