Shqipëria kryeson në AI—por 36% dhe 10,6% matin gjëra të ndryshme

Sipas treguesit të OECD-së për bizneset që përdorin teknologji AI, Shqipëria kryeson Ballkanin Perëndimor me 10,6% për periudhën 2023–2024. Shënimi i figurës e lidh vlerën shqiptare me të dhëna të RCC-së të mbledhura në 2023; për Kosovën, seria përfshin edhe të dhëna të agjencisë statistikore vendëse.

Në tabelën e Balkan Barometer 2025 për mjetet e kompanive, 36% e bizneseve të anketuara në Shqipëri dhe 10% në Kosovë zgjodhën kategorinë «mjete AI» për pyetjen se çfarë kompania «përdor ose ka». Brenda së njëjtës pyetje, epërsia shqiptare është 26 pikë përqindjeje. Dallimi mes dy përqindjeve shqiptare nuk mat rritjen e përdorimit: njëra vjen nga një seri rajonale me të dhëna më të hershme, tjetra nga përgjigjet e një sondazhi të mëvonshëm.

Ku ndryshon baza e dy matjeve

Vlera e raportit të konvergjencës përshkruan pjesën e bizneseve që përdorin teknologji AI në një tregues të përpiluar nga burime për ekonomitë e rajonit. Vlera e barometrit përshkruan përgjigjet për një kategori mjetesh digjitale të kompanive të intervistuara. Për t’i vendosur shifrat krah për krah, duhen dalluar katër elemente:

• Periudha. Emri i një raporti tregon kur është botuar, ndërsa periudha e treguesit dhe koha kur janë mbledhur të dhënat mund të jenë të tjera. Barometri i mëvonshëm nuk është automatikisht vala pasuese e së njëjtës seri statistikore.
• Popullata. Treguesi i konvergjencës bashkon të dhëna me burime të shënuara veçmas për ekonomitë e rajonit. Barometri pyet pronarë e drejtues të kompanive të përzgjedhura në anketë; përqindja e tij lidhet me atë kampion dhe me mënyrën si është formuluar pyetja.
• Pyetja. «Përdor teknologji AI» dhe «përdor ose ka mjete AI» nuk janë formulime të njëjta. Alternativa «ka» mund të kapë praninë e një mjeti në kompani edhe kur përgjigjja nuk sqaron sa rregullisht përdoret ai.
• Lloji i mjetit. Në barometër, mjetet AI janë një kategori përgjigjeje krahas faqes së kompanisë, postës elektronike, programeve financiare dhe ruajtjes në re. Përzgjedhja e kategorisë nuk tregon cilën teknologji përdor biznesi, në cilin proces apo me çfarë rezultati.

Vetëm një seri me popullatë, pyetje dhe mënyrë mbledhjeje të krahasueshme do të lejonte llogaritjen e ndryshimit të përdorimit nga një periudhë në tjetrën. Këtu ndryshojnë si koha e matjes, ashtu edhe kuptimi i përgjigjes. Prandaj largësia mes vlerave shqiptare nuk duhet kthyer në një ritëm rritjeje.

Çfarë përfaqëson kampioni i barometrit

Metodologjia e RCC-së për anketën e bizneseve përcakton se intervistat u zhvilluan ballë për ballë nga 21 maji deri më 30 qershor 2025, me të paktën 200 pronarë ose drejtues në secilën ekonomi dhe 1 216 të anketuar në gjithë rajonin. Kampioni përfshinte kompani të madhësive dhe sektorëve të ndryshëm. E njëjta valë anketimi dhe e njëjta pyetje japin një bazë më të qëndrueshme për krahasimin Shqipëri–Kosovë sesa bashkimi i përqindjeve nga dy matje të ndryshme.

Përgjigjja jepet nga një person për kompaninë e tij, ndaj ajo përshkruan përdorimin ose zotërimin e deklaruar nga drejtuesit. Një përgjigje pozitive nuk tregon nëse mjeti përdoret nga gjithë kompania, nga një ekip i vogël apo vetëm në raste të veçanta. Përqindjet duhen lexuar si rezultate të bizneseve të përfshira në sondazh, me kufijtë që ka çdo pyetje e vetëraportuar.

Pse ka rëndësi përkufizimi i AI-së

Një tregues për adoptimin e teknologjisë varet nga çfarë pranon si përdorim dhe nga cilat ndërmarrje përfshin. Për shembull, statistika e Eurostatit për ndërmarrjet e BE-së numëron përdorimin e të paktën një teknologjie nga kategori të përcaktuara, si analiza e tekstit, njohja e të folurit, mësimi makinerik dhe automatizimi i proceseve; ajo mbulon ndërmarrje me të paktën 10 të punësuar ose të vetëpunësuar. Këto janë kufijtë e asaj statistike europiane dhe nuk mund t’u atribuohen pa verifikim vlerave të Shqipërisë ose Kosovës.

Pyetja e barometrit është më e shkurtër: ajo vendos «mjetet AI» mes mjeteve të tjera që kompania përdor ose ka. Kjo e bën të mundur matjen e pranisë së deklaruar të kategorisë në të njëjtën anketë rajonale, por lë të papërcaktuar funksionin e mjetit. Pa këtë hollësi, dy biznese me mënyra shumë të ndryshme përdorimi mund të japin të njëjtën përgjigje. Po kështu, një përqindje më e lartë nuk provon vetvetiu kursim kohe, rritje të të ardhurave apo integrim më të thellë të AI-së në punë.

Cili përfundim qëndron për Shqipërinë dhe Kosovën

Barometri lejon një krahasim të drejtpërdrejtë të përgjigjeve për mjetet AI mes dy vendeve: bizneset shqiptare të anketuara e zgjodhën këtë kategori më shpesh se ato kosovare. Pyetja nuk përcakton arsyen e hendekut. Përbërja sipas sektorëve, madhësia e kompanive dhe mënyra konkrete e përdorimit mund të ndikojnë në përgjigje, por kjo kategori e vetme nuk e ndan peshën e secilit faktor.

Seria e konvergjencës mbështet përfundimin tjetër: Shqipëria renditet e para në rajon për treguesin e saj të përdorimit të teknologjive AI. Një krahasim i Kosovës brenda asaj serie kërkon vlerën dhe shënimet metodologjike të po atij treguesi. Për pyetjen e mjeteve që kompanitë thonë se përdorin ose kanë, krahasimi i mbështetur nga të njëjtat kushte anketimi mbetet ai i barometrit.

Lexoni gjithashtu:

• Azure Enclave del nga preview—por akreditimet kryesore ende mungojnë
• Anëtarësimet YouTube: 500 abonentë s’mjaftojnë në Shqipëri e Kosovë
• Google Workspace apo Microsoft 365: 22 dollarët blejnë gjëra të ndryshme