Groningen krijgt een AI-supercomputer van €201 miljoen, maar pas in 2028

Op 21 september 2026 gunde SURF de datacenterdiensten voor de Nederlandse AI-fabriek aan Eurofiber Cloud Infra. Het datacenter wordt in 2027 voor de nieuwe installatie ingericht; de AI-supercomputer draait naar verwachting begin 2028 op volle kracht. De locatiekeuze regelt dus de huisvesting, terwijl de machine nog moet worden aangeschaft, geplaatst en getest.

De computer komt in het bestaande datacenter op de Zernike Campus in Groningen. Voor de volledige AI-fabriek is circa €201 miljoen beschikbaar: ongeveer €71 miljoen uit Europa, €70 miljoen van het Rijk en €60 miljoen via Nij Begun. Dat bedrag omvat het bredere project, met naast de supercomputer een expertisecentrum in de voormalige Niemeyerfabriek. Het is niet de aanschafprijs van de computer alleen.

De computer en het expertisecentrum krijgen elk een andere rol

De investering moet organisaties in Nederland zowel rekenkracht als begeleiding geven. De supercomputer op Zernike is bedoeld voor het ontwikkelen en trainen van AI-modellen en voor andere omvangrijke berekeningen. Het expertisecentrum helpt bedrijven, onderzoekers, onderwijsinstellingen en overheden om projecten voor te bereiden en passende capaciteit te vinden. Dat centrum begeleidt al aanvragen richting andere Europese AI-fabrieken waar rekenkracht beschikbaar is.

Dat onderscheid bepaalt wat gebruikers nu al kunnen doen. Een organisatie kan ondersteuning krijgen bij een project, maar gebruikt daarmee nog geen capaciteit van de toekomstige Groningse machine. Voor projecten die juist de Nederlandse infrastructuur nodig hebben, blijft de ingebruikname van de computer het beslissende moment. Hoeveel rekentijd daarop beschikbaar komt en onder welke voorwaarden die wordt toegewezen, hangt mede af van de nog lopende aanschaf en de latere inrichting van de toegang.

De machineaanbesteding bepaalt het tempo

De opdracht aan Eurofiber gaat over het datacenter; de supercomputer wordt afzonderlijk aanbesteed. In de toelichting op die planning noemt SURF-aanbestedingsleider Axel Berg €64 miljoen als aanschafbudget voor de machine, januari 2027 als verwachte afronding van de aanbesteding, ruimte voor eerste onderdelen vanaf juli 2027 en volledige installatie en tests rond oktober 2027; over het voorbereiden van gebruikers zegt hij: ‘Het moet een vliegende start worden’. Het aanschafbudget staat los van de kosten voor het datacenter en de exploitatie.

Die volgorde verklaart de wachttijd. Eurofiber kan de voorzieningen voor stroom en koeling pas precies op de machine afstemmen wanneer de leverancier en de technische specificaties vaststaan. Sommige benodigde onderdelen kunnen dan pas worden besteld. Vervolgens moeten de apparatuur worden geleverd en geïnstalleerd en moet het samengestelde systeem worden getest. Een datacenter dat gereed is om onderdelen te ontvangen, geeft gebruikers daarom nog geen toegang tot een werkende supercomputer.

Ook de uiteindelijke omvang ligt nog niet vast. De projectorganisatie wijst op gestegen prijzen en langere levertijden voor AI-processoren, geheugen en opslag. Met een vast aanschafbudget kan daardoor minder hardware worden gekocht dan bij de oorspronkelijke plannen werd voorzien. Eerder genoemde aantallen GPU’s zijn geen betrouwbare beschrijving van de machine die nu wordt aanbesteed. Pas na de keuze van de leverancier wordt duidelijk welke configuratie daadwerkelijk naar Groningen komt en welke voorzieningen daarvoor nodig zijn.

Wat de gekozen locatie mogelijk moet maken

Het bestaande datacenter biedt een plaats waar de zware elektrische aansluiting en de afvoer van warmte onderdeel van het ontwerp zijn. Voor de koeling van de geplande installatie is geen drink- of oppervlaktewater voorzien. Vrijwel alle restwarmte moet via het warmtenet van WarmteStad worden hergebruikt. Dat zijn ontwerpclaims voor de toekomstige faciliteit; hoeveel warmte er straks werkelijk beschikbaar komt, hangt ook af van de geleverde machine en het gebruik ervan.

De locatie is al in het elektriciteitsnet ingepast. Het ontwerp en aanvullende afspraken met netbeheerders moeten voorkomen dat de huisvesting extra netcongestie veroorzaakt. Daarvoor zijn ook maatregelen voorzien die de belasting van het net kunnen beperken. De keuze voor een bestaand datacenter neemt de resterende werkzaamheden dus niet weg: de stroomvoorziening, koeling en warmteafvoer moeten geschikt zijn voor de definitieve configuratie.

Toegang begint vóór de eigen rekenkracht beschikbaar is

Het expertisecentrum kan Nederlandse bedrijven, kennisinstellingen en overheden intussen begeleiden naar capaciteit in het Europese netwerk van AI-fabrieken. De projectorganisatie wil ook aanvragen voor de eigen supercomputer behandelen voordat die operationeel is, zodat projecten klaarstaan zodra het systeem beschikbaar komt. Begeleiding, een goedgekeurde aanvraag en daadwerkelijk rekenen op de Groningse computer zijn daarbij afzonderlijke stappen.

Voor potentiële gebruikers is de uitkomst van de machineaanbesteding de eerstvolgende concrete mijlpaal. Die legt vast welke hardware Eurofiber moet huisvesten en vormt de basis voor installatie, tests en de uiteindelijke toegang tot de Nederlandse capaciteit.