New Glenn được tìm kiếm tăng mạnh: tên lửa này giữ vai trò gì trong Artemis?
New Glenn là tên lửa quỹ đạo tải trọng lớn có tầng đầu tái sử dụng, do Blue Origin phát triển. Nó đưa vệ tinh, tàu thăm dò và phần cứng khác rời Trái Đất; New Glenn không phải tàu đổ bộ Mặt Trăng và cũng không thay thế tàu chở người Orion.
Trong kiến trúc Artemis, New Glenn đảm nhiệm nhánh phóng tàu đổ bộ Blue Moon không người lái. Blue Moon mới là phương tiện chở phi hành gia giữa quỹ đạo Mặt Trăng và bề mặt, trong khi SLS phóng Orion cùng đoàn bay từ Trái Đất.
New Glenn là tên lửa nào?
New Glenn là hệ thống phóng hai tầng của Blue Origin, mang tên John Glenn — người Mỹ đầu tiên bay quanh Trái Đất. Đây là tên lửa thương mại, không thuộc sở hữu của NASA và không được chế tạo riêng cho một nhiệm vụ Mặt Trăng duy nhất.
Trang thông số New Glenn của Blue Origin cho biết tên lửa cao hơn 98 m, có khoang bảo vệ tải trọng đường kính 7 m và chở được hơn 45 tấn lên quỹ đạo Trái Đất thấp hoặc hơn 13 tấn tới quỹ đạo chuyển tiếp địa tĩnh. Tầng đầu sử dụng bảy động cơ BE-4 đốt khí tự nhiên hóa lỏng và oxy lỏng; tầng hai dùng hai động cơ BE-3U chạy bằng hydro lỏng và oxy lỏng, có thể khởi động lại trong không gian.
Cấu hình đó khiến New Glenn giống một phương tiện vận tải từ mặt đất lên không gian hơn là một “tên lửa Mặt Trăng” chuyên biệt. Nó có thể phục vụ nhiều loại tải trọng và quỹ đạo; trong chuỗi Artemis của Blue Origin, tải trọng quan trọng là hệ thống Blue Moon.
Khả năng tái sử dụng nằm ở đâu?
Phần được thiết kế để quay về là tầng đẩy thứ nhất, không phải toàn bộ tên lửa. Sau khi tách, tầng đầu điều chỉnh tư thế khi hạ xuống và đáp bằng sáu chân trên một bệ di động ngoài biển; Blue Origin thiết kế tầng này cho tối thiểu 25 chuyến bay. Tầng hai tiếp tục tăng tốc và đưa tải trọng tới quỹ đạo cần thiết.
Vì vậy, cụm từ “New Glenn tái sử dụng” cần được hiểu chính xác: bộ phận lớn chứa bảy động cơ BE-4 có thể được thu hồi, kiểm tra và chuẩn bị cho chuyến bay khác, còn tầng trên không quay về cùng nó. Khả năng thiết kế để tái sử dụng cũng không đồng nghĩa tầng đầu chắc chắn được thu hồi trong mọi nhiệm vụ.
Blue Origin bố trí khâu chế tạo, tích hợp, phóng, tân trang và bay lại trong bán kính khoảng 14 km quanh nhà máy tại Florida. Cách tổ chức này rút ngắn việc vận chuyển giữa cơ sở sản xuất, khu phóng LC-36 và nơi xử lý tầng đẩy sau chuyến bay.
New Glenn và Blue Moon không phải một phương tiện
New Glenn tạo lực đẩy để đưa phần cứng rời Trái Đất; Blue Moon hoạt động sau khi được phóng và thực hiện chặng gần Mặt Trăng. Nói ngắn gọn, một bên là tên lửa phóng, bên kia là tàu đổ bộ có hệ thống động lực, điều khiển, chân đáp và khoang dành cho hoạt động trên bề mặt.
Bản cập nhật ngày 7/5/2026 của NASA mô tả Blue Moon Mark 2 được phóng không người lái bằng New Glenn rồi gặp các phi hành gia đi trên Orion ở quỹ đạo Mặt Trăng. Hai phi hành gia sẽ chuyển sang tàu đổ bộ, xuống bề mặt và sau đó trở lại quỹ đạo để hội quân với các thành viên còn lại.
Ranh giới này giải thích vì sao không nên gọi New Glenn là tàu đưa phi hành gia đáp xuống Mặt Trăng. Tên lửa giúp Blue Moon bắt đầu hành trình từ Trái Đất, nhưng chính Blue Moon mới chở người trong chặng hạ cánh và cất lên khỏi bề mặt.
Sơ đồ vai trò New Glenn–Blue Moon–SLS–Orion
Artemis là một chuỗi nhiều phương tiện, không phải chuyến bay trong đó một tên lửa làm mọi việc từ lúc rời bệ đến lúc trở về. Có thể tách kiến trúc thành hai nhánh phóng và hai chặng vận chuyển quanh Mặt Trăng:
- New Glenn: phóng Blue Moon không người lái, đưa hệ thống đổ bộ của Blue Origin rời Trái Đất.
- SLS: phóng Orion cùng phi hành gia trên nhánh có người.
- Orion: vận chuyển đoàn bay tới khu vực điểm hẹn trên quỹ đạo Mặt Trăng và đưa họ trở về Trái Đất.
- Blue Moon: nhận phi hành gia trên quỹ đạo, đưa họ xuống bề mặt rồi chở họ quay lên.
Gateway có thể đóng vai trò điểm trung chuyển trong những nhiệm vụ sử dụng trạm, nhưng không phải tên gọi khác của Blue Moon. Trang kiến trúc Gateway của NASA phân định Orion là phương tiện đưa người và vật tư tới trạm, còn HLS ghép nối với Gateway để vận chuyển đoàn bay giữa quỹ đạo và bề mặt; Orion đảm nhiệm chuyến trở về Trái Đất.
Do hồ sơ nhiệm vụ có thể được điều chỉnh khi phần cứng và lịch trình phát triển thay đổi, “điểm hẹn” không nên mặc định là một cuộc ghép nối trực tiếp giữa Orion và Blue Moon trong mọi chuyến bay. Điều không đổi về chức năng là đoàn bay và tàu đổ bộ được phóng theo các nhánh riêng, sau đó gặp nhau ngoài không gian.
Vì sao Artemis cần cả New Glenn lẫn SLS?
Hai tên lửa phục vụ hai tải trọng khác nhau. SLS đưa Orion và phi hành gia rời Trái Đất; New Glenn đưa hệ thống Blue Moon lên không gian mà không chở phi hành gia trong lần phóng tàu đổ bộ. Việc tách hai nhánh cho phép HLS tới khu vực điểm hẹn trước khi đoàn bay chuyển sang chặng hạ cánh.
Sự sẵn sàng của New Glenn vì thế ảnh hưởng trực tiếp đến nhánh Blue Moon, nhưng New Glenn không đại diện cho toàn bộ Artemis. Chương trình còn phụ thuộc vào SLS, Orion, hệ thống đổ bộ, bộ đồ vũ trụ, hạ tầng mặt đất và Gateway ở các nhiệm vụ sử dụng trạm.
Cách nhớ chính xác nhất là: New Glenn phóng Blue Moon; Blue Moon đưa người xuống và rời bề mặt Mặt Trăng; SLS phóng Orion; Orion vận chuyển đoàn bay trên nhánh có người và đưa họ về Trái Đất. Bốn tên gọi nằm trong cùng một chuỗi nhiệm vụ nhưng không thể thay thế cho nhau.
Đọc thêm:
Đăng ký bản tin
Nhận tin Web3, AI và tiền mã hóa mới nhất ngay trong hộp thư.