Τα δημόσια chatbots οφείλουν να λένε ότι είναι ΤΝ — ο νέος κανόνας

Στις 21 Οκτωβρίου 2026, η επίσημη παρουσίαση του ΠΠΥΨΔ ανέδειξε την υποχρέωση των ελληνικών δημόσιων φορέων να ενημερώνουν σαφώς τον πολίτη όταν συνομιλεί με ψηφιακό βοηθό που χρησιμοποιεί τεχνητή νοημοσύνη και όχι με άνθρωπο. Οι φορείς οφείλουν επίσης να παρακολουθούν συστηματικά την αποτελεσματικότητα, την ακρίβεια και την ασφαλή λειτουργία τέτοιων συστημάτων. Ο κανόνας αφορά την ίδια τη στιγμή της ψηφιακής εξυπηρέτησης: ο χρήστης πρέπει να γνωρίζει τι είδους συνομιλητή έχει απέναντί του.

Η υπουργική απόφαση είχε ήδη δημοσιευθεί στο ΦΕΚ στις 9 Σεπτεμβρίου 2026, όπως καταγράφει και η ανάλυση του ICTPLUS.GR για την παρουσίαση της 21ης Οκτωβρίου. Το πλαίσιο ρυθμίζει, πέρα από τα chatbots, τον σχεδιασμό των δημόσιων ψηφιακών υπηρεσιών, την προσβασιμότητα και τη συνεργασία των πληροφοριακών συστημάτων.

Πότε ένα δημόσιο chatbot πρέπει να δηλώνει τη χρήση ΤΝ

Το Παράρτημα Ι του ΠΠΥΨΔ ζητά από τα chatbots να ενημερώνουν τον χρήστη όταν το σύστημα χρησιμοποιεί αλγορίθμους ΤΝ και να ξεκαθαρίζουν ότι δεν συνομιλεί με άνθρωπο. Η διατύπωση έχει σημασία επειδή ο ψηφιακός βοηθός δεν είναι υποχρεωτικά εφαρμογή τεχνητής νοημοσύνης. Η σύσταση προς τους φορείς να προσφέρουν διαλογική πληροφόρηση δεν σημαίνει ότι κάθε τέτοιο εργαλείο χρειάζεται την ίδια τεχνολογία.

Το ίδιο παράρτημα προβλέπει ότι ένας βοηθός δεν πρέπει να βασίζεται σε ΤΝ και επεξεργασία φυσικής γλώσσας, αν η πολυπλοκότητα των πληροφοριών και των απαντήσεων δεν δικαιολογεί το υπολογιστικό και ενεργειακό κόστος. Ένα απλό σύνολο προκαθορισμένων απαντήσεων μπορεί, συνεπώς, να εξυπηρετεί διαφορετική ανάγκη από ένα σύστημα που συνθέτει απαντήσεις με ΤΝ. Η υποχρέωση γνωστοποίησης ακολουθεί την πραγματική χρήση αλγορίθμων ΤΝ, ώστε η ένδειξη προς τον πολίτη να περιγράφει σωστά την υπηρεσία.

Πώς ελέγχεται η πληροφόρηση του ψηφιακού βοηθού

Η διαφάνεια της συνομιλίας συνοδεύεται από ευθύνη για το περιεχόμενό της. Το παράρτημα απαιτεί τα δημόσια chatbots να μπορούν να λειτουργούν ως διαδικτυακές μηχανές αναζήτησης που συνδυάζουν πληροφορίες από πηγές σχετικές με το αντικείμενο του φορέα, ώστε να παράγουν ενιαίες και επικαιροποιημένες απαντήσεις. Αυτό έχει άμεση σημασία όταν ένας πολίτης ρωτά για μια διοικητική διαδικασία: η απάντηση πρέπει να στηρίζεται στις πληροφορίες της αρμόδιας υπηρεσίας και να παραμένει επίκαιρη καθώς οι διαδικασίες αλλάζουν.

Οι φορείς πρέπει ακόμη να αξιολογούν συστηματικά την απόδοση του chatbot και την αντίληψη των χρηστών για τη χρήση του. Η αξιολόγηση δεν εξαντλείται στο αν το σύστημα απαντά γρήγορα· το πλαίσιο κατονομάζει την αποτελεσματικότητα, την ακρίβεια και την ασφαλή λειτουργία ως πεδία παρακολούθησης. Για τον πολίτη, η ένδειξη «ΤΝ» εξηγεί ποιος παράγει την απάντηση, ενώ ο συνεχής έλεγχος αφορά το αν αυτή η απάντηση μπορεί να τον εξυπηρετήσει σωστά. Η δημόσια υπηρεσία που διαθέτει τον βοηθό παραμένει ο φορέας που οργανώνει και αξιολογεί τη λειτουργία του.

Το παράρτημα παραπέμπει επίσης στον ευρωπαϊκό κανονισμό για την τεχνητή νοημοσύνη όταν το χρησιμοποιούμενο σύστημα ή μοντέλο εμπίπτει σε σχετική κατηγορία υψηλού ή συστημικού κινδύνου. Οι πρόσθετες υποχρεώσεις εξαρτώνται από την ταξινόμηση του συγκεκριμένου συστήματος ή μοντέλου.

Η προσβασιμότητα ισχύει και γύρω από τη συνομιλία

Η ενημέρωση για χρήση ΤΝ πρέπει να εντάσσεται σε υπηρεσίες που μπορούν να χρησιμοποιήσουν και άνθρωποι με αναπηρία. Το πλαίσιο θέτει κοινές προδιαγραφές για δημόσιους ιστοτόπους, εφαρμογές φορητών συσκευών και ψηφιακές υπηρεσίες, καθώς και συμβατότητα με υποστηρικτικές τεχνολογίες. Στο παράρτημα αναφέρονται προγράμματα ανάγνωσης οθόνης, εργαλεία μεγέθυνσης και λογισμικό αναγνώρισης φωνής. Αν η πληροφορία για την ΤΝ εμφανίζεται με τρόπο που δεν μπορεί να αντιληφθεί ένας χρήστης τέτοιων εργαλείων, η γνωστοποίηση χάνει την πρακτική της αξία.

Οι προδιαγραφές φτάνουν σε συγκεκριμένα στοιχεία της σελίδας: εναλλακτικό κείμενο για εικόνες και άλλο μη κειμενικό περιεχόμενο, επαρκή χρωματική αντίθεση, συνδέσμους των οποίων ο σκοπός γίνεται κατανοητός από το ίδιο το κείμενό τους και σωστή δήλωση της γλώσσας. Πρόκειται για όρους που επηρεάζουν την πρόσβαση στις πληροφορίες του φορέα πριν και μετά τη συνομιλία με έναν βοηθό. Το παράρτημα ζητά επίσης να λαμβάνονται υπόψη χρήστες με αργή σύνδεση, παλαιότερες τεχνολογίες ή μικρή εξοικείωση με το διαδίκτυο, ώστε ο σχεδιασμός να καλύπτει διαφορετικές συνθήκες χρήσης.

«Μόνον Άπαξ» και αξιολόγηση διαλειτουργικότητας

Η άλλη ορατή αλλαγή αφορά τα στοιχεία που καλείται να δώσει ο πολίτης κατά τη συναλλαγή. Με την αρχή «Μόνον Άπαξ», το πλαίσιο επιδιώκει να περιορίσει την επανυποβολή στοιχείων και δικαιολογητικών που διαθέτει ήδη η διοίκηση, μέσω συνεργασίας των πληροφοριακών συστημάτων και του Κέντρου Διαλειτουργικότητας. Η ανταλλαγή αφορά δεδομένα που οι αρμόδιοι φορείς μπορούν νόμιμα και τεχνικά να μοιραστούν, σύμφωνα με τις αρμοδιότητές τους.

Για νέες ή ουσιωδώς μεταβαλλόμενες ψηφιακές υπηρεσίες, το ΠΠΥΨΔ εισάγει διαδικασία αξιολόγησης διαλειτουργικότητας. Ο σχεδιασμός τους εξετάζεται σε σχέση με κοινά πρότυπα, υφιστάμενες υποδομές και δυνατότητες επαναχρησιμοποίησης ψηφιακών λύσεων. Για έναν δημόσιο φορέα ή προμηθευτή, αυτό μεταφέρει τη σύνδεση με τα υπόλοιπα συστήματα στις βασικές απαιτήσεις της υπηρεσίας, πριν από τη λειτουργία της. Για τον πολίτη, το κριτήριο είναι συγκεκριμένο: αν η διοίκηση μπορεί να ανταλλάξει ένα ήδη διαθέσιμο στοιχείο, η ψηφιακή συναλλαγή πρέπει να περιορίζει την ανάγκη να το υποβάλει ξανά.

Διαβάστε επίσης:

• Chatbot με δικά σου δεδομένα: το «δεν ξέρω» είναι βασική λειτουργία
• Δωρεάν εργαλεία ΤΝ για το Δημόσιο: από ανωνυμοποίηση έως eSummary
• «Παίζουμε» ότι ξέρουμε ΤΝ: το παραδέχεται το 48% των εργαζομένων