Roboty obejmują 34% czasu pracy, lecz opłacają się przy zaledwie 0,3%

Roboty mogą dziś wykonać zadania odpowiadające 34% czasu pracy w USA, lecz przy obecnych kosztach są konkurencyjne wobec ludzi tylko przy 0,3% tego czasu — wynika z badania Anthropic opublikowanego 30 września 2026 roku przez Russella Legate-Yanga i Maxima Massenkoffa. Większość technicznie osiągalnych czynności wymaga otoczenia przygotowanego dla maszyny. Wysokie miejsce zawodu w rankingu ekspozycji opisuje więc możliwości obecnych urządzeń, a nie zapowiedzianą redukcję etatów.

Robot Harbour podkreśla różnicę między udanym wykonaniem czynności a decyzją o zakupie i utrzymaniu urządzenia. W obu przypadkach trzeba brać pod uwagę jakość oraz tempo pracy, ale firma płaci również za instalację, serwis i obsługę wyjątków. Najbardziej eksponowane są zadania związane z prowadzeniem pojazdów i przemieszczaniem towarów; znacznie mniej czynności z zakresu opieki pielęgniarskiej i ogólnych napraw mieści się w możliwościach współczesnych robotów.

Indeks mierzy zadania, a nie całe etaty

Podstawą analizy są opisy zawodów i wykonywanych w nich czynności z amerykańskiej bazy O*NET. Model Claude pomagał wskazać prace wymagające fizycznego działania, ustalić, jaką część dnia zajmuje dana czynność, i wyszukać dowody na zdolność robota do jej wykonania. Ocena uwzględniała też, czy urządzenie osiąga wynik zbliżony do pracy człowieka pod względem niezawodności, błędów i szybkości. Udział każdej czynności ważono czasem jej wykonywania oraz liczbą zatrudnionych w zawodzie.

Ta metoda pozwala porównać zadania wykonywane w różnych zawodach, ale krótkie opisy w bazie nie obejmują całej zmienności rzeczywistej pracy. Przy identycznej nazwie czynność może wymagać innych ruchów, przygotowania materiałów albo reakcji na awarię. Ocena objęła więc także bardziej szczegółowe przykłady sposobu wykonania pracy; przypisanie możliwości robota do zadania nadal wymagało osądu. Wynik jest miarą ekspozycji w amerykańskiej gospodarce, a nie rejestrem maszyn już pracujących w firmach.

Od demonstracji do rachunku kosztów są trzy progi

Warunki wykonania zadania i cena urządzenia tworzą odrębne bariery. Różnicę między zasięgiem technicznym a realnym wdrożeniem pokazują trzy pytania:

• Czy zadanie jest technicznie możliwe? Robot potrafi je wykonać przy wymaganej jakości i szybkości choćby w środowisku zbudowanym specjalnie dla niego. Przykładem jest powtarzalny ruch na stanowisku produkcyjnym, które można dostosować do maszyny. Taka możliwość nie mówi jeszcze, czy urządzenie poradzi sobie w miejscu, w którym obecnie pracuje człowiek.
• Czy działa w kontrolowanym miejscu pracy ludzi? Bardziej wymagający poziom obejmuje uporządkowane otoczenie, takie jak magazyn logistyczny lub szpital. Robot musi w nim współistnieć z ludźmi i innymi procesami bez przebudowy całego obiektu na własne potrzeby. W otwartej, zmiennej przestrzeni, takiej jak droga miejska, wymagania rosną jeszcze bardziej.
• Czy automatyzacja się opłaca? Model zestawia pełny koszt wykonania tej samej pracy przez robota i człowieka. Do wydatków na sprzęt dochodzą montaż, utrzymanie, energia oraz częściowy nadzór ludzi. Nawet korzystny wynik takiego porównania nie rozstrzyga, czy pracodawca otrzyma finansowanie, spełni wymagania prawne i zdecyduje się zmienić organizację pracy.

Jedno stanowisko łączy zwykle czynności o różnym stopniu trudności. Robot może przejąć ruch powtarzany przez znaczną część zmiany, podczas gdy przygotowanie stanowiska, kontrola jakości i obsługa nietypowych sytuacji pozostają przy pracownikach. Dlatego automatyzacja wybranego zadania może zmienić zakres pracy bez usuwania całego zawodu. To również powód, dla którego pokaz robota w sprzyjającym otoczeniu nie wystarcza do oszacowania liczby stanowisk, które firma rzeczywiście zastąpi.

Pakowanie i spawanie pokazują różne koszty

Przy pakowaniu towarów zestaw maszyn może składać opakowania, przenosić materiały, wizualnie sprawdzać produkty i zamykać paczki. W modelu to przykład zawodu, dla którego zakup kilku urządzeń rozkłada się na dużą ilość podobnej pracy, a pełen koszt może być nieco niższy od kosztu pracy ludzi. Przewaga jest jednak mała i zależy od założeń o wykorzystaniu sprzętu oraz wydatkach na jego utrzymanie. Nie jest to obserwacja, że każda pakowalnia może już zwolnić pracowników z zyskiem.

W magazynie roboty używają przyssawek do chwytania przesyłek i układania ich na ruchomym przenośniku. To przykład czynności dostępnej w uporządkowanym obiekcie, gdzie trasa i rodzaj ładunku są lepiej przewidywalne niż w terenie. Sama zdolność do przeniesienia paczki nie obejmuje wszystkich zadań logistycznych, zwłaszcza rozwiązywania zakłóceń i obsługi nietypowego towaru.

Przy spawaniu różnica między pojedynczą operacją a całym zawodem jest jeszcze wyraźniejsza. Maszyna może wykonać spoinę, lecz człowiek musi często ustawić duże elementy, dotrzeć do trudnego połączenia, sprawdzić jakość i wykończyć powierzchnię. Automatyzacja całego zestawu wymagałaby większej liczby urządzeń i wyższych nakładów niż demonstracja samego spawania. Podobnie przy sprzątaniu robot może obsłużyć określoną powierzchnię, ale zmienne warunki i dodatkowe czynności utrudniają zastąpienie całej usługi.

Co ranking mówi pracownikom w Polsce

Duża część wyniku zależy od uznania, że zdolność robota wykazana przy jednej czynności może odnosić się do podobnej czynności w opisie zawodu. Jak wskazuje analiza displacement.ai, po wyłączeniu ocen opartych na takim przeniesieniu szacowany udział osiągalnej dla robotów pracy fizycznej spada z około trzech czwartych do połowy. Ta wrażliwość pokazuje, że szczegółowa klasyfikacja zadań ma znaczenie dla wyniku, choć nie mówi sama w sobie, jak szybko pracodawcy kupią sprzęt.

Wysoki wynik ekspozycji może wskazywać zawody, w których zmiany pojawią się wcześniej, ale nie pozwala wyliczyć przyszłych zwolnień. Na tempo wdrożeń wpływają ceny maszyn, płace, wymagania prawne i możliwość przebudowy całego procesu. Zawody wymagające kontaktu z pacjentem albo naprawy różnorodnych usterek stawiają urządzeniom inne wymagania niż powtarzalne przemieszczanie ładunków.

Amerykańskich udziałów nie można bez osobnego badania przypisać polskiemu rynkowi pracy. Inna struktura zatrudnienia, wynagrodzeń i kosztów instalacji może przesunąć granicę opłacalności nawet przy tej samej technicznej zdolności robota. Dla pracownika najistotniejsze będą wyniki rzeczywistych wdrożeń w danej branży: ile czynności urządzenie wykonuje samodzielnie, ile nadzoru wymaga i czy po jego uruchomieniu zmienia się zapotrzebowanie na ludzi.

Przeczytaj także:

• Kontrakt B2B nie zastąpi etatu samą nazwą — liczy się sposób pracy
• Kodeks pracy w jednym tekście: sześć nowelizacji trzeba czytać razem
• Firmy wzywają do biur, lecz 31 proc. pracowników chce więcej pracy z domu