Khóa học AI đã tăng gấp đôi, nhưng 56% nhân viên không có giờ để học

Ngày 23/9/2026, Workera công bố báo cáo khảo sát nhân viên tại các doanh nghiệp lớn ở Mỹ: tỷ lệ nơi làm việc cung cấp đào tạo AI tăng hơn gấp đôi so với kỳ khảo sát trước, nhưng 56% người trả lời nói họ không được phân bổ thời gian trong giờ làm để phát triển kỹ năng này. Khảo sát hỏi nhân viên làm công ăn lương, không kiểm đếm số khóa học mà từng doanh nghiệp đã mở.

Bản tóm lược của Workera ghi tỷ lệ nơi làm việc có đào tạo AI tăng từ 24,8% lên 58,3%, tỷ lệ nhân viên dùng công cụ AI nhiều lần mỗi tuần tăng từ 39,9% lên 67,8%, còn 56,4% nói không có thời gian học AI được phân bổ trong giờ làm. Các con số đặt cạnh nhau cho thấy vấn đề: nội dung đào tạo và việc sử dụng công cụ đã lan rộng, trong khi nhiều nhân viên vẫn phải tự tìm chỗ cho việc học trong lịch làm việc.

Đào tạo được cung cấp rộng hơn, nhưng thời gian học chưa theo kịp

Cụm “khóa học tăng gấp đôi” trong tiêu đề phản ánh mức tăng của tỷ lệ nơi làm việc được nhân viên cho biết có cung cấp đào tạo AI. Nó không có nghĩa Workera đã đếm số khóa học, đo thời lượng giảng dạy hay xác nhận chất lượng chương trình tăng tương ứng. Một doanh nghiệp thêm tài liệu vào hệ thống học tập có thể khiến nhân viên trả lời rằng họ được cung cấp đào tạo, dù lịch công việc của họ chưa dành chỗ để học.

Đây là khác biệt có ảnh hưởng trực tiếp đến cơ hội hình thành kỹ năng. Một bài học có thể giải thích cách dùng công cụ, nhưng người học cần thời gian thử trên nhiệm vụ phù hợp, xem lại đầu ra và sửa cách làm. Khi thời gian ấy phải chen vào phần còn lại của ngày làm việc, việc có quyền truy cập nội dung chưa cho biết nhân viên đã có điều kiện hoàn thành quá trình học.

Trong cuộc phỏng vấn với ZDNET, Kian Katanforoosh, lãnh đạo Workera, nhấn mạnh rằng doanh nghiệp cần dành thời gian cho nhân viên học và thử nghiệm AI, thay vì mặc nhiên cho rằng họ sẽ tự xoay xở. Đó là nhận định của người đứng đầu đơn vị thực hiện khảo sát, không phải kết quả đo lường tác động của một lịch học cụ thể.

Dùng AI thường xuyên chưa chứng minh được mức thành thạo

Tỷ lệ sử dụng tăng cho biết công cụ xuất hiện thường xuyên hơn trong công việc của nhóm được hỏi. Nó không cho biết người dùng có chọn đúng nhiệm vụ, phát hiện câu trả lời sai hoặc biết khi nào cần kiểm tra bằng nguồn khác. Vì thế, không thể lấy tần suất sử dụng làm thước đo thay cho năng lực áp dụng AI một cách đáng tin cậy.

Khảo sát cũng không theo dõi từng nhân viên từ lúc được giới thiệu khóa học đến lúc áp dụng trong một nhiệm vụ và được đánh giá kết quả. Nó chưa chứng minh rằng thiếu giờ học là nguyên nhân duy nhất khiến kỹ năng không hình thành, hay một cách phân bổ giờ học cụ thể sẽ cải thiện hiệu suất đến mức nào. Điều có thể xác định là nhiều người báo cáo thiếu một điều kiện cơ bản để học ngay trong giờ làm, dù cơ hội tiếp cận đào tạo đã tăng.

Bốn điều kiện phân biệt khóa học với cơ hội hình thành kỹ năng

Có thể nhìn một chương trình đào tạo AI qua bốn điều kiện liên quan đến công việc, thay vì chỉ hỏi nhân viên có được cấp khóa học hay không. Đây là khung đánh giá rút ra từ khoảng cách mà khảo sát nêu lên, không phải bộ tiêu chuẩn đã được Workera thử nghiệm để chứng minh hiệu quả đào tạo.

• Thời gian được bảo vệ: nhân viên có khoảng thời gian học rõ ràng trong lịch làm việc, đủ để tham gia và thử lại khi chưa hiểu, thay vì phải dùng thời gian còn sót sau nhiệm vụ thường ngày.
• Cơ hội thực hành: sau phần giới thiệu, họ có công việc phù hợp để áp dụng điều đã học. Khả năng tạo ra một đầu ra hữu ích và nhận ra đầu ra có vấn đề cần được quan sát trong bối cảnh công việc, không chỉ qua việc mở công cụ.
• Coaching: người học nhận phản hồi cụ thể về lựa chọn cách làm, chất lượng kết quả và điểm cần sửa. Nếu chỉ biết mình đã hoàn thành bài học, họ khó phân biệt một thao tác trôi chảy với một quyết định sử dụng AI hợp lý.
• Công nhận kỹ năng: năng lực thể hiện qua công việc có cách được xem xét khi giao nhiệm vụ hoặc đánh giá phát triển nghề nghiệp. Chứng nhận tham dự khóa học và bằng chứng làm được việc trả lời hai câu hỏi khác nhau.

Bốn điều kiện này nối các khâu mà một danh mục khóa học thường không thể hiện hết: dành chỗ để học, có việc để luyện, có phản hồi để tiến bộ và có cách nhận biết năng lực đã đạt được. Một chương trình có thể mạnh ở khâu cung cấp nội dung nhưng còn thiếu ở các khâu sau. Khảo sát hiện có giúp nêu ra khoảng trống về thời gian; nó chưa chấm điểm từng chương trình theo toàn bộ khung này.

Kết quả chỉ phản ánh nhân viên tại doanh nghiệp lớn ở Mỹ

Mẫu khảo sát gồm người làm việc toàn thời gian, hưởng lương tại các tổ chức Mỹ có từ 5.000 nhân viên. So sánh theo năm dựa trên hai nhóm người trả lời ở hai đợt khảo sát, không phải theo dõi cùng một nhóm nhân viên qua thời gian. Vì thế, mức tăng về đào tạo và sử dụng AI mô tả sự thay đổi trong các câu trả lời khảo sát; không nên đọc nó như quá trình tiến bộ đã được xác nhận của từng cá nhân hay từng doanh nghiệp.

Với độc giả ở Việt Nam, kết quả nêu một câu hỏi có thể áp dụng khi nhìn vào chương trình đào tạo tại nơi làm việc: ngoài nội dung học, nhân viên có thời gian, cơ hội luyện tập, phản hồi và cách thể hiện kỹ năng hay không. Tuy nhiên, khảo sát không cho phép suy ra tỷ lệ thiếu giờ học tương tự cho doanh nghiệp Việt Nam. Hiện đã có bằng chứng về khoảng cách giữa việc cung cấp đào tạo và thời gian được phân bổ trong nhóm doanh nghiệp Mỹ được hỏi; vẫn cần dữ liệu theo dõi việc thực hành và năng lực sau đào tạo để biết khoảng cách đó ảnh hưởng đến kết quả công việc ra sao.

Đọc thêm:

• ChatGPT nâng điểm bài làm, còn tư duy nhân quả tạo ý tưởng khác biệt
• Cổ phiếu token hóa có thể không cho bạn quyền cổ đông: ba mô hình cần phân biệt
• OpenAI dành 1 tỷ USD cho phòng thủ mạng: tín dụng không thay thế nhân lực