Kupiłeś krypto bez sprzedaży? Koszt i tak trafia do PIT-38

Jeżeli kupiłeś kryptowalutę i w tym samym roku jej nie sprzedałeś, złóż PIT-38 i wykaż udokumentowany koszt nabycia za rok, w którym poniosłeś wydatek. Broszura Ministerstwa Finansów do PIT-38 obejmuje obowiązkiem złożenia zeznania również podatnika, który poniósł taki koszt, choć nie uzyskał przychodu ze zbycia walut wirtualnych.

W części dotyczącej walut wirtualnych oddzielasz przychód ze zbycia od kosztów nabycia i kosztów związanych ze zbyciem. Sprzedaż za złote oraz zapłata kryptowalutą za towar lub usługę tworzą przychód. Zamiana jednej waluty wirtualnej na inną go nie tworzy. Jeśli koszty przewyższą przychód, ich niewykorzystana część powiększy koszty w następnym roku podatkowym.

Zakup, sprzedaż, zamiana i płatność: co wykazać

O skutku podatkowym decyduje to, co otrzymałeś w zamian za walutę wirtualną. Poradnik PITax rozróżnia odpłatne zbycie, wymianę między kryptowalutami i przeniesienie środków między własnymi portfelami. W rocznym zestawieniu najczęstsze operacje mają następujące skutki:

• Zakup za złote: nie powstaje przychód. Udokumentowany wydatek na nabycie wykazujesz jako koszt za rok jego poniesienia, nawet gdy kupiona kryptowaluta pozostaje w portfelu.
• Sprzedaż za złote: powstaje przychód z odpłatnego zbycia. W rozliczeniu uwzględniasz przychód ze sprzedaży oraz przysługujące koszty; sam wpływ pieniędzy na rachunek nie jest nową, osobną transakcją do wykazania.
• Zamiana krypto na krypto: sama wymiana nie tworzy przychodu. Wartości otrzymanej kryptowaluty nie wpisujesz jako nowego wydatku na zakup, a wydatków związanych z taką zamianą nie zaliczasz do kosztów podatkowych.
• Zapłata krypto za towar lub usługę: dochodzi do odpłatnego zbycia mimo braku wypłaty złotych. Zachowaj dane pozwalające ustalić wartość otrzymanego towaru lub usługi oraz ilość przekazanej waluty wirtualnej.

Przesłanie kryptowaluty między własnymi portfelami nie jest jej sprzedażą. W historii operacji warto oznaczyć taki transfer i oba należące do Ciebie adresy, aby późniejsza wypłata z innej platformy nie wyglądała jak nabycie bez udokumentowanego pochodzenia środków.

Co dzieje się z kosztem, gdy nie było przychodu

Koszt nabycia wykazuje się w roku poniesienia wydatku, a nie dopiero przy późniejszej sprzedaży. Gdy w danym roku nie było odpłatnego zbycia, przychód z walut wirtualnych wynosi zero. Nadwyżka kosztów nie jest stratą rozliczaną według zasad dotyczących sprzedaży akcji: powiększa koszty zbycia walut wirtualnych w następnym roku podatkowym.

Przykład hipotetyczny: podatnik kupił kryptowalutę za 10 000 zł, zachował potwierdzenie wykonanej transakcji i do końca roku niczego nie sprzedał ani nie zapłacił kryptowalutą. W PIT-38 za rok zakupu wykazuje 10 000 zł kosztu i brak przychodu ze zbycia. Cała kwota pozostaje kosztem niepotrąconym, który przechodzi do rozliczenia za następny rok.

Jeżeli w kolejnym roku sprzeda walutę wirtualną za 12 000 zł i nie będzie miał innych przychodów ani kosztów z tego źródła, dochód w tym uproszczonym przykładzie wyniesie 2 000 zł. Do obliczenia wyniku bierze się pod uwagę przychody oraz koszty z bieżącego roku i niewykorzystane koszty wykazane wcześniej. Warto więc zachować poprzednie zeznanie: to z niego wynika kwota przenoszona do kolejnego PIT-38.

Które wydatki i dokumenty składają się na rozliczenie

Kosztem jest udokumentowany wydatek bezpośrednio poniesiony na nabycie waluty wirtualnej. Można uwzględnić także koszty związane z jej zbyciem, w tym udokumentowaną prowizję pośrednika przy sprzedaży. Opłatę przypisaną do zakupu lub sprzedaży trzeba powiązać z konkretną operacją; samo zasilenie konta na giełdzie nie dowodzi jeszcze, że doszło do zakupu.

Nie zalicza się do tych kosztów wydatków na finansowanie zakupu, takich jak koszt kredytu lub pożyczki, ani wydatków związanych z zamianą jednej waluty wirtualnej na inną. Rozróżnienie ma znaczenie zwłaszcza przy historii obejmującej wiele operacji: przelew do giełdy, zakup, wymiana i późniejsza sprzedaż nie są jednym zdarzeniem podatkowym.

Z każdej giełdy lub kantoru zachowaj historię wykonanych transakcji, potwierdzenia wpłat i wypłat oraz zestawienie opłat. Połącz je w roczne zestawienie z datą, rodzajem operacji, ilością waluty wirtualnej, kwotą rozliczenia i przypisaną prowizją. Przy kilku platformach oznacz transfery między własnymi rachunkami, aby nie dodać tej samej ilości kryptowaluty do przychodów lub kosztów po raz drugi.

Jeżeli przychód lub koszt jest wyrażony w walucie obcej, w PIT-38 potrzebna jest kwota w złotych. Stosuje się średni kurs NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego odpowiednio dzień uzyskania przychodu albo poniesienia kosztu. Data operacji jest więc potrzebna nie tylko do przypisania jej do właściwego roku, lecz także do odtworzenia zastosowanego kursu.

Gdzie wpisać kwoty i kiedy złożyć PIT-38

Przychody i koszty walut wirtualnych wpisuje się do przeznaczonej dla nich części PIT-38, oddzielnej od części dotyczącej między innymi papierów wartościowych. Formularz rozdziela koszty poniesione w rozliczanym roku od kosztów przeniesionych z lat ubiegłych i pozwala wykazać nadwyżkę, która przejdzie dalej. Oznaczenia pól sprawdź w formularzu właściwym dla roku, za który składasz zeznanie.

Objaśnienie na podatki.gov.pl wskazuje termin składania PIT-38 od 15 lutego do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym oraz stawkę 19% od dochodu ze zbycia walut wirtualnych. Jeśli wystąpiły wyłącznie koszty nabycia, dochód i podatek z tego źródła wynoszą zero, ale obowiązek wykazania kosztów pozostaje.

Nie zakładaj, że wstępnie przygotowany formularz w usłudze Twój e-PIT zawiera historię Twoich transakcji kryptowalutowych. Pośrednik nie ma ustawowego obowiązku przekazania Ci informacji PIT-8C ani PIT-11 z ich rozliczeniem. Kwoty przychodów, kosztów bieżących i niewykorzystanych kosztów z wcześniejszego zeznania trzeba zatem ustalić na podstawie własnych danych przed wysłaniem PIT-38.

Przeczytaj także:

• Phishing zgłoś bez niszczenia dowodów — SMS trafia na 8080, reszta do formularza
• Strata na akcjach nie przepada od razu — PIT daje pięć lat na odliczenie
• Docker Compose czy Kubernetes? Wysoka dostępność ma koszt operacyjny