KID funduszu łatwo odczytać źle: koszt roczny to nie suma za cały okres

W KID funduszu najpierw sprawdź zalecany okres inwestycji, a potem czytaj dla tego okresu ryzyko, scenariusze wyników i koszty. Wyjaśnienia KNF dotyczące KID wskazują, że przy inwestycji dłuższej niż rok procentowy wpływ kosztów na zwrot jest miarą roczną, natomiast kwota kosztów dotyczy całego okresu podanego w tabeli. Pomnożenie procentu przez liczbę lat nie daje więc kwoty z dokumentu.

Ta sama różnica między miarą roczną a wynikiem za cały okres pojawia się w scenariuszach. Przy inwestycji dłuższej niż rok stopa procentowa jest podana w ujęciu rocznym, a kwota pokazuje możliwą wartość inwestycji na końcu wskazanego okresu. Aby porównać dwa fundusze, trzeba zestawiać te same okresy i podobne produkty, bez traktowania scenariusza jako obietnicy wyniku.

Produkt i zalecany okres wyznaczają punkt odniesienia

W części „Co to za produkt?” znajdziesz cel funduszu, rodzaje aktywów, w które inwestuje, oraz opis jego strategii. Jeśli fundusz odnosi się do benchmarku, KID pozwala ustalić, czy zamierza go pobić, czy odwzorowywać. Opis docelowego inwestora wskazuje między innymi zakładany czas inwestycji i tolerancję na stratę. Porównanie samych opłat ma największy sens wtedy, gdy fundusze służą podobnemu celowi i podejmują zbliżone ryzyko.

W sekcji „Ile czasu powinienem posiadać produkt?” podano zalecany okres oraz zasady zakończenia inwestycji. Zestaw ten okres z terminem, w którym możesz potrzebować pieniędzy. Jeśli planujesz wyjść wcześniej, przeczytaj warunki sprzedaży jednostek i ewentualne opłaty: scenariusz dla zalecanego okresu nie opisuje automatycznie wyniku przy wcześniejszym wyjściu.

Ryzyko i scenariusz niekorzystny mówią o różnych rzeczach

Wskaźnik SRI ujmuje ryzyko rynkowe i kredytowe na skali od 1 do 7. Wyższa wartość oznacza wyższy poziom ryzyka, ale niższa nie gwarantuje odzyskania wpłaconych pieniędzy. Wskaźnik zakłada utrzymanie inwestycji przez zalecany okres; przy krótszym horyzoncie ryzyko odczuwane przez inwestora może być większe, niż sugeruje sama liczba.

Tabela scenariuszy pokazuje warianty niekorzystny, umiarkowany, korzystny i warunków skrajnych. Scenariusz niekorzystny przedstawia słaby wynik wyprowadzony z danych i metody obliczeń, a nie granicę, poniżej której inwestycja nie może spaść. Wariant warunków skrajnych służy pokazaniu zachowania funduszu w bardziej ekstremalnych okolicznościach. Dla każdego wariantu odczytaj razem okres, stopę procentową i kwotę końcową; sam procent może prowadzić do błędnej oceny skali straty.

Wyniki scenariuszy uwzględniają koszty przyjęte do obliczeń, więc ponowne odejmowanie ich od pokazanej kwoty końcowej zaniżyłoby wynik. Scenariusze nie są też historią stóp zwrotu w kolejnych latach ani prognozą. Opisują możliwe przebiegi inwestycji według określonej metody, podczas gdy wynik historyczny mówi o zmianie wartości jednostki w minionym okresie.

Stopa annualizowana i kwota końcowa

Warunkowy przykład pokazuje różnicę: przy wpłacie 10 000 zł i stracie 4% rocznie przez pięć lat wartość końcowa wyniosłaby około 8154 zł, bo 10 000 zł × 0,96⁵ ≈ 8154 zł. Łączna strata to około 18,46%. Nie jest równa ani rocznej stopie 4%, ani wynikowi mechanicznego mnożenia 4% przez pięć. W rzeczywistym KID kwotę końcową najlepiej odczytać wprost z tabeli, zgodnie z założeniami danego scenariusza.

Metodyka stóp zwrotu KNF opisuje annualizację historycznych wyników za okresy dłuższe niż rok: stopa annualizowana wyraża wieloletni wynik jako równoważną średnią stopę roczną. Jest to sposób przedstawienia już osiągniętego wyniku, a nie dodatkowy rok zysku. W scenariuszu KID roczna stopa procentowa i kwota końcowa również odnoszą się do jednego wskazanego okresu, lecz wynik scenariusza wynika z jego własnych założeń.

Ile złotych oznacza roczny wpływ kosztów

W tabeli „Koszty w czasie” kwota oznacza łączne koszty obliczone dla przykładowej wpłaty i określonego okresu. Procentowy „wpływ kosztów na zwrot” mówi, o ile koszty obniżają roczny wynik w przyjętym modelu. Nie jest prostą opłatą pobieraną co roku od pierwotnej wpłaty ani tym samym co wskaźnik kosztów bieżących. Tabela uwzględnia także założenia dotyczące opłat wejścia i wyjścia, dlatego dwa fundusze o podobnych kosztach bieżących mogą mieć inny wpływ kosztów na zwrot.

Wyobraźmy sobie dwa anonimowe, całkowicie hipotetyczne KID funduszy A i B o podobnej strategii. Wpłata wynosi 10 000 zł, okres pięć lat, a stopa przed kosztami w uproszczonym rachunku pozostaje stała na poziomie 5% rocznie. Załóżmy roczny wpływ kosztów równy 1 punktowi procentowemu w A i 2 punktom procentowym w B. To wartości wymyślone do ćwiczenia, nie dane funduszy dostępnych na rynku.

• Bez kosztów 10 000 zł rosłoby przy tych założeniach do około 12 763 zł. Przy stopie obniżonej do 4% fundusz A dałby około 12 167 zł, czyli wartość końcową niższą o około 596 zł.
• Przy stopie obniżonej do 3% fundusz B dałby około 11 593 zł. Różnica wobec wariantu bez kosztów wyniosłaby około 1170 zł.

Od początkowych 10 000 zł jeden i dwa punkty procentowe odpowiadają odpowiednio 100 i 200 zł różnicy w wyniku pierwszego roku. Pięciokrotność tych kwot, czyli 500 i 1000 zł, nie daje jednak różnic wartości końcowej: wynik każdego kolejnego roku liczy się od zmieniającej się wartości inwestycji. Rachunek upraszcza sposób naliczania kosztów. W rzeczywistym KID kwota z tabeli może się od niego różnić ze względu na opłaty jednorazowe i pozostałe założenia obliczeń.

W „Strukturze kosztów” sprawdź, skąd bierze się różnica: osobno pokazane są koszty wejścia i wyjścia, opłaty za zarządzanie i inne koszty bieżące oraz ewentualna opłata za wyniki. Opłata wejścia zmniejsza kapitał, który zaczyna pracować. Z kolei koszty pokrywane przez fundusz są uwzględniane w wycenie jego jednostek. Faktyczna opłata pobrana przez pośrednika może być niższa od maksymalnej stawki założonej w KID.

Porównanie dwóch funduszy w narzędziu KNF

Wybieram Fundusze pozwala wybrać dwa lub więcej funduszy i zestawić ich koszty, wskaźniki SRI oraz historyczne stopy zwrotu. Narzędzie korzysta z danych KID, uzupełnionych publicznymi danymi o wynikach. Pokazywane w nim koszty są wybranymi pozycjami kosztów bieżących; pełny obraz opłat i kwoty „Kosztów w czasie” znajdziesz w KID konkretnego funduszu.

1. Wybierz fundusze o zbliżonej strategii. Sprawdź kategorię jednostek i walutę, ponieważ mogą one wpływać na opłaty i wynik dostępny dla inwestora.
2. Zestaw SRI i zalecany okres. Wyższa stopa historyczna funduszu o innym ryzyku lub horyzoncie nie oznacza porównania dwóch podobnych wyborów.
3. Porównaj pokazane koszty bieżące, a następnie otwórz KID obu funduszy i odczytaj kwoty oraz roczny wpływ kosztów dla tego samego horyzontu.
4. Oddziel wyniki historyczne z porównywarki od scenariuszy w KID. Nawet gdy oba są wyrażone jako stopy roczne, odpowiadają na inne pytania.

Jeśli dwa fundusze mają zbliżoną strategię i ryzyko, różnica kosztów zyskuje znaczenie dla porównania. O wyborze nadal decyduje cały układ: możliwa strata, okres inwestycji, zasady wyjścia i kwota, która według założeń danego KID pozostaje na jego końcu.

Przeczytaj także:

• Trójmorze uruchamia fundusz 360 mln euro: Polska wnosi 50 mln
• Usunięcie „Mojej aktywności” nie czyści wszystkiego — sprawdź inne historie
• Klucz dostępu chroni przed phishingiem, ale nie twórz go na wspólnym sprzęcie