АНУ-ын ажилчдын 70% ажлаа шинээр зохион байгуулах хэрэгтэй болно

2026 оны 10 дугаар сарын 15-нд нийтэлсэн McKinsey-ийн АНУ-ын ажиллах хүчний зураглалд ажилчдын 70 гаруй хувь автоматжуулалт ажлынх нь даалгаврыг өөрчилснөөр ажлаа гүйцэтгэх аргаа шинэчлэх шаардлагатай болж магадгүй, харин ойролцоогоор 25 хувийнх нь ажлын цагийн 30-аас дээш хувь өөр даалгаварт шилжиж болзошгүй гэж тооцжээ. Энэ нь аль хэдийн болсон өөрчлөлтийн бүртгэл бус, цаашдын боломжит шилжилтийн загвар юм.

Ирэх арван жилд ойролцоогоор 11 сая америк ажилтан өөр мэргэжил рүү шилжих хэрэгцээтэй болж магадгүй тухай Axios-ийн 9 дүгээр сарын 29-ний сурвалжилгад судалгааны хамтран зохиогч Анна Кортис өөрчлөлт “But this will happen faster and at a bigger scale than in the past” гэж хэлжээ. Мэргэжил хооронд шилжих энэ төсөөлөл нь одоогийн мэргэжлээрээ үлдээд өдөр тутмын үүргээ өөрчлөх ажилчдын тооцоотой өөр хэмжүүр юм.

Ажлын байр хэвээр байсан ч даалгавар солигдоно

Зураглалын гол хэмжүүр нь ажлын байрны нэр эсвэл нийт орон тоо бус, ажилтан цагийнхаа хэдийг ямар даалгаварт зарцуулах тухай юм. Нэг ажлыг автомат систем гүйцэтгэхэд хүний хийдэг үлдсэн ажлын эзлэх хувь өсөж болно. Зарим тохиолдолд шинэ ажил нэмэгдэнэ; заримд нь өмнө нь бага цаг авдаг байсан шийдвэр гаргах, үйлчлүүлэгчтэй харилцах, системийн үр дүнг нягтлах ажил илүү жинтэй болно.

Өөрчлөлтийн хэмжээг ажлын цагийн шилжилтээр ангилсан нь нэг мэргэжил доторх ялгааг тодруулдаг. Дунд зэргийн өөрчлөлтөд ажлын цагийн тодорхой хэсэг одоо байгаа өөр ажилд хуваарилагдах эсвэл шинэ даалгаварт очно. Илүү өндөр өөрчлөлтөд энэ шилжилт ажлын өдрийн томоохон хэсгийг хамарна. Тиймээс ижил нэртэй албан тушаалтай хоёр хүн өөр өөр байгууллагад ажилладаг бол автоматжуулалтын дараах үүрэг нь ч өөр байж болно.

Жишээлбэл, өөртөө үйлчлэх касс энгийн төлбөр тооцооны ажлыг авбал кассын ажилтанд саатсан гүйлгээг шийдэх, худалдан авагчид туслах, системийн ажиллагааг хянах ажил үлдэнэ. Энэ нь тухайн ажилтны даалгавар хэрхэн солигдож болохыг тайлбарлах жишээ; кассын ажилтны ажлын байрны тоо өсөх эсэхийг дангаараа хэлэхгүй. Даалгаврын бүтэц өөрчлөгдөх, тухайн мэргэжлийн ажиллах хүчний эрэлт өөрчлөгдөх хоёр үзэгдэл зэрэг явагдаж болно.

Даатгалын эрсдэл үнэлэгчийн ажилд мэдээлэл цуглуулах хэсэг автоматжвал эрсдэлийг дүгнэх, автомат системийн саналд хариуцлагатай шийдвэр гаргах хэсэг илүү чухал болно. Багшийн төлөвлөлт, бүртгэлийн ажил хөнгөрвөл сурагчид биечлэн туслах цаг нэмэгдэх боломжтой. Эдгээр жишээ мэргэжлийн нэр өөрчлөгдөхгүй байсан ч тухайн ажлыг хийхэд шаардагдах чадвар өөр болж болохыг харуулна.

Мэргэжил солих тооцоо юуг хэмждэг вэ

Мэргэжил хоорондын шилжилт нь нэг ажлын байрны доторх үүрэг солигдохоос өөр босготой. Одоогийн мэргэжлийн ажиллах хүчний эрэлт буурч, ажилтан өсөж буй өөр мэргэжилд орох шаардлага үүсвэл тэр хүн мэргэжил солих бүлэгт хамаарна. Харин нэг мэргэжлээрээ үлдэж, ажлынхаа хэсгийг шинэ хэрэгслээр хийж эхэлсэн хүн заавал энэ бүлэгт орохгүй.

Энэ ялгаа сургалтын агуулгыг ч өөрчилнө. Одоогийн мэргэжлээрээ үлдэх ажилтанд шинэ хэрэгсэл ашиглах, түүний гаргасан үр дүнг нягтлах, өөрчлөгдсөн үүрэгтээ дасан зохицох чадвар хэрэгтэй байж болно. Өөр мэргэжилд орох ажилтанд очих ажлын суурь мэдлэгээс гадна шаардлагатай үнэмлэх, сургалтын хугацаа, ажлын байрны байршил зэрэг саад гарч болно. Ижил төрлийн сургалтаар энэ хоёр өөр шилжилтийг бүрэн шийдэх боломжгүй.

Тооцоолол нь зөвхөн хиймэл оюун ухааны нөлөөгөөр хүн ажлаасаа халагдах тухай өгүүлдэггүй. Автоматжуулалт нэг даалгаврын хүний хөдөлмөрийн хэрэгцээг багасгаж болох ч эдийн засгийн өсөлт, хүн амын өөрчлөлт, салбарын эрэлт өөр ажил бий болгож болно. Ажиллах хүчний нийт хэрэгцээ болон тодорхой мэргэжилд ажиллах хэрэгцээг тусад нь харах шаардлага эндээс үүснэ.

Нийт ажил эрхлэлт ба нэг мэргэжлийн эрэлт

АНУ-ын Хөдөлмөрийн статистикийн товчооны 2025–2035 оны албан ёсны төсөөлөлд нийт ажил эрхлэлт 5.9 саяар нэмэгдэх боловч оффис, захиргааны дэмжлэгийн мэргэжлийн бүлэг 752 100 ажлын байраар буурч болзошгүй гэжээ. Энэ нь нийт зах зээл өсөхийн зэрэгцээ зарим мэргэжлийн эрэлт буурч болохыг харуулна. Товчооны төсөөлөл ажлын байрны тоог хэмждэг бол даалгаврын зураглал тухайн ажлын дотор юу өөрчлөгдөхийг тайлбарладаг.

Ажиллах хүчний эрэлт буурлаа гээд тухайн мэргэжлийн бүх даалгавар арилна гэсэн үг биш. Үлдсэн ажилтнууд илүү олон онцгой тохиолдол шийдэх эсвэл автомат системийн хийсэн ажлыг хянах боломжтой. Нөгөө талаар орон тоо өссөн мэргэжилд ч хуучин ажлын арга хэвээр үлдэх албагүй. Иймээс ажил эрхлэлтийн төсөөлөл болон ажлын цагийн бүтэц хоёр нь нэг өөрчлөлтийн өөр талыг хэмжинэ.

Монголд хэрэгтэй ялгаа нь даалгаврын түвшинд байна

АНУ-ын хувь хэмжээ нь тус улсын мэргэжлийн бүтэц, ажлын цаг, технологи нэвтрүүлэх тухай таамаглалд суурилсан. Үүнийг Монголын ажилчдын хэдэн хувь үүргээ өөрчлөх, эсвэл хэд нь мэргэжлээ солих тухай тоо болгон шууд хувиргах боломжгүй. Салбарын бүтэц, байгууллагын хэмжээ, хэрэгсэл нэвтрүүлэх зардал, ажилтны ур чадварын шаардлага Монголд өөр байж болно.

Харин ажлыг даалгавраар нь задлах арга Монголын байгууллага, ажилтан, сургалт төлөвлөгчдөд хэрэгтэй. Дараах жижиг зураглал нь зах зээлийн шинэ хувь гаргах арга биш; нэг ажлын дотор ямар үүрэг өөрчлөгдөж болохыг тодорхойлох хүрээ юм.

• Одоогийн ажил: давтагддаг, хүнтэй харилцдаг, шийдвэр шаарддаг даалгавар тус бүрийг нэрлэж, ойролцоогоор хэдий хэр цаг авдгийг тэмдэглэх.
• Өөрчлөгдөх ажил: автоматжиж болох хэсэг, хүний оролцоотой хэвээр үлдэх хэсэг, шинэ хэрэгслээр өөр аргаар хийгдэх хэсгийг салгах.
• Үлдэх хэрэгцээ: чөлөөлөгдөх цагт ямар хяналт, шийдвэр, харилцаа эсвэл биечлэн хийх ажил нэмэгдэхийг тодорхойлох.

Нөхцөлт жишээ болгон ачааны автомашины жолоочийн захиалга бүртгэх, хуваарь зохицуулах ажил автоматжлаа гэж үзье. Тэгвэл жолоодох, ачаатай биечлэн ажиллах, замын нөхцөлд шийдвэр гаргах нь ажлын өдрийн илүү том хэсэг болж болно. Ажилтны мэргэжил хэвээр үлдсэн ч сургалтын хэрэгцээ нь хуучин даалгаврын жагсаалтаас өөрчлөгдөнө.

Ингэж задлахад байгууллага хүнийг өөр мэргэжилд шилжүүлэх шаардлага байгаа эсэхийг, эсвэл одоогийн ажлынх нь үүрэгт тохирсон шинэ чадвар хэрэгтэй эсэхийг ялгаж чадна. Монголын зах зээлд бодит хэмжээг тогтоохын тулд орон нутгийн ажлын байр, даалгавар, технологийн хэрэглээний мэдээлэл шаардлагатай; тэр хүртэл АНУ-ын тоонууд өөрчлөлтийн хэлбэрийг ойлгуулах хүрээ болно.

Мөн уншаарай:

• RAG хариулт зөв мөртлөө эх сурвалжгүй байж болно: хоёр хэмжүүрийг салга
• Spotify-ийн poll-д санал ормогц засвар хаагдана: шинээр үүсгэнэ
• SAFE эсвэл convertible note: хугацааны заалт үүсгэн байгуулагчийг шахна