Dwa etaty są legalne — zakaz konkurencji wyznacza najważniejszą granicę

Tak, można pracować na dwóch etatach u różnych pracodawców. Art. 26¹ Kodeksu pracy nie pozwala pracodawcy zakazać równoległego zatrudnienia, z wyjątkiem sytuacji objętych umową o zakazie konkurencji lub odrębnymi przepisami. Sama liczba umów nie przesądza więc o naruszeniu prawa.

Przed przyjęciem drugiej oferty trzeba ustalić, kto zatrudnia, czym zajmuje się nowa firma i jakie obowiązki wynikają z obecnej umowy. Osobnej oceny wymagają godziny obu prac, poufność informacji oraz ograniczenia właściwe dla niektórych zawodów.

Jak ocenić drugą ofertę pracy

Najpierw rozdziel kwestie, które mogą zatrzymać zatrudnienie, od tych, które wymagają ułożenia warunków pracy. Inna odpowiedź będzie potrzebna przy ofercie od konkurenta, inna przy dodatkowej umowie z obecnym pracodawcą.

1. Ustal, kto będzie pracodawcą. Przy dwóch różnych firmach każda organizuje własną pracę. Gdy obie umowy zawiera ta sama firma, szczególnego znaczenia nabiera łączne rozliczenie czasu pracy i rzeczywisty zakres zadań.
2. Porównaj działalność firm z zakazem konkurencji. Sprawdź odrębną umowę, jeśli została podpisana, oraz to, czy nowy podmiot prowadzi działalność wskazaną w zakazie. Sama nazwa oferowanego stanowiska nie wystarczy do oceny.
3. Sprawdź przepisy dotyczące swojego stanowiska. Zasada dopuszczająca dodatkowe zatrudnienie może ustąpić szczególnym ograniczeniom zawodowym albo obowiązkowi uzyskania zgody.
4. Zestaw godziny i obowiązki. Uwzględnij zmiany, dojazdy i możliwość przesunięcia grafiku. Oceń, czy pozostanie czas na odpoczynek i sumienne wykonanie pracy u obu pracodawców.

Taka kolejność pozwala odróżnić prawną możliwość podpisania umowy od warunków, w których da się ją wykonywać. Oferta może być dopuszczalna co do zasady, a mimo to kolidować z konkretnym zobowiązaniem pracownika lub z godzinami pierwszej pracy.

Kiedy zakaz konkurencji obejmuje nową pracę

Zakaz konkurencji w czasie zatrudnienia wynika z odrębnej umowy i obowiązuje w określonym w niej zakresie. Może dotyczyć zarówno prowadzenia własnej działalności konkurencyjnej, jak i pracy na rzecz podmiotu, który taką działalność prowadzi. Umowa o zakazie konkurencji wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności.

Porównaj przedmiot zakazu z rzeczywistą działalnością potencjalnego pracodawcy. Podobna nazwa stanowiska w dwóch firmach nie przesądza o konkurencji; z kolei inne stanowisko w drugiej firmie samo w sobie nie usuwa ryzyka, jeśli firma prowadzi działalność objętą podpisanym zakazem. Znaczenie ma zakres umowy i to, na rzecz jakiego podmiotu praca miałaby być świadczona.

Jeżeli pracownik naruszy umowny zakaz, a pracodawca poniesie wskutek tego szkodę, może dochodzić jej naprawienia. Gdy opis zakazanej działalności jest niejasny, warto wyjaśnić zakres zobowiązania przed przyjęciem oferty. Przyjęcie pracy bez kontaktu z tymi samymi klientami nie daje samo przez się pewności, że zakaz nie ma zastosowania.

Druga umowa z obecnym pracodawcą

Kolejną umowę można zawrzeć także z tą samą firmą, lecz podział pracy między dwa dokumenty nie zmienia rzeczywistego czasu jej wykonywania. Szczególnie istotne są zakresy obowiązków: jeśli druga umowa obejmuje zadania podobne do wykonywanych w pierwszej, pojawia się ryzyko obejścia przepisów o czasie pracy i wynagrodzeniu za nadgodziny.

Pracodawca musi ułożyć wykonywanie obu umów tak, by zapewnić wymagany odpoczynek. Dlatego przed podpisaniem potrzebne jest jasne ustalenie, które zadania należą do każdej umowy, w jakich godzinach będą wykonywane i jak zostaną rozliczone. Dodatkowa umowa nie powinna zastępować prawidłowego rozliczenia pracy wykraczającej poza dotychczasowy wymiar.

Odpoczynek przy dwóch grafikach

Dwa pełne etaty u różnych pracodawców są co do zasady dopuszczalne. Porada Państwowej Inspekcji Pracy wskazuje zarazem na co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku dobowego i co do zasady 35 godzin tygodniowego. Obowiązek zapewnienia tych przerw ocenia się w relacji z danym pracodawcą; przy dwóch różnych firmach pracownik sam musi uwzględnić odpoczynek między wszystkimi zajęciami.

Dwa oddzielne grafiki mogą wyglądać poprawnie, choć zestawione razem pozostawiają zbyt mało czasu na sen i regenerację. Ważny jest zwłaszcza odstęp między końcem późnej zmiany w jednym miejscu a początkiem porannej w drugim. Do planu trzeba wliczyć również dojazd, jeśli zabiera czas dostępny między pracami.

Nakładające się godziny wymagają zmiany grafiku, bo w tym samym czasie nie da się wykonywać obowiązków wobec obu pracodawców. Warto też uwzględnić możliwe przesunięcia zmian: układ wykonalny przy stałych godzinach może przestać działać po zmianie harmonogramu w jednej firmie.

Poufność i jakość pracy

Nawet bez umowy o zakazie konkurencji pracownik ma dbać o dobro zakładu pracy, chronić jego mienie i zachować w tajemnicy informacje, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę. Obowiązek ten istnieje wobec każdego pracodawcy osobno, również gdy firmy działają w różnych branżach.

Przy drugiej pracy nie wolno więc wykorzystywać cudzych danych o klientach, warunków handlowych ani wewnętrznych materiałów uzyskanych dzięki pierwszemu zatrudnieniu. Można korzystać z własnego doświadczenia zawodowego, ale nie daje ono prawa do ujawniania poufnych informacji. Jeśli nowe zadania wymagałyby dostępu do takich danych, problem tkwi w zakresie obowiązków, który trzeba wyjaśnić przed rozpoczęciem pracy.

Każdą pracę należy wykonywać sumiennie i starannie. Sam drugi etat jest dopuszczalny, lecz spóźnienia, niewykonane zadania lub pogorszenie jakości pracy mogą być oceniane w ramach tego stosunku pracy, którego dotyczą. To odrębne ryzyko od naruszenia zakazu konkurencji.

Kto podlega szczególnym ograniczeniom

Ogólna zasada nie daje jednakowej odpowiedzi każdej grupie pracowników. Odrębne ograniczenia dotyczą między innymi pracowników młodocianych i kierowców, zwłaszcza w zakresie czasu pracy. Dlatego przy ofercie dla osoby należącej do takiej grupy trzeba uwzględnić przepisy właściwe dla jej pracy, a nie tylko treść obu umów.

Wyraźny przykład stanowi służba cywilna: według Serwisu Służby Cywilnej członek korpusu może podjąć dodatkowe zatrudnienie na podstawie stosunku pracy dopiero po uzyskaniu pisemnej zgody dyrektora generalnego lub kierownika urzędu. Nie może też wykonywać zajęć sprzecznych z obowiązkami służbowymi ani podważających zaufanie do służby cywilnej. Poza takimi wyjątkami pracownik co do zasady nie ma obowiązku informowania obecnego pracodawcy o podpisaniu drugiej umowy.

Przeczytaj także:

• Hybryda czy biuro? Dwa dni z domu nie obniżyły wyników w eksperymencie
• Sentry czy Datadog? Jeden błąd może uruchomić dwa różne rachunki
• Foxconn planuje hub AI w Polsce: dwa regiony dzielą inwestycję