Επένδυση σε κυπριακή startup: η έκπτωση €150.000 θέλει πιστοποίηση

Φυσικό πρόσωπο που επενδύει σε εγκεκριμένη καινοτόμο ΜΜΕ στην Κύπρο μπορεί να αφαιρέσει επιλέξιμο ποσό από το φορολογητέο εισόδημά του. Η φορολογική σύνοψη της PwC θέτει ανώτατη ετήσια έκπτωση €150.000 και όριο 50% του φορολογητέου εισοδήματος πριν από αυτή την έκπτωση. Αναφέρει επίσης δυνατότητα μεταφοράς αχρησιμοποίητου ποσού στα επόμενα πέντε έτη, υπό τους σχετικούς περιορισμούς, και ισχύ του κινήτρου έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026.

Η πιστοποίηση της εταιρείας είναι απαραίτητη, αλλά από μόνη της δεν προσδιορίζει πόσο θα εκπέσει. Το άρθρο 9Α του νόμου περί φορολογίας εισοδήματος απαιτεί ανεξάρτητο επενδυτή και, για απευθείας επένδυση, απόκτηση νεοεκδοθεισών συνήθων μετοχών. Για φυσικό πρόσωπο που επενδύει απευθείας, το ανώτατο ποσοστό της επιλέξιμης επένδυσης είναι 50%, 35% ή 20%, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά της ΜΜΕ. Μόνο έπειτα εφαρμόζονται τα όρια του εισοδήματος και του έτους.

Πώς ελέγχεται η πιστοποίηση της εταιρείας

Η εταιρεία πρέπει να έχει εγκριθεί ως καινοτόμος ΜΜΕ για τους σκοπούς του κινήτρου. Το μητρώο του iGnite Cyprus παρουσιάζει επιχειρήσεις που έχουν εγκριθεί για Πιστοποιητικό Καινοτόμου Επιχείρησης από το αρμόδιο υφυπουργείο. Η αναζήτηση εκεί είναι χρήσιμος αρχικός έλεγχος· ο επενδυτής χρειάζεται επίσης τα στοιχεία του πιστοποιητικού, ώστε να ταυτοποιήσει τη νομική οντότητα και την ισχύ της έγκρισης κατά τον χρόνο της συναλλαγής.

Ο νόμος απαιτεί επιχειρηματική δραστηριότητα στην Κυπριακή Δημοκρατία, μη εισηγμένη ΜΜΕ κατά την επένδυση και επιχειρηματικό σχέδιο για τη χρηματοδότησή της. Η καινοτομία τεκμηριώνεται με διαφορετικό τρόπο ανάλογα με το ιστορικό της επιχείρησης. Για υφιστάμενη εταιρεία προβλέπεται βεβαίωση ελεγκτή ότι οι δαπάνες έρευνας και ανάπτυξης αντιπροσωπεύουν τουλάχιστον 10% των λειτουργικών δαπανών, με στήριξη στις ελεγμένες οικονομικές καταστάσεις. Για εταιρεία σε φάση εκκίνησης χωρίς οικονομικό ιστορικό εξετάζεται το επιχειρηματικό της σχέδιο. Προβλέπεται επίσης διαδρομή πιστοποίησης για επιχειρήσεις που πληρούν ορισμένα κριτήρια προηγούμενης χρηματοδότησης ή διάκρισης.

Αυτές οι διαδρομές αφορούν την πιστοποίηση. Δεν είναι οι τρεις συντελεστές που χρησιμοποιούνται αργότερα στον υπολογισμό της έκπτωσης. Μια παρουσίαση που περιγράφει την εταιρεία ως startup δεν υποκαθιστά την έγκριση της συγκεκριμένης ΜΜΕ.

Ποια συναλλαγή και ποιος επενδυτής πληρούν τους όρους

Στην απευθείας επένδυση που εξετάζεται εδώ, τα χρήματα πρέπει να καταλήγουν στην εταιρεία έναντι νεοεκδοθεισών συνήθων μετοχών. Η αγορά ήδη υφιστάμενων μετοχών από άλλον μέτοχο είναι διαφορετική συναλλαγή. Γι’ αυτό η τεκμηρίωση πρέπει να συνδέει την καταβολή με την έκδοση των νέων μετοχών και με την ίδια οντότητα που έχει εγκριθεί ως καινοτόμος.

Ο ανεξάρτητος επενδυτής χρησιμοποιεί δικούς του πόρους και αναλαμβάνει ο ίδιος τον κίνδυνο της επένδυσης. Κατά τον ορισμό του νόμου, δεν είναι ήδη μέτοχος της ΜΜΕ ούτε συνδεδεμένο πρόσωπό της. Υπάρχει ειδική πρόβλεψη για τον αρχικό επενδυτή, συμπεριλαμβανομένου του ιδρυτή, κατά τη σύσταση νέας εταιρείας. Η ιδιότητα του επενδυτή πρέπει επομένως να εξετάζεται με βάση τη συγκεκριμένη συμμετοχή και τη χρονική στιγμή της επένδυσης.

Οι μετοχές της απευθείας επένδυσης πρέπει να παραμείνουν στην κατοχή του επενδυτή για τουλάχιστον τρία έτη. Ο Έφορος μπορεί να μη χορηγήσει την έκπτωση αν δεν τηρηθεί η περίοδος διακράτησης. Η απόδειξη της επένδυσης δεν εξαντλείται έτσι στην πληρωμή: περιλαμβάνει και τη μετέπειτα κατοχή των μετοχών.

Από την επένδυση στην ετήσια έκπτωση

Για απευθείας επένδυση φυσικού προσώπου, το πρώτο όριο εξαρτάται από τη θέση της ΜΜΕ στην αγορά. Το ανώτατο ποσοστό είναι 50% της επιλέξιμης επένδυσης αν η εταιρεία δεν δραστηριοποιείται ακόμη σε καμία αγορά. Είναι 35% όταν δραστηριοποιείται για λιγότερο από δέκα έτη μετά την εγγραφή της ή για λιγότερο από επτά έτη μετά την πρώτη εμπορική της πώληση. Το 20% αφορά τη χωριστή περίπτωση αρχικής χρηματοδότησης που απαιτείται, βάσει επιχειρηματικού σχεδίου, για νέο προϊόν ή νέα γεωγραφική αγορά και υπερβαίνει το προβλεπόμενο όριο σε σχέση με τον προηγούμενο κύκλο εργασιών.

Αφού προσδιοριστεί αυτό το ποσό, συγκρίνεται με το 50% του φορολογητέου εισοδήματος και με το ετήσιο πλαφόν των €150.000. Για τον υπολογισμό του ορίου εισοδήματος λαμβάνεται το φορολογητέο εισόδημα πριν από την έκπτωση του άρθρου 9Α, αφού εφαρμοστεί η έκπτωση του άρθρου 14 όπου συντρέχει. Το μικρότερο από τα τρία ποσά είναι η έκπτωση που μπορεί να χρησιμοποιηθεί στο συγκεκριμένο έτος. Πρόκειται για αφαίρεση από εισόδημα που φορολογείται, όχι για επιστροφή του ίδιου ποσού σε μετρητά.

Τρία υποθετικά σενάρια

Σε όλα τα παραδείγματα υποθέτουμε ότι η ΜΜΕ είναι εγκεκριμένη, ο επενδυτής και οι νέες μετοχές πληρούν τις προϋποθέσεις και δεν υπάρχει άλλη έκπτωση του άρθρου 9Α στο ίδιο έτος. Τα εισοδήματα δίνονται πριν από τη συγκεκριμένη έκπτωση.

• Περιορίζει το ποσοστό της επένδυσης. Με εισόδημα €60.000 και επένδυση €50.000 στην περίπτωση του 20%, το αρχικά εκπιπτόμενο ποσό είναι €10.000. Το όριο εισοδήματος είναι €30.000, άρα χρησιμοποιούνται €10.000. Τα υπόλοιπα €40.000 της καταβολής βρίσκονται έξω από το επιλέξιμο ποσοστό και δεν γίνονται μεταφερόμενη έκπτωση.
• Περιορίζει το εισόδημα. Με εισόδημα €100.000 και επένδυση €200.000 στην περίπτωση του 35%, το αρχικά εκπιπτόμενο ποσό είναι €70.000. Το μισό εισόδημα επιτρέπει χρήση €50.000 φέτος. Τα €20.000 που δεν παραχωρούνται λόγω αυτού του ορίου μπορούν να εξεταστούν για μεταφορά, με εφαρμογή των ορίων στα επόμενα έτη.
• Περιορίζει το ετήσιο πλαφόν. Με εισόδημα €400.000 και επένδυση €400.000 στην περίπτωση του 50%, τόσο το αρχικά εκπιπτόμενο ποσό όσο και το όριο εισοδήματος είναι €200.000. Η έκπτωση του έτους σταματά στα €150.000. Η διαφορά των €50.000 οφείλεται στο απόλυτο πλαφόν και δεν μεταφέρεται βάσει της διάταξης για το όριο εισοδήματος.

Ποιο υπόλοιπο μεταφέρεται

Η πενταετής μεταφορά του άρθρου 9Α αφορά το ποσό της έκπτωσης που δεν παραχωρήθηκε λόγω του ορίου του 50% του φορολογητέου εισοδήματος. Η διάκριση έχει σημασία: άλλο είναι το μέρος της επένδυσης που δεν εμπίπτει εξαρχής στο ποσοστό 20%, 35% ή 50%, και άλλο το ποσό που υπερβαίνει το ετήσιο πλαφόν. Κανένα από αυτά δεν μετατρέπεται αυτομάτως σε μεταφερόμενη έκπτωση.

Στο δεύτερο υποθετικό σενάριο, αν το φορολογητέο εισόδημα του επόμενου έτους είναι €80.000 και δεν προκύπτει άλλη σχετική επένδυση, το όριο εισοδήματος εκείνου του έτους θα είναι €40.000. Το μεταφερόμενο ποσό των €20.000 χωρά σε αυτό το όριο και στο ετήσιο πλαφόν. Αν το μελλοντικό εισόδημα είναι χαμηλότερο, η χρήση του υπολοίπου περιορίζεται αντίστοιχα: η δυνατότητα μεταφοράς δίνει επιπλέον χρόνο, όχι προκαθορισμένο φορολογικό όφελος.

Διαβάστε επίσης:

• Stock options σε ελληνική startup: το 5% θέλει αναμονή 36 μηνών
• Η Κύπρος έχει startups με πωλήσεις, αλλά το επόμενο κενό είναι ιδιωτικό κεφάλαιο
• AWS ή Google Cloud: η έκπτωση δέσμευσης δεν αποκαλύπτει το φθηνότερο cloud