Δικαίωμα αποσύνδεσης: το μήνυμα μετά το ωράριο δεν απαιτεί απάντηση

Στην Ελλάδα, ο τηλεργαζόμενος του ιδιωτικού τομέα μπορεί να μην απαντήσει σε επαγγελματικό μήνυμα, email ή τηλεφώνημα εκτός ωραρίου και κατά τη νόμιμη άδειά του. Το άρθρο 67 του ν. 4808/2021 κατοχυρώνει την πλήρη αποχή από την εργασία και την επικοινωνία σε αυτόν τον χρόνο και απαγορεύει τη δυσμενή διάκριση λόγω άσκησης του δικαιώματος αποσύνδεσης.

Ο τηλεργαζόμενος στο Δημόσιο αποσυνδέεται επίσης μετά το ωράριό του. Η εγκύκλιος του Υπουργείου Εσωτερικών διευκρινίζει ότι έκτακτες και εξαιρετικές υπηρεσιακές ανάγκες μπορούν να επιβάλουν εργασία πέρα από το ωράριο, με αποζημίωση σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις. Ένα μήνυμα που φτάνει το απόγευμα δεν αρκεί από μόνο του για να δείξει ότι συντρέχει τέτοια ανάγκη.

Τι σημαίνει ένα email, ένα μήνυμα ή μια κλήση μετά τη δουλειά

Το όριο αφορά τον χρόνο εργασίας, ανεξάρτητα από το μέσο επικοινωνίας. Σε ένα υποθετικό παράδειγμα, αν φτάσει το βράδυ email με αίτημα ενημέρωσης ενός αρχείου, μπορείτε να το ανοίξετε την επόμενη εργάσιμη περίοδο. Μια ειδοποίηση στο εταιρικό chat ή μια αναπάντητη επαγγελματική κλήση δεν δημιουργεί από μόνη της υποχρέωση να παρακολουθείτε το τηλέφωνο μετά τη λήξη του ωραρίου.

Η λέξη «επείγον» στο θέμα του email δεν αλλάζει αυτομάτως το πρόγραμμά σας. Αν βρίσκεστε σε νόμιμη άδεια, το δικαίωμα αποσύνδεσης καλύπτει και αυτό το διάστημα: δεν χρειάζεται να ελέγχετε περιοδικά τα εταιρικά κανάλια μήπως εμφανιστεί εργασία. Για μια συγκεκριμένη επικοινωνία, έχει σημασία ποιο ωράριο ισχύει, αν βρίσκεστε σε άδεια και αν έχει συμφωνηθεί σαφής υποχρέωση διαθεσιμότητας.

Πότε η τηλετοιμότητα αλλάζει την υποχρέωση ανταπόκρισης

Στον ιδιωτικό τομέα, η τηλετοιμότητα πρέπει να αποτελεί συμφωνημένο όρο με χρονικά όρια και προθεσμίες ανταπόκρισης. Αν, για παράδειγμα, έχει συμφωνηθεί ότι περιμένετε κλήση σε συγκεκριμένο διάστημα, η υποχρέωσή σας κρίνεται με βάση αυτό το διάστημα και την αντίστοιχη προθεσμία. Μια γενική προσδοκία ότι «όλοι βλέπουν το εταιρικό chat» δεν προσδιορίζει αυτούς τους όρους.

Η συμφωνημένη διαθεσιμότητα και η εργασία που τελικά εκτελείται είναι διαφορετικά γεγονότα. Σε ένα υποθετικό περιστατικό, μπορεί να δεχθείτε κλήση στη διάρκεια τηλετοιμότητας και στη συνέχεια να συνδεθείτε σε εταιρικό σύστημα για να λύσετε ένα πρόβλημα. Τότε έχει σημασία να διακρίνονται το διάστημα αναμονής, η ώρα της κλήσης και η πραγματική διάρκεια της εργασίας. Η καταγραφή τους αποτρέπει να εμφανιστεί η εκτέλεση καθηκόντων ως απλή λήψη ειδοποίησης.

Ποιοι όροι τηλεργασίας πρέπει να γνωστοποιούνται στον ιδιωτικό τομέα

Ο εργοδότης οφείλει να γνωστοποιήσει τους όρους που διαφοροποιούνται λόγω τηλεργασίας εντός οκτώ ημερών από την έναρξή της. Η ενημέρωση μπορεί να γίνει και με email· όσα στοιχεία δεν αφορούν εξατομικευμένα τον εργαζόμενο μπορούν να κοινοποιηθούν μέσω εσωτερικού δικτύου ή επιχειρησιακής πολιτικής. Η διάταξη για την τηλεργασία απαιτεί να καλύπτονται τουλάχιστον τα εξής:

• Το δικαίωμα αποσύνδεσης και τα τεχνικά ή οργανωτικά μέσα που το εξασφαλίζουν.
• Το πρόσθετο κόστος τηλεπικοινωνιών, εξοπλισμού και συντήρησης, καθώς και ο τρόπος κάλυψής του.
• Ο αναγκαίος εξοπλισμός, ποιος τον διαθέτει και οι διαδικασίες τεχνικής υποστήριξης, συντήρησης και αποκατάστασης βλαβών.
• Οι περιορισμοί στη χρήση εξοπλισμού και εργαλείων πληροφορικής και οι συνέπειες παραβίασής τους.
• Τυχόν συμφωνία τηλετοιμότητας, τα χρονικά της όρια και οι προθεσμίες ανταπόκρισης.
• Οι όροι υγείας και ασφάλειας, η διαδικασία αναγγελίας εργατικού ατυχήματος και οι διαδικασίες προστασίας επαγγελματικών και προσωπικών δεδομένων.

Η συμφωνία τηλεργασίας αλλάζει τον τρόπο εκτέλεσης της εργασίας, όχι από μόνη της το καθεστώς πλήρους ή μερικής απασχόλησης. Χρειάζεται επίσης να είναι σαφές ποιο ωράριο εφαρμόζεται στην πράξη, ώστε να ξεχωρίζει ο χρόνος εργασίας από την τυχόν συμφωνημένη τηλετοιμότητα. Αν ζητείται διαθεσιμότητα χωρίς συγκεκριμένες ώρες ή προθεσμία ανταπόκρισης, αυτά είναι τα στοιχεία που πρέπει να αποσαφηνιστούν.

Τι περιλαμβάνει η απόφαση τηλεργασίας στο Δημόσιο

Για τον υπάλληλο του Δημοσίου, το έγγραφο αναφοράς είναι η απόφαση χορήγησης τηλεργασίας. Γνωστοποιεί τον τόπο και τις ημέρες τηλεργασίας, το ωράριο όταν διαφοροποιείται σύμφωνα με το αίτημα, τον αναγκαίο εξοπλισμό και τους όρους χρήσης του. Περιλαμβάνει επίσης τα καθήκοντα, τους κανόνες ασφάλειας πληροφοριών και προστασίας δεδομένων και, όπου εφαρμόζεται, τον τρόπο ελέγχου και καταγραφής του ημερήσιου χρόνου εργασίας.

Αυτά τα στοιχεία επιτρέπουν στον υπάλληλο να διακρίνει το εγκεκριμένο πρόγραμμα από ένα μεταγενέστερο αίτημα επικοινωνίας. Αν προκύψει έκτακτη υπηρεσιακή ανάγκη, η ώρα του αιτήματος, ο λόγος του και ο χρόνος που πράγματι αφιερώθηκε στην εργασία είναι διαφορετικά στοιχεία που αξίζει να αποτυπωθούν με ακρίβεια. Η δυνατότητα εργασίας πέρα από το ωράριο για εξαιρετικές ανάγκες δεν θεσπίζει διαρκή υποχρέωση παρακολούθησης κάθε απογευματινής ειδοποίησης.

Πού σταματά ο νόμιμος ψηφιακός έλεγχος

Ο έλεγχος της παρεχόμενης εργασίας πρέπει να σέβεται την ιδιωτική ζωή και την προστασία προσωπικών δεδομένων. Στον ιδιωτικό τομέα απαγορεύεται ειδικά η χρήση κάμερας για έλεγχο της απόδοσης του τηλεργαζομένου. Οι διευκρινίσεις της Αρχής Προστασίας Δεδομένων θεωρούν καταρχήν θεμιτή μια πρόσθετη επιβεβαίωση ότι παρέχεται η συμφωνημένη εργασία, ενώ επισημαίνουν το πρόβλημα της συστηματικής και διαρκούς συλλογής δεδομένων που δημιουργεί συνεχές προφίλ του εργαζομένου.

Η υποχρεωτικά ανοιχτή κάμερα, η συνεχής κοινή χρήση οθόνης και η καταγραφή πληκτρολόγησης εγείρουν ζήτημα αναλογικότητας· δεν νομιμοποιούνται απλώς επειδή η εργασία γίνεται από το σπίτι. Στις τηλεδιασκέψεις, η χρήση εικόνας ή η καταγραφή της χρειάζεται χωριστή αξιολόγηση αναγκαιότητας. Η συμμετοχή μόνο με μικρόφωνο μπορεί να προστατεύει καλύτερα την ιδιωτικότητα, ιδίως όταν το πλάνο αποκαλύπτει τον οικιακό χώρο. Για το Δημόσιο, τυχόν σύστημα παρακολούθησης του χρόνου εργασίας πρέπει να επιβάλλεται από τις λειτουργικές ανάγκες του φορέα.

Πώς αποτυπώνεται μια επαναλαμβανόμενη απαίτηση εκτός ωραρίου

Αν σας ζητείται συχνά να απαντάτε μετά τη δουλειά, ένα σύντομο χρονολόγιο μπορεί να ξεκαθαρίσει τι συνέβη: ημερομηνία και ώρα επικοινωνίας, μέσο, αίτημα, ισχύον ωράριο και τυχόν συμφωνημένη τηλετοιμότητα. Αν εργαστήκατε, σημειώστε χωριστά την πραγματική ώρα έναρξης και λήξης. Η ώρα άφιξης ενός μηνύματος δεν δείχνει από μόνη της πόσο χρόνο εργαστήκατε.

Με βάση αυτά τα στοιχεία μπορείτε να ζητήσετε γραπτή διευκρίνιση για το ωράριο, τη διαθεσιμότητα και την καταγραφή εργασίας εκτός προγράμματος. Κρατήστε μόνο όσα χρειάζονται για να περιγράψετε το περιστατικό, χωρίς να μεταφέρετε εταιρικά δεδομένα ή συνομιλίες τρίτων σε προσωπικό αρχείο. Έτσι, το ερώτημα προς τον εργοδότη ή την υπηρεσία αφορά συγκεκριμένη επικοινωνία και συγκεκριμένο χρόνο, όχι μια αόριστη προσδοκία μόνιμης ανταπόκρισης.

Διαβάστε επίσης:

• Business plan για χρηματοδότηση: οι πωλήσεις χωρίς cash flow δεν αρκούν
• Απαντήσεις ΤΝ με πηγές: μία παραπομπή δεν αποδεικνύει όλη την πρόταση
• Shopify ή WooCommerce στην Ελλάδα: η φθηνή αρχή μπορεί να ακριβύνει μετά