PKC czy limit ceny? Szybkie zlecenie może przejść przez kilka poziomów

Jeżeli najważniejsza jest najwyższa cena, którą zapłacisz za akcję, wybierz zlecenie z limitem. Jeśli priorytetem jest szybki zakup dostępnych akcji, PKC może sięgnąć po kolejne oferty sprzedaży i podnieść średnią cenę całego zakupu. Broszura GPW o WATS określa limit jako maksymalną cenę kupna, a PKC jako zlecenie realizowane po najlepszych dostępnych cenach ofert przeciwstawnych.

O wyborze decydują więc jednocześnie cena i liczba akcji. Limit może pozwolić kupić tylko część pakietu albo nie kupić nic; PKC nie wyznacza własnego pułapu ceny, a wynik zależy też od wybranego warunku wykonania. Wyjaśnienie kursu i ofert w arkuszu rozróżnia cenę ostatniej zawartej transakcji od aktualnej oferty sprzedaży: poprzedni kurs nie mówi, ile akcji można teraz kupić po tej samej cenie.

Co pokazuje strona sprzedaży arkusza

Przy zakupie punktem wyjścia jest najniższa oferta sprzedaży oraz liczba akcji dostępnych po tej cenie. Jeśli zamawiasz więcej akcji, niż obejmuje najtańszy poziom, pozostała część może zostać skojarzona z ofertami droższymi. Średnią cenę zakupu oblicza się wtedy z kwot zapłaconych na poszczególnych poziomach, z uwzględnieniem liczby kupionych tam akcji. Zwykła średnia samych widocznych cen dałaby błędny wynik.

Istotna jest zatem głębokość arkusza po stronie sprzedaży: wolumen dostępny na kolejnych poziomach względem wielkości planowanego zakupu. Poniższe arkusze są przykładami warunkowymi, a nie rzeczywistymi notowaniami. Zakładają niezmienność ofert do chwili wykonania, wystarczające środki na rachunku i ceny mieszczące się w ograniczeniach obowiązujących na rynku. Kwoty nie obejmują prowizji.

Trzy arkusze: zakup tej samej liczby akcji

Cały zakup po najlepszej cenie

W pierwszym warunkowym arkuszu ostatnia transakcja miała cenę 100,00 zł. Po stronie sprzedaży czeka 200 akcji po 100,00 zł, kolejnych 300 po 100,02 zł i 500 po 100,05 zł. PKC kupna 100 akcji mieści się na pierwszym poziomie: kosztuje 10 000 zł, a średnia cena wynosi 100,00 zł za akcję. Dalsze poziomy nie wpływają na ten rachunek, bo nie trzeba z nich korzystać.

Limit kupna 100,00 zł pozwoliłby w opisanych warunkach uzyskać ten sam wynik. Obecność wystarczającego wolumenu po akceptowanej cenie sprawia, że ochrona limitu nie opóźnia tu wykonania. Wynik mógłby się zmienić, gdyby część oferty została kupiona przez kogoś innego, zanim zlecenie dotrze na giełdę.

Zakup przechodzi przez trzy ceny

W drugim przykładzie ostatni kurs wynosi 50,00 zł. Sprzedający oferują 40 akcji po 50,00 zł, 50 po 50,10 zł oraz 100 po 50,30 zł. PKC kupna 100 akcji bierze kolejno 40, 50 i 10 akcji. Koszt wynosi 40 × 50,00 zł + 50 × 50,10 zł + 10 × 50,30 zł = 5008 zł, czyli średnio 50,08 zł za akcję. Kurs ostatniej transakcji odpowiada tylko pierwszej części tego zakupu.

Limit 50,10 zł zatrzymałby zakup przed trzecim poziomem. Przy niezmienionym arkuszu wykonałoby się 90 akcji za 4505 zł, a 10 pozostałoby bez wykonania; dalszy los tej części zależałby od ważności zlecenia. Limit 50,30 zł dopuściłby zakup całej setki, lecz nie oznaczałby zapłaty 50,30 zł za każdą akcję. W tym przykładzie średnia nadal wyniosłaby 50,08 zł, ponieważ tańsze oferty zostałyby wykorzystane jako pierwsze.

Niewielka oferta po ostatnim kursie

W trzecim warunkowym arkuszu ostatni kurs to 20,00 zł. Na sprzedaż wystawiono 10 akcji po 20,00 zł, 20 po 20,50 zł i 70 po 22,00 zł. PKC kupna 100 akcji kosztowałoby 10 × 20,00 zł + 20 × 20,50 zł + 70 × 22,00 zł = 2150 zł. Średnia wyniosłaby 21,50 zł za akcję, choć ostatnia transakcja i najtańsza bieżąca oferta wskazują 20,00 zł. Większość zamierzonego pakietu pochodzi tu z najdroższego poziomu.

Limit 20,50 zł dopuściłby zakup 30 akcji za 610 zł i odciął ofertę po 22,00 zł. Limit 19,90 zł nie pozwoliłby kupić żadnej akcji z pokazanych ofert. Granica ceny ogranicza więc wydatek na pojedynczą akcję, lecz sama nie zapewnia zakupu planowanej liczby papierów.

Dlaczego limit może pozostać niewykonany

W zleceniu kupna limit wyznacza najwyższą akceptowaną cenę jednej akcji, a nie cenę, którą trzeba zapłacić za każdą kupioną sztukę. Można go ustawić powyżej najtańszej oferty, dopuszczając zakup z kilku poziomów i zarazem wykluczając oferty jeszcze droższe. W drugim przykładzie limit 50,10 zł chroni przed zapłatą 50,30 zł za brakującą część, podczas gdy limit 50,30 zł pozwala wykonać całość.

Limit równy ostatniemu kursowi może być zbyt ciasny: od czasu poprzedniej transakcji najtańsza oferta sprzedaży mogła się zmienić. Również widoczny arkusz jest obrazem chwili. Oferty mogą zostać wykonane, zmienione lub wycofane przed nadejściem Twojego zlecenia, więc rachunek z aktualnie wyświetlonych poziomów pozostaje scenariuszem. Jeśli akceptowana cena nie spotka się ze zleceniem sprzedaży, niewykonana część zlecenia z limitem może czekać zgodnie z wybraną ważnością.

Co oznaczają WIA i WLA przy PKC

W notowaniach ciągłych GPW WATS przy PKC trzeba określić sposób natychmiastowego wykonania. Opis rodzajów zleceń DM BOŚ wymienia WIA („wykonaj i anuluj”) oraz WLA („wykonaj lub anuluj”) i wskazuje, że niewykonana część PKC nie zamienia się automatycznie w zlecenie z limitem. WIA dopuszcza zakup dostępnej części i anuluje resztę. WLA wymaga natychmiastowego wykonania całości; jeśli zabraknie akcji, zlecenie zostaje anulowane.

Załóżmy, że z trzeciego przykładu zniknie oferta 70 akcji po 22,00 zł i nie pojawią się inne oferty sprzedaży. PKC z WIA mogłoby wtedy kupić 30 dostępnych akcji i anulować pozostałą część. PKC z WLA nie kupiłoby żadnej, ponieważ pełne wykonanie zlecenia na 100 akcji byłoby niemożliwe. Sam wybór PKC nie przesądza więc, czy inwestor zaakceptuje częściowy zakup.

Szybkie wykonanie podlega także ograniczeniom cenowym giełdy. Komunikat BNP Paribas o WATS wskazuje, że PKC zostanie odrzucone, jeżeli jego realizacja naruszyłaby widełki dynamiczne lub statyczne. Brak własnego limitu w dyspozycji inwestora nie oznacza wykonania przy dowolnym skoku kursu.

Jak wielkość zakupu wpływa na wybór

Porównaj planowaną liczbę akcji z łącznym wolumenem ofert sprzedaży do najwyższej ceny, którą akceptujesz. Jeśli cały zakup mieści się po tej cenie, limit może wykonać się od razu przy niezmienionym arkuszu. Jeśli potrzebujesz ofert z kilku poziomów, limit pozwala określić, jak daleko zakup może sięgnąć, a pozostała część pakietu może zostać niewykonana.

Przy płytkim arkuszu sama najniższa cena mówi niewiele o koszcie większego zakupu. W trzecim przykładzie o średniej cenie PKC przesądza przede wszystkim wolumen dostępny znacznie powyżej pierwszej oferty. Jeśli zakup całego pakietu jest ważniejszy od kontroli ceny, PKC z odpowiednim warunkiem wykonania odpowiada temu priorytetowi; jeśli wyższa cena byłaby nieakceptowalna, granicę wyznacza limit.

Przeczytaj także:

• ChatGPT czy Perplexity do researchu? Więcej źródeł nie gwarantuje racji
• CapCut czy DaVinci Resolve? Szybki eksport nie rozstrzyga wyboru
• Meta buduje platformę AI dla firm, ale nie podała ceny ani kontroli