Kredyt wiązany chroni kupującego — Inbank dostał 4,69 mln zł kary

W komunikacie UOKiK z 30 września 2026 r. prezes urzędu Tomasz Chróstny ogłosił nałożenie na AS Inbank trzech kar o łącznej wysokości 4,69 mln zł, dokładnie 4 mln 692 tys. zł, za praktyki dotyczące kredytów na zakup między innymi instalacji fotowoltaicznych i pomp ciepła. Podkreślił przy tym: „Kredyt wiązany daje konsumentowi dodatkową ochronę”. Finansowanie konkretnych zakupów oferowane we współpracy ze sprzedawcami zostało w decyzji uznane za kredyt wiązany, choć bank traktował je inaczej. Decyzja nie jest prawomocna.

AS Inbank w oświadczeniu z 30 września 2026 r. podał, że sprawa dotyczy sposobu traktowania części umów zawieranych w latach 2021–2023. Bank twierdzi, że zmienił odpowiednie procesy, nie zgadza się z częścią ustaleń urzędu i planuje odwołanie. Dla kupującego znaczenie ma już samo rozróżnienie dwóch sytuacji: odstąpienia od umowy oraz niewykonania zamówienia przez sprzedawcę. Każda uruchamia inne uprawnienia.

Co połączyło kredyt Inbanku z zakupem instalacji

Kredyt wiązany finansuje określony towar lub usługę, a umowa zakupu i finansowanie tworzą powiązaną transakcję na warunkach przewidzianych w ustawie. W modelu objętym decyzją sprzedawcy proponowali klientom kredyt AS Inbank, sporządzali wnioski i wykonywali czynności potrzebne do uzyskania finansowania. Środki służyły zakupowi konkretnych instalacji. Powiązanie wynikało więc zarówno z przeznaczenia pieniędzy, jak i ze współpracy sprzedawcy z bankiem przy zawieraniu umowy.

Sama informacja, że pożyczone pieniądze mają pokryć koszt wyposażenia domu, nie wystarcza do takiej kwalifikacji. Istotne jest również to, jak klient trafił do kredytodawcy i czy sprzedawca uczestniczył w przygotowaniu lub zawarciu umowy. W sprawie Inbanku śladami tego procesu mogą być oferta instalacji z finansowaniem, wniosek przygotowany przez sprzedawcę, oznaczenie finansowanego zakupu w dokumentach i potwierdzenie, komu wypłacono środki.

Bank wskazywał w formularzach informacyjnych i odpowiedziach na reklamacje, że kredyty nie są wiązane. Taki zapis nie przesądza jednak o charakterze transakcji, jeśli sposób sprzedaży i finansowania spełnia ustawowe warunki kredytu wiązanego. Dwie odrębnie podpisane umowy nadal mogą być ze sobą prawnie powiązane.

Za jakie praktyki wymierzono kary

Sentencja decyzji nr DOZIK-6/2026, datowana na 29 września 2026 r., przypisuje 1 mln 822 tys. zł kary żądaniu od konsumentów zwrotu kapitału wypłaconego sprzedawcy, 1 mln 230 tys. zł pomijaniu w umowach informacji o roszczeniach wobec kredytodawcy oraz 1 mln 640 tys. zł mylącym informacjom o charakterze kredytu. Urząd stwierdził zaniechanie tych praktyk; decyzja nakłada także obowiązki dotyczące poinformowania wskazanych klientów i publikacji oświadczenia po jej uprawomocnieniu.

Pierwsza praktyka dotyczyła rozliczenia po odstąpieniu od kredytu, gdy klient nie otrzymał pieniędzy do rąk, bo bank przekazał je bezpośrednio przedsiębiorcy. Druga mogła pozbawić kupującego wiedzy, że po nieskutecznym żądaniu wobec sprzedawcy może wystąpić również do kredytodawcy. Trzecia utrudniała rozpoznanie obu uprawnień już na etapie formularza lub reklamacji. Kary dotyczą naruszenia zbiorowych interesów konsumentów; nie stanowią automatycznego zwrotu pieniędzy z każdej umowy.

Odstąpienie: komu złożyć oświadczenie i kto oddaje kapitał

Jeżeli konsument skutecznie odstępuje od umowy sprzedaży lub usługi finansowanej kredytem wiązanym, odstąpienie działa również wobec powiązanej umowy kredytowej. Oświadczenie dotyczące zakupu należy skierować do sprzedawcy albo usługodawcy. Gdy charakter kredytu budzi wątpliwości, pomocne jest przekazanie informacji o odstąpieniu także kredytodawcy; samo prawo odstąpienia od zakupu musi jednak wynikać z właściwych przepisów.

Inaczej wygląda odstąpienie od samej umowy kredytowej. Oświadczenie w tej sprawie składa się kredytodawcy lub pośrednikowi kredytowemu. Jeśli kredyt wiązany został wypłacony bezpośrednio sprzedawcy, to sprzedawca albo usługodawca zwraca bankowi otrzymany kapitał. Bank nie może przenieść tego obowiązku na konsumenta postanowieniem umowy. Konsument może natomiast odpowiadać za odsetki w zakresie przewidzianym ustawą.

Rozstrzygające dla rozliczenia jest zatem ustalenie drogi pieniędzy. Potwierdzenie przelewu do sprzedawcy ma inne znaczenie niż wypłata na rachunek kupującego; szczególna zasada zwrotu przez sprzedawcę dotyczy świadczenia przekazanego na jego rzecz. Odstąpienie od kredytu nie musi też samo rozwiązać umowy zakupu. Jeżeli towar został już wydany, cenę oraz ewentualny zwrot towaru trzeba rozliczyć ze sprzedawcą według zasad odnoszących się do tej umowy.

Gdy sprzedawca nie wykona instalacji

Niewykonanie lub nienależyte wykonanie zamówienia otwiera inną drogę niż odstąpienie. Kupujący powinien najpierw zażądać wykonania zobowiązania od sprzedawcy albo usługodawcy. Jeśli żądanie okaże się nieskuteczne, przy kredycie wiązanym może dochodzić roszczenia o wykonanie zobowiązania także od kredytodawcy. Odpowiedzialność kredytodawcy jest ograniczona do wysokości udzielonego kredytu.

Do wykazania obu przesłanek przydają się różne dokumenty. Umowa zakupu, umowa kredytu, formularz informacyjny i oferta finansowania pokazują, jaki towar lub usługę miał pokryć kredyt oraz jak sprzedawca uczestniczył w jego uzyskaniu. Potwierdzenie wypłaty pozwala ustalić przepływ środków. Treść żądania skierowanego do sprzedawcy, dowód doręczenia i jego odpowiedź pomagają wykazać, że próba uzyskania świadczenia od niego nie przyniosła skutku.

Po uprawomocnieniu się decyzji bank ma przekazać wskazanym klientom informację o ustaleniach urzędu oraz opublikować oświadczenie na swojej stronie. Zapowiedziane odwołanie może przesunąć wykonanie tych obowiązków. Możliwość powołania się przez kupującego na przepisy o kredycie wiązanym zależy od rzeczywistego przebiegu jego transakcji, a nie od otrzymania powiadomienia od banku.

Przeczytaj także:

• Faktoring czy kredyt obrotowy? Termin faktury może odwrócić wynik
• Copilot dostał lokalną piaskownicę, lecz ochrona jest domyślnie wyłączona
• Klucz dostępu chroni przed phishingiem, ale nie twórz go na wspólnym sprzęcie