
Türkiye’de istihdamın %21,8’i üretken AI ile örtüşen işlerde

EDAM ile Türkiye Yapay Zekâ İnisiyatifi’nin (TRAI) 12 Kasım 2026’da yayımladığı Türkiye Yapay Zekâ Ekonomik Etki Raporu, Türkiye’de istihdamın %21,8’ini üretken yapay zekâyla en az düşük düzeyde örtüşen görevleri bulunan mesleklerde hesaplıyor. Bu pay, işini kaybedecek çalışanların oranı değil; mesleklerdeki görevlerin mevcut teknolojiyle teknik örtüşmesini gösteriyor.
İstanbul’da 11 Kasım’da başlayan Türkiye Yapay Zeka Zirvesi, çalışmanın ilk kez kamuoyuna sunulduğu etkinlik oldu. Çevrim içi çalışanlar ve küçük dijital ekipler açısından asıl ayrım, bir mesleğin ortadan kalkması ile o mesleğin bazı adımlarının yeniden düzenlenmesi arasında. Teknik olarak örtüşen bir görev, işyerinde mutlaka otomatikleştirilmiş bir görev anlamına gelmiyor.
Örtüşme oranının içinde hangi işler var?
Baz modelde istihdamın %9,3’ü, görev örtüşmesinin belirgin veya en yüksek olduğu mesleklerde bulunuyor; bu grup %21,8’lik toplamın içinde. Model, Türkiye’nin meslek ve istihdam mikro verisini uluslararası görev sınıflamasıyla eşleştiriyor. Böylece bir kişinin fiilen hangi aracı kullandığını ya da işvereninin hangi görevi otomatikleştirdiğini ölçmek yerine, meslekteki görevlerin teknolojiye ne ölçüde açık olduğunu tahmin ediyor.
Bu fark özellikle büro ve bilgi yoğun işlerde önemli. Bir müşteri temsilcisinin yanıt taslağı, bir editörün ilk metni veya bir araştırmacının konu sınıflandırması teknolojiyle örtüşebilir; talebin bağlamını anlamak, olguyu doğrulamak ve nihai kararı vermek ise aynı iş akışının ayrı parçalarıdır. Bu örnekler, ulusal oranın tek tek işlere dağıtılmış değerleri değil; görev düzeyindeki ayrımın çevrim içi çalışmadaki karşılıklarıdır.
Eşleştirme yönteminin sonucu da değiştirdiği görülüyor: alternatif kalibrasyonlarda ülke geneli payı %23,9 ile %30,3 arasında çıkıyor. Buna karşın sektörlerin ve meslek gruplarının göreli sıralaması korunuyor. Dolayısıyla oranı bir işyerindeki çalışanlara doğrudan dağıtmak mümkün değil; bilgi yoğun görevlerde teknik örtüşmenin daha yüksek olduğu yönündeki bulgu daha dayanıklı.
Ekonomik etki neden benimsemeye bağlı?
Görevlerle teknik örtüşme, tek başına verimlilik kazancı yaratmıyor. Teknolojinin işletmeye girmesi, iş akışına yerleşmesi ve çıkan sonucun kullanılabilir olması gerekiyor. TRAI’nin senaryo özeti, baz durumda 2035 için yıllık olası ek katkıyı 483 milyar TL olarak veriyor; düşük ve yüksek senaryoların farklılaşmasını teknolojinin yayılmasına ve kullanımına bağlıyor.
Bu tutar, 2024 fiyatlarıyla hesaplanan koşullu bir katma değer farkı. Sermaye ve emek girdileri sabit tutuluyor; model istihdam düzeyindeki değişimi, yatırımın sonraki etkilerini veya fiyat hareketlerini kapsamıyor. Bir görevin daha hızlı tamamlanması ile ekonominin aynı ölçüde büyümesi arasındaki mesafe, kazanılan zamanın başka çıktıya dönüşüp dönüşmediğine bağlı.
Kurumsal veriler de bu geçişin kendiliğinden olmayacağını gösteriyor. Ekonomik etki çalışmasında aktarılan 126 kurumluk araştırmada, onaylanmış yapay zekâ stratejisine sahip olanların payı %37,6; yetenek eksikliği ve kültürel direnç başlıca engeller arasında. Zirvede tanıtılan daha geniş kurum araştırması bu araştırmayla aynı örneklem değil. Stratejinin bulunması da günlük süreçlerde ölçülen bir verimlilik artışıyla aynı aşama değil: taslağın düzeltilmesi ve insan onayı için harcanan süre sonucun parçası.
Küçük ekipler için belirsizlik nerede?
Türkiye’de istihdamın %48,6’sı, on kişiden az çalışanı olan işyerlerinde, kendi hesabına veya ücretsiz aile işçisi olarak çalışıyor. Bu geniş kesimin yapay zekâ benimsemesine ilişkin karşılaştırılabilir veri bulunmuyor. Ekonomik senaryolar bu boşluğu varsayımlarla doldurduğundan, küçük işletmelerde yayılımın hızı ulusal sonuç için belirleyici.
Teknik örtüşme hesabı meslek görevleri üzerinden kuruluyor; eksik olan, küçük ölçekli işlerde aracın ne sıklıkla kullanıldığı ve hangi verimlilik sonucu verdiğine ilişkin doğrudan ölçüm. Aynı içerik taslağı bir ekipte düzeltme süresini kısaltırken başka bir ekipte doğrulama yükünü artırabilir. Bu yüzden benimseme oranı ile net fayda ayrı ölçüler.
Çevrim içi görevlerde ne ölçülmeli?
Ulusal oranın bir ekipteki karşılığını anlamak için görevin başlangıcını, insan kontrolünü ve teslim edilen çıktıyı ayrı tutmak gerekir. İçerik, iletişim, araştırma ve operasyon işlerinde teknik örtüşmenin faydaya dönüşüp dönüşmediği şu görev ve sonuç ölçüleriyle değerlendirilebilir:
- İçerik üretimi: İlk taslak ve alternatif başlık üretimi ayrı adımlar olarak izlenebilir. Taslağa harcanan süre kadar olgu düzeltmesi, kaynak denetimi ve yayıma hazırlık süresi de hesaba katılır; son yayın kararı insanda kalır.
- Müşteri iletişimi: Yinelenen sorular için yanıt taslağı ile müşteriye kesin bilgi verme ayrılır. Yanıt hızının yanında yanlış yönlendirme, istisnai talepler ve insan müdahalesi sıklığı izlenir.
- Araştırma: Konuları gruplamak ve ilk özetleri hazırlamak hızlanabilir. Sayıların, alıntıların ve bağlantıların özgün kaynağa dönülerek doğrulanmasına harcanan süre toplam hesaba eklenir.
- Operasyon: Tekrarlanan kayıtları sınıflandırma veya iş sırası oluşturma aday görevlerdir. Eksik kayıt, yeniden işleme ve düzeltme süresi, yalnız işlem hızından daha açıklayıcı olabilir.
Bir ekibin ekonomik sonucu, aracın ilk çıktısından çok insan denetiminden sonra teslim edebildiği işte ortaya çıkar. Türkiye’ye özgü doğrudan görev verimliliği ölçümleri ve küçük işyerlerinin benimseme verileri oluştuğunda, ulusal senaryonun çevrim içi çalışma hayatındaki karşılığı daha kesin değerlendirilebilecek.
Ayrıca okuyun:
İlgili makaleler


Türkiye’de AI girişimi 504’e çıktı; net artış yalnızca 22

İŞKUR işbaşı eğitiminde sınır yüzde 30: Beş çalışan olmadan başvurulmaz

AI, Teksas’taki iş ilanlarını yüzde 2,6 azalttı; bu işten çıkarma değil

ABD’nin 2035 iş haritası: AI ofisi daraltırken bakım büyüyor

ABD’de işe alım 29 bine düştü; AI becerisine ücret yarışı sürüyor
Bültenimize abone olun
En son Web3, yapay zekâ ve kripto haberleri doğrudan gelen kutunuza gelsin.