TOS czy COI i EDO? Spadek inflacji może odwrócić zwycięzcę

Przy październikowej ofercie Ministerstwa Finansów spadek inflacji może dać TOS1029 przewagę nad COI1030 i EDO1036, jeśli pieniądze mają wrócić po trzech latach. TOS ma stałe oprocentowanie 4,40%, podczas gdy COI zaczyna od 4,75%, a EDO od 5,35%; wyższa stawka na start nie przesądza jednak o kwocie po wcześniejszym wykupie.

Przy rosnących odczytach inflacji przewagę może przejąć EDO, a przy odpowiednio silnym wzroście także COI może wyprzedzić TOS. Dla oszczędzającego istotne są zarówno odczyty użyte do ustalenia oprocentowania w drugim i trzecim roku, jak i data odzyskania pieniędzy. Trzyletni termin kończy inwestycję w TOS, lecz oznacza przedterminowy wykup pozostałych dwóch serii.

Jak odsetki pracują w każdej serii

TOS zachowuje tę samą stopę przez cały okres oszczędzania. Odsetki są dopisywane do kapitału co roku, a wypłacane dopiero przy wykupie. COI również ma roczne okresy odsetkowe, ale wypłaca kupon po każdym z nich, więc otrzymane pieniądze nie zwiększają podstawy naliczania odsetek w samej obligacji.

EDO kapitalizuje odsetki jak TOS, natomiast od drugiego roku jej stopa zależy od inflacji. Tabela porównawcza obligacji skarbowych podaje dla COI marżę 1,50 pkt proc. ponad inflację i opłatę 2 zł za wcześniejszy wykup jednej obligacji, a dla EDO odpowiednio 2,00 pkt proc. i 3 zł. TOS zapada po trzech latach, COI po czterech, a EDO po dziesięciu. Przy wyjściu po trzech latach opłaty COI i EDO mają więc znaczenie, mimo że obie serie zaczynają od wyższego oprocentowania.

Indeksacja reaguje z opóźnieniem. Stopa na kolejny roczny okres zależy od wskaźnika cen za ostatnie dwanaście miesięcy, ogłoszonego przez GUS w miesiącu poprzedzającym początek tego okresu; już ustalona stopa nie zmienia się w trakcie roku. Spadek inflacji wpłynie więc na późniejszy kupon dopiero wtedy, gdy znajdzie się we właściwym odczycie. Przy ujemnym odczycie do obliczenia oprocentowania przyjmuje się inflację równą zeru.

Ten sam kapitał, podatek i koszt wyjścia

Przyjmijmy warunkowo zakup za 10 000 zł po cenie 100 zł za obligację i odzyskanie środków po trzech pełnych latach. Każdy wariant obejmuje zatem 100 obligacji. TOS dochodzi do wykupu bez opłaty, natomiast COI i EDO kończą się w tym porównaniu przed terminem. Kwoty są przybliżone: pomijają kilka dni naliczania odsetek związanych z realizacją dyspozycji oraz zaokrąglenia przy pojedynczych obligacjach.

W COI zakładamy wyjście po wypłacie trzeciego kuponu i nie reinwestujemy wcześniejszych wypłat. List emisyjny COI1030 przewiduje, że od drugiego okresu odsetkowego pełna opłata za przedterminowy wykup pomniejsza należność wypłacaną za obligację. W przyjętym uproszczeniu, po wypłacie trzeciego kuponu opłata obniża więc końcową należność o 200 zł; wcześniej wypłacone kupony pozostają u posiadacza.

Wyniki uwzględniają podatek od dochodu z obligacji. Informator obligacyjny wskazuje stawkę 19% oraz zasadę, według której przy przedterminowym wykupie opodatkowany dochód pomniejsza się o pobraną opłatę. Dla kapitalizujących TOS i EDO podatek pojawia się przy udostępnieniu środków; odsetki COI są opodatkowane przy corocznych wypłatach. W EDO odejmujemy zatem opłatę od narosłych odsetek przed obliczeniem podatku, a w przyjętym momencie wyjścia z COI wcześniejsze kupony zostały już wypłacone i opodatkowane.

Spadek, stabilizacja i wzrost inflacji

Poniższe wartości inflacji są założeniami, a nie prognozą. Oznaczają odczyty użyte do ustalenia stopy na drugi i trzeci rok; pierwszy rok każdej serii ma stawkę określoną przy zakupie. Wszystkie kwoty pokazują łączną wypłatę wraz z kapitałem i, w przypadku COI, kuponami otrzymanymi wcześniej. Przy stałej stopie TOS wynik pozostaje w każdym scenariuszu bliski 11 117 zł netto.

• Spadek: odczyt na drugi rok wynosi 3%, a na trzeci 1%. TOS daje około 11 117 zł, EDO 10 886 zł, a COI 10 752 zł. Niższa stopa w ostatnim roku osłabia serie indeksowane, które przy tym terminie ponoszą koszt wcześniejszego wykupu.
• Stabilizacja: oba odczyty wynoszą 3%. TOS daje około 11 117 zł, EDO 11 065 zł, a COI 10 914 zł. Marża i kapitalizacja zbliżają EDO do TOS, lecz przy tej ścieżce nie wystarczają do wygranej po opłacie.
• Wzrost: odczyt na drugi rok wynosi 3%, a na trzeci 6%. EDO daje około 11 334 zł, COI 11 157 zł, a TOS 11 117 zł. Wyższa stopa ostatniego roku pozwala obu seriom indeksowanym wyprzedzić TOS.

Wynik COI jest sumą gotówki otrzymanej w różnych latach. Bez założenia o reinwestowaniu kuponów takie zestawienie pokazuje łączną kwotę nominalną, ale nie przypisuje COI zysku, którego jej posiadacz mógłby dodatkowo osiągnąć na wypłaconych odsetkach. Żadna z podanych kwot nie jest też wynikiem realnym: siła nabywcza zależy od faktycznej inflacji w całym okresie, nie tylko od dwóch odczytów wyznaczających kupony.

Przy jakiej inflacji TOS traci przewagę

Jeżeli odczyt użyty w drugim i trzecim roku jest taki sam, EDO dogania TOS przy inflacji około 3,29% w każdym z tych okresów. Dla COI analogiczny próg wynosi około 4,25%. To granice obliczone dla tego samego wkładu 10 000 zł, wyjścia po trzech pełnych latach, opisanych opłat i kuponów COI pozostawionych bez reinwestowania. Powyżej danego progu odpowiednia seria indeksowana przynosi w tym modelu więcej od TOS.

Progi nie oznaczają, że inflacja musi rosnąć równomiernie. Wyższy odczyt w drugim roku daje EDO więcej czasu na kapitalizację powiększonych odsetek, więc może częściowo zastąpić niższy odczyt w trzecim. W COI kolejność tych dwóch stawek nie zmienia sumy kuponów w przyjętym rachunku: każdy jest liczony od tej samej wartości nominalnej. To ważna różnica, gdy oszczędzający oczekuje najpierw wzrostu inflacji, a później jej spadku.

Dlaczego termin może zmienić wybór

Przy planie czteroletnim COI można utrzymać do wykupu bez opłaty. TOS kończy się rok wcześniej, więc porównanie wymaga założenia, co stanie się ze środkami po jej wykupie; przyszła stopa nowej serii nie jest dziś znana. EDO po czterech latach nadal wymagałaby wcześniejszego wykupu, lecz przez dodatkowy rok korzystałaby z kapitalizacji. Nie można zatem przenieść trzyletnich progów opłacalności na dłuższy horyzont.

Kalkulator obligacji skarbowych pozwala wpisywać inflację rok po roku, ale przy okresie dłuższym niż termin TOS zakłada zakup kolejnej obligacji na takich samych warunkach jak obecne. To użyteczne założenie do porównania scenariuszy, a nie znana przyszła oferta. Przy długim horyzoncie wybór EDO oznacza zachowanie marży ustalonej przy zakupie i dalszą kapitalizację; przy potrzebie corocznych wpływów COI wypłaca kupon, który można wykorzystać lub ulokować osobno.

Przeczytaj także:

• IKE czy IKZE w 2026 roku? Próg podatkowy może odwrócić wybór
• Faktoring czy kredyt obrotowy? Termin faktury może odwrócić wynik
• Stripe czy PayU? Stała złotówka boli najbardziej przy małym koszyku