ВЕЗИЛКА излезе пред јавноста: македонската AI-фабрика бара корисници

На 25 септември 2026 година ВЕЗИЛКА се појави во јавната програма на Европската ноќ на истражувачите во Скопје. За присуството на проектот сведочи и фотографијата од настанот, на која министерката за образование и наука Весна Јаневска разговара со раководителот на ВЕЗИЛКА, проф. Димитар Трајанов.

ФИНКИ го вклучи проектот меѓу своите истражувачки и иновативни активности, со најавен сопствен штанд за разговор со посетителите. За домашен истражувач или компанија, јавната средба отвора поконкретно прашање: каква помош може да се побара од ВЕЗИЛКА и како интересот за неа станува барање за услуга.

ВЕЗИЛКА во програмата на Европската ноќ

Претставувањето на ФИНКИ беше замислено како непосредна средба со студенти, истражувачи и други посетители. Проектот најави дека неговиот тим ќе одговара на прашања за активностите во областа на вештачката интелигенција, додека факултетот ќе претстави и други проекти преку постери и презентации. Во програмата беше предвидена и панел-дискусија за истражувањето и иновациите.

Настанот имаше поширок опсег од скопската програма на ФИНКИ. Програмата на Македонското еколошко друштво, партнер во организацијата, најави над 85 активности во Скопје, Охрид, Битола и Штип, меѓу нив научни демонстрации, експерименти, работилници и јавни предавања. Во таа рамка, ВЕЗИЛКА доби место за директен разговор со публика што може да има потреба од експертиза, обука или пресметковни ресурси.

На штанд може да се објасни што работи еден проект и да се воспостави контакт. Потребата на истражувачка група или претпријатие, пак, станува јасна дури кога ќе се опишат проблемот, расположливите податоци и очекуваниот резултат. Токму затоа јавната видливост е почеток на разговорот со можните корисници, додека обемот на поддршката се утврдува за секое барање одделно.

Зошто ВЕЗИЛКА е врска со европска инфраструктура

ВЕЗИЛКА е национална антена на европската мрежа на фабрики за вештачка интелигенција. Нејзината задача е да ги поврзе домашните универзитети, стартапи, компании и институции со експертиза и дигитални ресурси во Европа. Проектот е сместен на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје, а го спроведува ФИНКИ, со Министерството за дигитална трансформација како институционален партнер.

Таквата улога е важна бидејќи барањето за вештачка интелигенција не почнува секогаш со потреба од суперкомпјутер. На една организација прво може да ѝ треба проценка дали податоците и целта ѝ се доволно јасни; друга може да има разработен експеримент за кој бара техничка поддршка. ВЕЗИЛКА ги поврзува овие различни потреби со соодветна услуга, наместо секој интерес да го третира како исто барање за пресметковен капацитет.

Проектот опфаќа и обуки, советување и развој на решенија. Тоа ја проширува неговата практична улога за компании што сè уште ја обликуваат идејата, како и за истражувачи што веќе знаат што сакаат да испитаат. Пристапот до инфраструктура е една од можностите во таа понуда, а конкретната форма на соработка зависи од потребата што ќе биде утврдена.

Како интересот станува барање за поддршка

За организациите веќе постои постапка за изразување интерес. Описот на услугите на ВЕЗИЛКА наведува дека потенцијалниот корисник треба да ги опише организацијата, секторот, предизвикот поврзан со вештачката интелигенција, очекуваната услуга и посакуваната временска рамка. Тимот потоа го разгледува барањето и, ако е потребно, бара дополнителни информации пред да предложи соодветна помош.

Можната поддршка вклучува проценка на подготвеноста, консултации, обука, менторство, услуги поврзани со податоци, изработка на прототип или пилот-проект и пристап до инфраструктура. Избраните организации се вклучуваат во договорени активности според своите потреби и степенот на подготвеност. Така компанија со почетна идеја може да добие поинаков вид работа од истражувачка група со дефиниран проблем и пресметковни барања.

За потенцијалниот корисник, клучни се неколку прашања што произлегуваат од таа постапка: каква проценка му е потребна пред експериментот, кои податоци може да ги употреби, каква експертска помош е соодветна и дали за планираната работа е потребен европски пресметковен ресурс. Ако барањето вклучува инфраструктура или чувствителни податоци, треба да се утврдат и капацитетот, рокот и условите за обработка во рамките на конкретната соработка.

Јавната средба ѝ даде на ВЕЗИЛКА публика надвор од кругот на проектните партнери. За истражувачите и компаниите, следниот мерлив развој ќе биде дали поднесените барања ќе прераснат во договорени обуки, прототипи или инфраструктурна поддршка со јасно определен обем.

Прочитајте и:

• Разговорот со AI-лик не е дневник: што да проверите пред да се доверите
• AI-агент пред испраќање е-пошта: паузата мора да ја зачува состојбата