Công nghệ số Việt Nam thu 5,38 triệu tỷ đồng: xuất khẩu vẫn là động cơ lớn

Công bố ngày 23/9/2026 của Bộ Khoa học và Công nghệ ước tính doanh thu công nghiệp công nghệ số Việt Nam trong chín tháng đạt 5.387.142 tỷ đồng, tức hơn 5,38 triệu tỷ đồng; xuất khẩu phần cứng, điện tử đạt 175,62 tỷ USD. Kim ngạch xuất khẩu lớn và tiếp tục tăng cho thấy nhu cầu từ thị trường nước ngoài vẫn là một động lực quan trọng của ngành.

Bài cập nhật ngày 24/9/2026 của Báo Công Thương ghi nhận cùng mức doanh thu và xuất khẩu, đồng thời nêu lợi nhuận toàn ngành ước đạt 384.141 tỷ đồng, số nộp ngân sách 69.730 tỷ đồng và khoảng 82.723 doanh nghiệp công nghệ số đang hoạt động. Các mức doanh thu, xuất khẩu, lợi nhuận và nộp ngân sách là ước tính lũy kế chín tháng, chưa phải kết quả của cả năm.

Bốn chỉ tiêu tăng bao nhiêu so với cùng kỳ?

Bốn chỉ tiêu phản ánh những mặt khác nhau của hoạt động kinh tế: giá trị bán hàng, kim ngạch đưa ra thị trường nước ngoài, kết quả kinh doanh và khoản nộp ngân sách. Để tính phần tăng bằng giá trị tuyệt đối, có thể đối chiếu với số liệu chín tháng năm 2025 của Bộ, trong đó doanh thu là khoảng 3.749 nghìn tỷ đồng và xuất khẩu phần cứng, điện tử là 129,3 tỷ USD. Hai chỉ tiêu còn lại không có mức gốc tương ứng trong các số liệu này; mức tăng tuyệt đối của chúng chỉ có thể ước ngược từ tỷ lệ tăng đã công bố.

• Doanh thu: 5.387.142 tỷ đồng, cao hơn khoảng 1.638.142 tỷ đồng so với mức 3.749.000 tỷ đồng của cùng kỳ năm trước. Tỷ lệ tăng được công bố là 32,1%, nhưng phép chia trực tiếp từ hai mức tuyệt đối cho kết quả khoảng 43,7%.
• Xuất khẩu phần cứng, điện tử: 175,62 tỷ USD, tăng 46,32 tỷ USD so với mốc 129,3 tỷ USD. Tỷ lệ được công bố là 34,7%; tính trực tiếp từ hai mốc cho kết quả khoảng 35,8%.
• Lợi nhuận toàn ngành: 384.141 tỷ đồng, với tỷ lệ tăng được công bố là 35,3%. Nếu suy ngược từ tỷ lệ đã làm tròn, lợi nhuận cùng kỳ vào khoảng 283.918 tỷ đồng và phần tăng khoảng 100.223 tỷ đồng. Đây là phép tính tham khảo, không phải mức gốc được công bố riêng.
• Nộp ngân sách: 69.730 tỷ đồng, với tỷ lệ tăng được công bố là 34%. Suy ngược theo cách tương tự cho mức cùng kỳ khoảng 52.037 tỷ đồng và phần tăng khoảng 17.693 tỷ đồng; độ chính xác của kết quả bị giới hạn bởi tỷ lệ đầu vào đã làm tròn.

Sai khác ở hai cặp số doanh thu và xuất khẩu cần được giữ rõ khi diễn giải tốc độ tăng trưởng. Đặc biệt, khoảng cách giữa mức tăng doanh thu công bố là 32,1% và mức 43,7% tính từ hai giá trị tuyệt đối lớn hơn nhiều so với sai khác ở xuất khẩu. Các bài đã công bố không nêu việc điều chỉnh số liệu kỳ gốc, thay đổi phạm vi thống kê hay nguyên nhân trình bày khác. Vì vậy, có thể xác định phần tăng tuyệt đối từ những mốc đã đăng, nhưng chưa thể giải thích vì sao tỷ lệ phần trăm đi kèm lại khác kết quả tính trực tiếp.

Xuất khẩu lớn, nhưng không đại diện cho toàn bộ ngành

Chỉ tiêu 175,62 tỷ USD đo kim ngạch xuất khẩu của phần cứng và điện tử, chứ không phải doanh thu xuất khẩu của mọi doanh nghiệp phần mềm, dịch vụ số hay toàn bộ công nghiệp công nghệ số. Điện thoại, máy tính, linh kiện điện tử và thiết bị công nghệ là những sản phẩm gắn với hoạt động sản xuất được nêu trong các bài công bố. Cùng với quy mô xuất khẩu tăng thêm 46,32 tỷ USD theo các mốc đã đăng, điều đó giải thích vì sao thị trường nước ngoài có vai trò nổi bật trong câu chuyện tăng trưởng chín tháng.

Tuy nhiên, không thể lấy kim ngạch xuất khẩu bằng USD chia cho doanh thu toàn ngành bằng đồng Việt Nam để khẳng định một tỷ trọng chính xác. Ngoài khác biệt đơn vị tiền tệ, hai chỉ tiêu còn có phạm vi ghi nhận khác nhau: một bên là hàng phần cứng, điện tử xuất khẩu, bên kia là doanh thu của cả ngành. Ngay cả sau khi quy đổi tiền tệ, một phép chia như vậy vẫn không cho biết phần doanh thu nào đến từ phần mềm, dịch vụ hoặc thị trường trong nước.

Các nhà máy có vốn đầu tư nước ngoài và doanh nghiệp Việt Nam cùng hiện diện trong chuỗi sản xuất điện tử. Vì thế, kim ngạch xuất khẩu của hàng sản xuất tại Việt Nam không đồng nghĩa toàn bộ giá trị của hàng hóa do doanh nghiệp Việt Nam thiết kế, sở hữu công nghệ hoặc thu về dưới dạng lợi nhuận. Mức độ tham gia của doanh nghiệp trong nước ở từng công đoạn là một câu hỏi khác với quy mô hàng xuất đi.

Doanh thu khác giá trị công nghệ tạo ra trong nước

Doanh thu ghi nhận giá trị bán sản phẩm và dịch vụ, còn giá trị gia tăng trong nước phụ thuộc vào phần việc thực hiện tại Việt Nam sau khi tính đến đầu vào trung gian. Một thiết bị xuất khẩu có thể mang giá trị bán hàng lớn nhưng sử dụng linh kiện, thiết kế hoặc quyền công nghệ từ nhiều nơi. Không có số liệu về cơ cấu đầu vào và các công đoạn sản xuất, không thể suy ra từ doanh thu hay kim ngạch xuất khẩu phần giá trị thực sự được tạo ra và nắm giữ trong nước.

Lợi nhuận bổ sung thông tin mà doanh thu không cung cấp: sau khi tính chi phí theo cách hạch toán của doanh nghiệp, ngành vẫn có kết quả kinh doanh dương ở mức ước tính đã nêu. Nhưng con số lợi nhuận tổng hợp không cho biết lợi nhuận thuộc về doanh nghiệp nội địa hay doanh nghiệp có vốn nước ngoài, cũng không chỉ ra mảng phần cứng, phần mềm hoặc dịch vụ nào tạo ra phần tăng. Tương tự, số nộp ngân sách cho thấy một khoản đóng góp tài chính, song không phải thước đo trực tiếp của tỷ lệ nội địa hóa hay quyền làm chủ công nghệ.

Khoảng 82.723 doanh nghiệp đang hoạt động cho thấy quy mô tham gia, không cho biết doanh thu được phân bổ đều đến đâu. Một số cơ sở sản xuất thiết bị quy mô lớn có thể chiếm phần đáng kể trong tổng doanh thu, trong khi nhiều doanh nghiệp khác cung cấp phần mềm và dịch vụ. Thiếu bảng phân tách theo quy mô, sở hữu và lĩnh vực kinh doanh, số doanh nghiệp không thể dùng để ước lượng doanh thu hoặc giá trị công nghệ do mỗi nhóm tạo ra.

Điều gì còn chờ được làm rõ?

Những số liệu chín tháng cho thấy doanh thu, kim ngạch xuất khẩu phần cứng và điện tử, lợi nhuận cùng số nộp ngân sách đều đạt quy mô lớn trong kỳ ước tính. Chúng cũng cho thấy hoạt động xuất khẩu là một phần nổi bật của tăng trưởng. Điều chưa thể xác định từ bản tổng hợp là doanh thu và lợi nhuận riêng của phần cứng, phần mềm, dịch vụ số; tỷ lệ giá trị gia tăng nội địa; và phần giá trị do doanh nghiệp Việt Nam nắm giữ trong chuỗi cung ứng.

Một bộ số liệu chi tiết hoặc giải thích từ cơ quan công bố cũng cần làm rõ vì sao tỷ lệ tăng doanh thu và xuất khẩu không khớp với phép tính từ các mức tuyệt đối đã đăng cho hai kỳ. Trước khi có phần làm rõ đó, 5,38 triệu tỷ đồng nên được hiểu đúng là doanh thu ước tính của toàn ngành trong chín tháng. Con số này cho thấy quy mô thị trường, nhưng tự nó chưa đo được năng lực công nghệ trong nước.

Đọc thêm:

• EU xếp ChatGPT vào nhóm công cụ tìm kiếm lớn: còn bốn tháng để tuân thủ
• Breedr gọi 27 triệu USD để số hóa từng con bò trong chuỗi cung ứng
• Google AI Mode theo dõi giá vé tại 180 thị trường, đặt khách sạn vẫn có giới hạn