EIC Accelerator of Eurostars: welke route past?

Een onderneming die haar eigen, voldoende rijpe innovatie onder hoog risico wil opschalen, komt uit bij EIC Accelerator. De voorwaarden van de EIC Accelerator richten zich op afzonderlijke start-ups en mkb-bedrijven met marktpotentieel; voor innovatieactiviteiten op TRL 6–8 is een bijdrage van minder dan € 2,5 miljoen mogelijk, naast een investeringscomponent tot € 10 miljoen. De financieringsvraag moet dus passen bij zowel verdere ontwikkeling als de groei van de aanvragende onderneming.

Eurostars past bij een marktgerichte ontwikkelopgave die onafhankelijke organisaties daadwerkelijk samen uitvoeren. Volgens de toelatingsregels van Eurostars leidt een innovatieve mkb-onderneming het consortium, doen organisaties uit minstens twee deelnemende landen mee, dragen mkb-bedrijven uit Eurostars-landen minstens 50% van de projectkosten en mag geen deelnemer of land meer dan 70% van het budget dragen. Een buitenlandse klant of tweede vestiging van dezelfde groep maakt een zelfstandig groeiplan daarmee nog geen passend samenwerkingsproject.

Welke ontwikkelfase past bij het programma?

De technologische rijpheid helpt bij de keuze, maar de aard van het resterende werk is doorslaggevend. EIC Accelerator past wanneer een onderneming een innovatie kan demonstreren en de resterende ontwikkeling kan verbinden aan marktintroductie en opschaling. Een plan dat vooral draait om een technische vraag die verschillende organisaties gezamenlijk moeten oplossen, vraagt om een andere onderbouwing dan de groei van één aanvrager.

Eurostars stelt geen bindende begin- of eindwaarde voor TRL; projecten beginnen volgens de Eurostars-toelichting over technologierijpheid vaak rond TRL 4 en eindigen rond TRL 6–7. Dat zijn gebruikelijke projectfasen, geen automatische toelatingsgrenzen. Ook bij een verder ontwikkelde technologie kan Eurostars passen als partners nog wezenlijk gezamenlijk R&D-werk verrichten en de resultaten daarna snel richting commercialisering kunnen brengen.

De omgekeerde situatie is eveneens belangrijk: een werkend prototype maakt een EIC-aanvraag op zichzelf nog niet overtuigend. De onderneming moet kunnen uitleggen welke innovatieactiviteiten resten, waarom de markt groot genoeg is voor haar groeiambitie en waarom het risico gewone private financiering belemmert. Wie vooral productie, verkoop of distributie wil uitbreiden, moet die behoefte onderscheiden van het ontwikkelwerk waarvoor subsidie wordt gevraagd.

Wanneer is samenwerking een toelatingseis?

Bij Eurostars moet de internationale samenwerking in het project zelf zitten. Partners leveren ieder een herkenbare bijdrage aan de ontwikkeling van een nieuw product, proces of dienst; alleen een leverancier inhuren of een afzetmarkt in het buitenland aanwijzen vervult die rol niet vanzelf. Een consortium kan behalve mkb-bedrijven ook andere organisaties omvatten, zolang de leiding en de begrotingsverdeling aan de programmaregels voldoen.

De onafhankelijkheid van de partners verdient aandacht voordat zij het werk verdelen. Twee rechtspersonen die onder dezelfde zeggenschap vallen, kunnen niet enkel vanwege hun verschillende vestigingslanden als de vereiste onafhankelijke partners gelden. Ook de kostenverdeling moet bij het ontwikkelplan passen: als één partij vrijwel al het onderzoek uitvoert en de andere slechts een kleine opdracht krijgt, ontstaat naast een inhoudelijk probleem mogelijk een probleem met de budgetgrens.

EIC Accelerator vertrekt juist vanuit één aanvragende onderneming. Zij kan voor ontwikkeling of markttoegang samenwerken met onderzoekers, leveranciers en klanten, maar hoeft voor toelating geen internationaal R&D-consortium te vormen. Dat verschil bespaart een bedrijf zonder echte gezamenlijke onderzoeksvraag de moeite van een kunstmatige partnerconstructie; voor een bedrijf dat essentiële kennis met buitenlandse ontwikkelpartners bundelt, is die samenwerking bij Eurostars juist de kern van het voorstel.

Subsidie of investering: wat financiert de groei?

Bij EIC Accelerator zijn subsidie en investering verschillende instrumenten. Een onderneming kan subsidie aanvragen voor innovatieactiviteiten, subsidie met een investering combineren of uitsluitend een investering zoeken voor snelle opschaling. De investeringsbehoefte wordt na de inhoudelijke selectie afzonderlijk beoordeeld. Een positieve beoordeling van het voorstel legt de uiteindelijke omvang en voorwaarden van die investering dus nog niet vast.

De financieringsvorm heeft ook gevolgen voor eigendom en zeggenschap. De EIC-investering kan aandelenkapitaal of een vorm van quasi-eigen vermogen omvatten, zoals een converteerbare lening. Bij uitgifte of conversie van aandelen kan het belang van bestaande aandeelhouders verwateren; hoeveel hangt af van de waardering en de overeengekomen voorwaarden. Een hoger mogelijk financieringsbedrag is daarom op zichzelf geen reden om een investeringscomponent aan een aanvraag toe te voegen.

Eurostars ondersteunt subsidiabele onderzoeks- en ontwikkelkosten via de financieringsorganisaties van de deelnemende landen en regio’s. Het consortium ontvangt geen uniforme Europese subsidie met dezelfde voorwaarden voor elke partner. Daardoor kan een inhoudelijk sterk gezamenlijk project voor de partners verschillende eigen bijdragen en subsidiabele kosten opleveren. Een onderneming die vooral kapitaal zoekt om na technische validatie zelfstandig snel te groeien, lost die vraag met een R&D-subsidie slechts gedeeltelijk op.

Nederland en Vlaanderen volgen een ander aanvraagritme

Voor een Nederlandse deelnemer komt de formele nationale Eurostars-aanvraag na de internationale beoordeling. De Nederlandse Eurostars-voorwaarden van RVO bepalen dat het consortium eerst gezamenlijk bij Eureka indient en dat RVO na internationale goedkeuring uitnodigt voor de nationale aanvraag; voor het Nederlandse projectaandeel geldt maximaal € 500.000 subsidie en voor mkb-bedrijven 50% van de subsidiabele R&D-kosten. Voor Nederlandse subsidie moet bovendien minstens één Nederlands bedrijf in het consortium zitten.

Die volgorde maakt de Nederlandse begroting al relevant vóór de uitnodiging van RVO. Het consortium moet weten welke kosten als R&D-kosten worden opgevoerd en hoe de Nederlandse partners hun eigen aandeel financieren. Internationale goedkeuring brengt een project naar de nationale aanvraagfase; zij vervangt de Nederlandse subsidievoorwaarden niet.

Vlaamse partners bereiden hun regionale aanvraag eerder voor. VLAIO’s Eurostars-procedure verlangt een verplichte voorbespreking en uiterlijk op de internationale deadline een verkorte Vlaamse aanvraag; de steun voor alle Vlaamse partners samen bedraagt maximaal € 500.000. Die aanvraag bevat onder meer een begroting, het innovatiedoel en de verwachte impact van de resultaten in Vlaanderen.

Bij een consortium met zowel Nederlandse als Vlaamse partners lopen de nationale voorbereidingen daardoor niet gelijk. De Vlaamse stukken moeten tegelijk met het internationale voorstel gereed zijn, terwijl de Nederlandse formele subsidieaanvraag na internationale goedkeuring volgt. De gezamenlijke technische planning kan één geheel zijn, maar elke partner moet de eigen financieringsregels en indieningsvolgorde kunnen dragen.

Waar strandt een verkeerde keuze het eerst?

De eerste scheiding is de ontwikkelopgave. Is er een echte internationale R&D-taak met onafhankelijke partners, dan kan Eurostars passen en worden de consortiumregels meteen beslissend. Ontbreekt die samenwerking, dan voldoet een aanvraag niet door alleen een buitenlandse naam aan het voorstel toe te voegen. Is de innovatie voldoende rijp en ligt het resterende risico vooral bij de ontwikkeling en opschaling van één onderneming, dan past de EIC-route beter bij de aanvrager.

Daarna bepaalt de kapitaalbehoefte hoe sterk die keuze is. Een onderneming die subsidie zoekt voor gezamenlijk onderzoek moet de financiering per partner en per land bekijken. Een onderneming die naast innovatiegeld ook groeikapitaal nodig heeft, moet bij EIC Accelerator de mogelijke investering afwegen tegen de voorwaarden waaronder zij die ontvangt. Zo volgt het gevraagde bedrag uit een passend project en een passende financieringsvorm, in plaats van andersom.