88% работнікаў ужо змянілі працу праз ШІ — палова без дапамогі кіраўнікоў

7 кастрычніка 2026 года SAP апублікавала вынікі даследавання пра будучыню працы: у ранейшым звязаным апытанні 88% удзельнікаў паведамілі, што іх праца змянілася прынамсі часткова праз выкарыстанне ШІ, а каля паловы змен адбыліся без змястоўных указанняў кіраўніка або арганізацыі; новае даследаванне ўлічвае больш за 500 крыніц і асобныя апытанні 2718 супрацоўнікаў, 500 кіраўнікоў вышэйшага звяна і 60 кіраўнікоў кадравых службаў. Для работніка галоўная розніца ў тым, ці проста хутчэй выконваецца ранейшая задача, ці разам з ёй змяняюцца абавязкі і чаканы вынік.

Лічба пра змены ў працы паходзіць з іншай выбаркі, чым лічбы новага даклада. У чэрвеньскім разборы SAP апісана апытанне 4016 супрацоўнікаў і кіраўнікоў з розных краін: 51% паведамілі пра змены без кірунку або бачнасці для арганізацыі, у тым ліку 32% змянілі працу самі без парад кіраўніка ці кампаніі, а 18% сказалі, што змены склаліся паступова. Гэта адказы ўдзельнікаў пра ўласны досвед. Іх нельга пераносіць на ўсіх работнікаў або лічыць асобнай ацэнкай сітуацыі ў Беларусі.

Што менавіта змянілася ў працы

ШІ можа зняць частку паўторных дзеянняў, але вызвалены час сам па сабе не азначае перабудовы пасады. Калі супрацоўнік хутчэй рыхтуе чарнавік, збірае звесткі або выконвае звыклы этап працэсу, мэта працы і права прымаць рашэнні могуць заставацца ранейшымі. Роля змяняецца глыбей, калі да чалавека пераходзяць іншыя задачы, шырэйшае кола пытанняў ці адказнасць за канчатковы вынік.

У адказах удзельнікаў ранейшага апытання бачныя абодва рухі: адны віды працы скарачаюцца, а іншыя займаюць больш часу. Часцей даводзіцца асвойваць новыя навыкі, вырашаць праблемы і каардынаваць людзей; радзей — выконваць руцінныя адміністрацыйныя дзеянні. На ўсе гэтыя зрухі маглі ўплываць розныя прычыны, таму паведамленне ўдзельніка пра сувязь са ШІ не з’яўляецца доказам, што кожную змену выклікаў толькі ён.

Для кіраўніка адрозненне паміж задачай і роляй таксама істотнае. Паскорыць асобнае дзеянне можна ў межах вядомых паўнамоцтваў, але пашырэнне ролі патрабуе адказу на іншыя пытанні: хто прымае рашэнне, хто правярае вынік і паводле чаго ацэньваецца праца. Калі гэтыя межы не названыя, супрацоўнік можа ўжо выконваць новыя абавязкі, а афіцыйныя чаканні да яго застануцца ранейшымі.

Дзе разыходзяцца погляды супрацоўнікаў і кіраўнікоў

Новае даследаванне звязвае хуткае пашырэнне выкарыстання ШІ з перавагай вымяральнай эфектыўнасці: прасцей убачыць зэканомлены час і большы абсяг выкананай працы, чым вызначыць каштоўнасць новай ролі. У такой сітуацыі чалавек можа адначасова перадаваць інструменту частку задач і браць на сябе новыя, не маючы агульнага з кіраўніком уяўлення пра мэту змен. Гэта тлумачыць, чаму доступ да ШІ яшчэ не дае яснасці наконт адказнасці.

Разрыў бачны і ў працы саміх кіраўнікоў. У вераснёўскай публікацыі Human Resources Director пра даследаванні лабараторыі SAP сказана, што 93% апытаных кіраўнікоў адзначылі змены ў сваёй працы праз ШІ за папярэдні год, пераважна з уласнай ініцыятывы, а не ў выніку фармальнай перабудовы ролі працадаўцам. Гэты паказчык датычыцца кіраўнікоў і асобнага даследавання; ён не з’яўляецца часткай кастрычніцкай выбаркі супрацоўнікаў.

Калі кіраўнік сам высвятляе, як змяняецца яго праца, яму складаней даць падначаленым выразныя ўказанні. Адсюль практычнае наступства для супрацоўніка: агульнае патрабаванне карыстацца ШІ можа існаваць без дамоўленасці, якія вынікі трэба палепшыць і дзе неабходнае чалавечае рашэнне. Асабліва адчувальным гэта становіцца тады, калі эканомія часу суправаджаецца дадатковымі абавязкамі.

Як абмеркаваць новыя абавязкі

Размову з кіраўніком варта будаваць вакол фактычнай працы: што ўжо змянілася, якія рашэнні цяпер прымае супрацоўнік і якія вынікі ад яго чакаюць. Гэта дапамагае аддзяліць выкарыстанне інструмента ў старой задачы ад змены самой ролі. Пры абмеркаванні карысныя канкрэтныя пытанні:

• Якія задачы можна перадаць ШІ, а якія патрабуюць асабістай праверкі?
• Ці змяніліся мэта ролі, абсяг абавязкаў і права прымаць рашэнні?
• Хто адказвае за канчатковы вынік і да каго звяртацца пры сумневах?
• Якія навыкі патрэбныя для новых задач і як іх можна асвоіць?
• Як будуць ацэньваць працу, калі частка ранейшых дзеянняў займае менш часу?

Адказы важныя нават тады, калі афіцыйная назва пасады не змяняецца. Яны паказваюць, ці ператварылася эканомія часу ў дадатковую нагрузку, ці атрымаў чалавек паўнамоцтвы для новых задач і якая падтрымка яму патрэбная. Для супрацоўніка, чыя праца ўжо змянілася, выразная дамоўленасць аб выніку і адказнасці становіцца важнейшай за само патрабаванне карыстацца ШІ.

Чытайце таксама:

• ШІ закранае кожную чацвёртую працу — але гэта яшчэ не прагноз звальнення
• Outmarket узяла Series B праз чатыры месяцы — страхавы ШІ паскорыўся
• 18 хвілін цягі Cygnus XL змянілі арбіту МКС перад Crew-13