Trójmorze uruchamia fundusz 360 mln euro: Polska wnosi 50 mln

Według komunikatu BGK bank wraz z instytucjami z pięciu innych państw regionu i Europejskim Funduszem Inwestycyjnym utworzył 24 września 2026 r. w Lublanie fundusz funduszy z kapitałem początkowym 360 mln euro, a sam zobowiązał się wnieść 50 mln euro. Nowy wehikuł nosi nazwę Three Seas Initiative Infrastructure Fund of Funds (3SII FoF). Zarządzać nim będzie Europejski Fundusz Inwestycyjny (EFI), a pieniądze mają docierać do projektów pośrednio, przez fundusze infrastrukturalne.

Zgodnie z komunikatem grupy EBI instytucje krajowe zadeklarowały łącznie 180 mln euro, EFI dopasuje tę kwotę, docelowe zobowiązania krajowe mają sięgnąć 250 mln euro i również zostać co najmniej wyrównane przez EFI, a przedsięwzięcie ma zmobilizować co najmniej 2 mld euro inwestycji; wiceprezes grupy Marko Primorac ujął zasadę słowami „every euro our partners commit is matched by the EIF”. Kwota na start i cel inwestycyjny opisują różne etapy przepływu kapitału.

Sześciu uczestników składa się na część krajową

Forbes Slovenija podaje następujący rozkład zobowiązań: po 50 mln euro przypada na polski BGK i rumuński BID, po 25 mln euro na litewski ILTE i JEREMIE Bulgaria, 20 mln euro na chorwacki HBOR, a 10 mln euro na słoweński SID Kapital. Suma tych deklaracji tworzy krajową połowę kapitału początkowego. Polski wkład jest wspólnie z rumuńskim największy, lecz nie stanowi osobnej koperty na polskie inwestycje.

Bułgaria uczestniczy przez JEREMIE Bulgaria, podmiot zarządzany przez EFI w imieniu bułgarskiego rządu. W przypadku Słowenii kapitał wnosi SID Kapital, spółka należąca do SID Banka. Uczestnikami wehikułu są więc konkretne instytucje i podmioty inwestycyjne, choć przedsięwzięcie opisuje się jako współpracę państw Trójmorza.

Zadeklarowany wkład BGK oznacza udział polskiej instytucji we wspólnej strukturze finansowania. O tym, gdzie trafią środki, rozstrzygać będą mandaty funduszy wybranych przez EFI i transakcje zawierane przez ich zarządzających. Projekt w Polsce może skorzystać z regionalnej puli, ale wysokość polskiej deklaracji sama nie wyznacza wielkości finansowania inwestycji na terenie kraju.

Od kapitału startowego do celu inwestycyjnego

360 mln euro to suma początkowych zobowiązań wobec funduszu funduszy, a nie wartość już zrealizowanych budów. Krajowa część i dopasowanie EFI tworzą zasób, z którego zarządzający może obejmować udziały w kolejnych funduszach. Każdy z nich gromadzi kapitał także od innych inwestorów, wybiera aktywa mieszczące się w swoim mandacie i dopiero potem finansuje konkretne przedsięwzięcia. Między ogłoszeniem zobowiązania a wydatkami przy projekcie są zatem kolejne decyzje inwestycyjne.

Docelowa krajowa pula oznacza dalsze pozyskiwanie zobowiązań ponad poziom startowy. Jeżeli dojdzie do 250 mln euro i EFI co najmniej ją wyrówna, sam regionalny wehikuł dysponowałby co najmniej 500 mln euro deklarowanego kapitału. To arytmetyczny rezultat zapowiedzianej konstrukcji, zależny od zebrania dodatkowych wkładów. Cel co najmniej 2 mld euro dotyczy szerszej wartości inwestycji, którą mają uruchomić wspierane fundusze wraz z innymi uczestnikami rynku.

EFI zamierza obejmować w funduszach pozycję inwestora podstawowego obok pozostałych inwestorów. Ma wspierać zarówno zarządzających z państw uczestniczących w inicjatywie, w tym nowe zespoły, jak i fundusze paneuropejskie, które zobowiążą się kierować kapitał do regionu. W portfelu mogą znaleźć się strategie obejmujące różne rodzaje infrastruktury oraz strategie wyspecjalizowane. Taki układ ma pomóc regionalnym zespołom zebrać kapitał i przyciągnąć do Trójmorza zarządzających działających w całej Europie.

Mobilizacja dodatkowego kapitału zależy od tego, czy wspierane fundusze przyciągną innych inwestorów i znajdą projekty spełniające ich warunki. Samo podwojenie wkładów krajowych przez EFI zwiększa pulę na pierwszym szczeblu, lecz nie przesądza o skali późniejszych transakcji. Kapitał początkowy, przyszłe zobowiązania i planowane inwestycje są zatem kolejnymi wielkościami w tym mechanizmie, a nie zamiennymi miarami wartości funduszu.

Jaką infrastrukturę obejmuje fundusz

Mandat obejmuje energetykę, transport, infrastrukturę cyfrową oraz społeczną w krajach uczestniczących w Inicjatywie Trójmorza. Środki regionalnego wehikułu zostaną rozdzielone między fundusze działające na tym rynku; dopiero ich strategie określą rodzaj aktywów i zakres poszczególnych inwestycji. Wspólny mandat dopuszcza projekty w Polsce, lecz otwiera tę samą drogę dla innych państw regionu.

Znaczenie ma również geografia pozyskiwania kapitału. Lokalne fundusze mogą budować własne zespoły i historię inwestycyjną, a zarządzający paneuropejscy mają przeznaczać środki na region. Udział EFI jako inwestora podstawowego może ułatwić im zebranie pozostałej części finansowania, lecz ostateczna wielkość inwestycji będzie zależeć od decyzji współinwestorów oraz dostępności odpowiednich projektów. Ogłoszony zakres sektorów wyznacza więc ramy wyboru funduszy, a nie listę zakontraktowanych przedsięwzięć.

Co zmienia udział BGK

BGK jest inwestorem założycielem, natomiast zarządzanie nowym funduszem powierzono EFI. Polski bank uczestniczy w budowaniu wspólnej puli, a EFI ma wybierać fundusze infrastrukturalne i obejmować w nich udziały. Instytucje krajowe mogą w ten sposób współfinansować regionalny program, podczas gdy decyzje o konkretnych aktywach zapadną na poziomie wybranych funduszy. Dla projektów w Polsce liczyć się będzie to, czy mieszczą się w strategiach zarządzających pozyskujących pieniądze z programu.

Nowa struktura działa obok wcześniejszego Funduszu Inwestycyjnego Inicjatywy Trójmorza, w którym BGK jest inwestorem, oraz funduszu innowacyjnego korzystającego już z modelu funduszu funduszy. Obecny instrument kieruje ten model na infrastrukturę i łączy w nim zobowiązania instytucji rozwoju z kapitałem EFI. Kolejnym etapem będą wybór zarządzających, podpisanie zobowiązań wobec ich funduszy i pozyskanie współinwestorów. Dopiero zawarte przez te fundusze transakcje pokażą, które sektory i państwa rzeczywiście otrzymają finansowanie.

Przeczytaj także:

• Polska Komisja AI ma przewodniczącą: Senat poparł ją 56 głosami