Een zzp’er inhuren: een goed contract voorkomt schijnzelfstandigheid niet

Wie een zzp’er inhuurt, beperkt het risico op schijnzelfstandigheid door vóór de start te beoordelen hoe de opdracht werkelijk zal worden uitgevoerd. Een contract is nuttig, maar biedt geen zekerheid als de dagelijkse werkwijze op loondienst lijkt: volgens de uitleg van KVK over de Wet DBA weegt de feitelijke samenwerking zwaarder dan wat in een modelovereenkomst staat.

Bespreek met de beoogde opdrachtnemer wie het werk aanstuurt, welke plaats de opdracht in het bedrijf krijgt en welk commercieel risico de zelfstandige draagt. Controleer na de start of de afspraken worden gevolgd. Veranderen de taken of de aansturing, beoordeel dan opnieuw of een zelfstandige opdracht nog past.

Toets de opdracht vóór ondertekening

Begin met een beschrijving van het werk én de beoogde werkwijze. De veelgestelde vragen van de Rijksoverheid noemen onder meer aansturing, werktijden, inbedding, persoonlijke uitvoering, beloning, commercieel risico en ondernemerschap als beoordelingspunten die samen moeten worden gewogen. Gebruik die punten om vóór ondertekening concrete antwoorden te krijgen:

• Gezag: wie bepaalt hoe, wanneer en met wie het werk wordt gedaan? Maak onderscheid tussen eisen aan het resultaat en dagelijkse instructies over de uitvoering. Als een leidinggevende straks taken verdeelt en de werkwijze voorschrijft zoals bij werknemers, is dat een alarmsignaal.
• Inbedding: gaat het om een afgebakende opdracht of om doorlopend werk binnen een regulier team? Onderzoek of de zelfstandige in een personeelsrooster terechtkomt, vaste teamverantwoordelijkheden krijgt of de taken van een afwezige werknemer overneemt.
• Persoonlijke uitvoering: moet juist deze persoon het werk doen? Bespreek of vervanging mogelijk is en hoe dat praktisch zou verlopen. Een contractuele mogelijkheid tot vervanging heeft weinig betekenis als de organisatie die ruimte feitelijk niet geeft.
• Ondernemersrisico: wie draagt kosten voor materialen, extra werk en het herstellen van fouten? Bekijk ook of de opdrachtnemer over prijs en uitvoering kan onderhandelen en ruimte heeft om andere opdrachten aan te nemen.

Noteer de antwoorden per opdracht, ook wanneer een punt nog onzeker is. Een hoog tarief, meerdere opdrachtgevers of een bemiddelaar maken de samenwerking niet vanzelf zelfstandig. Bij inhuur via een tussenpartij blijft relevant wie in de praktijk bepaalt hoe en wanneer het werk gebeurt.

Leg afspraken vast die uitvoerbaar zijn

Beschrijf wat moet worden opgeleverd, aan welke kwaliteit het resultaat moet voldoen en wanneer het beschikbaar moet zijn. Spreek af wie het aanspreekpunt is, wanneer afstemming nodig is en hoe wijzigingen worden overeengekomen. Zo kan het bedrijf het resultaat bewaken zonder de zelfstandige van dag tot dag als werknemer in te delen.

Maak afspraken over vergoeding, kosten, materialen en herstelwerk concreet. Beoordeel vervolgens of beide partijen er werkelijk naar kunnen handelen. Vrijheid om werktijden te bepalen op papier zegt weinig wanneer de opdrachtnemer vanaf de start verplichte diensten draait in hetzelfde rooster als het personeel.

Onderzoek ook waarom het bedrijf deze werkzaamheden als zelfstandige opdracht wil aanbieden. Tijdelijke drukte of ziekte verandert de aard van het werk niet. Gaat iemand onder een teamleider de gebruikelijke taken van een afwezige werknemer uitvoeren, beoordeel dan die feitelijke rol voordat een zzp-overeenkomst wordt gesloten.

Vergelijk na de start de afspraken met het werk

Controleer wie nieuwe taken toewijst, wie de werkwijze bepaalt en of de zelfstandige inmiddels meedraait in vaste roosters of reguliere teamverantwoordelijkheden. Bespreek de feitelijke werkwijze met zowel de contactpersoon als de opdrachtnemer. Zo wordt zichtbaar of de uitvoering afwijkt van wat vooraf is afgesproken.

Let vooral op geleidelijke verschuivingen. Een opdracht met een eigen resultaat kan veranderen in een reeks dagelijkse taken. Ook kan een zelfstandige door opeenvolgende verlengingen structureel een openstaande functie gaan vervullen. Leg vast wat er is veranderd en bepaal of het werk nog zelfstandig kan worden uitgevoerd; alleen de contracttekst aanpassen verandert de feitelijke aansturing niet.

Herbeoordeel bij verlenging en verandering

De toelichting van de Belastingdienst adviseert opdrachtgever en opdrachtnemer regelmatig opnieuw te controleren of sprake is van loondienst, omdat hun manier van samenwerken kan veranderen. Bij loondienst moet een werkgever loonheffingen inhouden en betalen; meestal gelden ook verplichtingen rond loondoorbetaling bij ziekte en vakantie en regels bij ontslag.

Plan een hercontrole bij verlenging en zodra taken, werktijden, aansturing of de plaats in het team veranderen. Vergelijk de oorspronkelijke opdracht met het werk dat daadwerkelijk wordt gedaan. Een geplande controle helpt om dit niet te vergeten, maar beoordeel een duidelijke wijziging zodra die zich voordoet.

Kies een passende werkrelatie als de signalen blijven

Wijzen de feiten op dagelijkse leiding en structureel meedraaien als werknemer, bepaal dan of de werkzaamheden werkelijk anders kunnen worden georganiseerd. Een zelfstandige opdracht vraagt ruimte bij de uitvoering en een passend commercieel risico. Die ruimte moet zichtbaar zijn in de planning, de taakverdeling en de manier waarop het resultaat wordt beoordeeld.

Kan het bedrijf het werk alleen onder gezag laten uitvoeren, dan past loondienst beter bij de feitelijke samenwerking. Een zzp-contract neemt de mogelijke verplichtingen rond loonheffingen en arbeidsrechten dan niet weg.

Lees ook:

• Groningen krijgt een AI-supercomputer van €201 miljoen, maar pas in 2028
• GPT-6 Sol en Luna halveren API-kosten, maar EU-opslag kent een grens