California buộc chatbot trẻ em kiểm toán hằng năm, không chỉ gắn cảnh báo
Ngày 10/9/2026, Thống đốc Gavin Newsom ký SB 1119, hay Adam’s Law, trong gói luật mới của California về chatbot đồng hành, mạng xã hội và an toàn trẻ em; bản tin của AP xác nhận sự kiện cùng ngày. Luật bổ sung đánh giá rủi ro, kiểm toán độc lập, quyền kiểm soát của phụ huynh và quy trình ứng phó khi phát hiện nguy cơ tự sát hoặc tự hại.
Tuy nhiên, chi tiết “kiểm toán hằng năm” trong tiêu đề không được văn bản cuối cùng xác nhận. thông cáo của chính quyền California mô tả riêng “kiểm toán an toàn trẻ em độc lập” và “đánh giá rủi ro hằng năm”, trong khi luật đã phê chuẩn quy định kiểm toán hai năm một lần và chỉ yêu cầu đánh giá rủi ro trước khi phát hành chatbot mới hoặc sửa đổi đáng kể. Vì vậy, bài không thể xác nhận tiêu đề theo nghĩa đen.
Adam’s Law vượt xa một lời nhắc “đây là AI”
Adam’s Law áp dụng cho nhà vận hành cung cấp chatbot đồng hành cho người dùng tại California; “trẻ em” trong luật là người dưới 18 tuổi. Phần lớn nghĩa vụ mới có hiệu lực từ ngày 1/7/2027. Nhà vận hành phải xác định độ tuổi theo cơ chế được luật dẫn chiếu hoặc áp dụng một nhóm biện pháp bảo vệ trẻ em cho mọi người dùng.
Theo văn bản SB 1119 đã được phê chuẩn, trước khi cung cấp chatbot mới hoặc phiên bản sửa đổi đáng kể, nhà vận hành phải lập đánh giá toàn diện về rủi ro đối với trẻ. Phạm vi gồm tổn hại thể chất hoặc tài chính có thể dự đoán hợp lý, tổn hại tâm lý hoặc cảm xúc nghiêm trọng, xâm phạm quyền riêng tư và phân biệt đối xử trái luật; doanh nghiệp phải ghi lại biện pháp giảm thiểu rủi ro đã nhận diện.
Nếu cho trẻ sử dụng dịch vụ, nhà vận hành còn phải công bố chính sách an toàn, duy trì cơ chế báo cáo sự cố và định kỳ nhắc rằng người dùng đang tương tác với AI. Luật yêu cầu biện pháp hợp lý để chatbot không khuyến khích tự hại, mô phỏng quan tâm tình cảm với trẻ, tuyên bố có tri giác, thúc đẩy trẻ che giấu việc sử dụng hoặc khiến trẻ phụ thuộc vào chatbot để được hỗ trợ cảm xúc.
Kiểm toán độc lập diễn ra hai năm một lần
Cuộc kiểm toán an toàn trẻ em đầu tiên phải hoàn tất chậm nhất ngày 1/1/2029, hoặc trước lần đầu chatbot được cung cấp công khai nếu thời điểm đó muộn hơn. Sau lần đầu, kiểm toán độc lập được thực hiện hai năm một lần. Một cuộc kiểm toán bổ sung phải diễn ra trước khi phát hành sửa đổi đáng kể nếu đánh giá rủi ro cho thấy thay đổi đó làm tăng nguy cơ đối với trẻ.
Kiểm toán viên xem xét việc nhà vận hành đã thiết lập và tuân thủ chính sách, biện pháp giảm thiểu cùng kiểm soát nội bộ hay chưa. Trong vòng 30 ngày làm việc từ khi nhận báo cáo, doanh nghiệp phải gửi bản tóm tắt cho Tổng chưởng lý California; trong vòng 90 ngày, doanh nghiệp phải đăng bản tóm tắt cấp cao lên trang web. Trước ngày 1/1/2032, nghĩa vụ này chưa áp dụng cho nhà vận hành có doanh thu gộp của năm trước dưới 500 triệu USD.
Đánh giá rủi ro và kiểm toán vì thế không phải hai cách gọi của cùng một thủ tục. Đánh giá rủi ro do nhà vận hành thực hiện trước một lần phát hành thuộc phạm vi luật; kiểm toán là hoạt động rà soát tuân thủ độc lập theo chu kỳ hai năm. Văn bản cuối cùng cũng không chứa từ “annual” hay “annually”, nên không có căn cứ để chuyển mô tả trong thông cáo thành nghĩa vụ kiểm toán hằng năm.
Phụ huynh có quyền kiểm soát và nhận cảnh báo khi nguy cơ cận kề
Các thiết lập mặc định dành cho tài khoản trẻ phải tắt bộ nhớ hội thoại liên tục và thông báo đẩy, giới hạn một phiên liên tục ở một giờ, đồng thời giới hạn tổng thời gian trò chuyện với các chatbot do cùng nhà vận hành kiểm soát ở hai giờ mỗi ngày. Chỉ phụ huynh mới được thay đổi những thiết lập này; họ cũng phải có khả năng vô hiệu hóa quyền truy cập của trẻ dưới 16 tuổi. Nếu tài khoản trẻ chưa liên kết với tài khoản phụ huynh, thiết lập mặc định không được thay đổi.
Khi xác định có mối đe dọa đáng tin cậy và sắp xảy ra rằng trẻ sẽ tự sát hoặc tự hại, nhà vận hành phải thực hiện ít nhất một trong hai phương án. Dịch vụ có thể báo cho phụ huynh của tài khoản đã liên kết, nếu thông báo không làm tăng nguy cơ gây tổn hại nghiêm trọng cho trẻ, đồng thời báo cho trẻ biết; hoặc cung cấp cách kết nối thuận tiện, trực tiếp với đường dây 988 hay dịch vụ khủng hoảng tương đương.
Khác với thông cáo ban đầu, luật cuối cùng không quy định gửi thông báo vì trẻ tự tắt cài đặt an toàn. Cấu trúc được ban hành là ngăn trẻ tự thay đổi các thiết lập mặc định thuộc quyền phụ huynh và gửi cảnh báo trong tình huống nguy cơ an toàn cụ thể.
Chatbot, mạng xã hội và dữ liệu học sinh chịu các nghĩa vụ khác nhau
Gói được ký cùng ngày gồm nhiều luật có đối tượng và chế tài riêng. CalMatters phân biệt biện pháp về chatbot với lệnh hạn chế tính năng gây nghiện trên mạng xã hội, thay đổi về xác minh tuổi, dữ liệu trẻ em và thiết bị trường học.
- Chatbot đồng hành: SB 1119 đặt ra đánh giá rủi ro trước phát hành, kiểm toán độc lập, giới hạn thời gian, quyền kiểm soát của phụ huynh và quy trình phản ứng khủng hoảng.
- Mạng xã hội: AB 1709 cấm nền tảng thuộc phạm vi điều chỉnh cung cấp cho người dưới 16 tuổi các tính năng gây nghiện như tự động phát và bảng tin thuật toán dựa trên lịch sử hoặc hồ sơ người dùng. AB 2 mở rộng trách nhiệm dân sự của các nền tảng mạng xã hội lớn; mức bồi thường theo luật định có thể lên tới 1 triệu USD cho mỗi trẻ trong trường hợp thuộc phạm vi luật.
- Dữ liệu và thiết bị học sinh: các đạo luật khác trong gói điều chỉnh việc dùng dữ liệu học sinh K–12 trong hệ thống AI và cho phép gia đình từ chối nhận thiết bị điện tử do trường cấp. Đây không phải nghĩa vụ của SB 1119.
Phụ huynh Việt Nam có thể kiểm tra gì dù luật không áp dụng tại Việt Nam
Adam’s Law điều chỉnh dịch vụ cung cấp cho người dùng tại California, nên không tự tạo quyền pháp lý tương đương cho gia đình ở Việt Nam. Tuy vậy, các yêu cầu của luật đưa ra những tiêu chí có thể kiểm tra trực tiếp trên một dịch vụ: tài khoản có xác định độ tuổi và liên kết phụ huynh hay không; phụ huynh có thể tắt bộ nhớ, thông báo và quyền truy cập hay không; giới hạn phiên và giới hạn ngày có thực sự hoạt động hay không.
Phụ huynh cũng có thể tìm chính sách phản ứng khi trẻ đề cập tự hại, cách kết nối với dịch vụ hỗ trợ phù hợp tại địa phương và bản tóm tắt kiểm toán độc lập khi nhà cung cấp công bố. Việc một ứng dụng chỉ hiện lời nhắc rằng chatbot không phải con người không chứng minh rằng các cơ chế còn lại đã tồn tại hoặc đã được đánh giá độc lập.
SB 1119 hiện đã thành luật, nhưng các nghĩa vụ vận hành chủ yếu chưa bắt đầu và cuộc kiểm toán đầu tiên còn được ấn định cho năm 2029. Điều đã rõ là California chuyển từ yêu cầu minh bạch đơn lẻ sang một hệ thống kiểm soát rộng hơn; điều không thể xác nhận là kiểm toán hằng năm, bởi văn bản được ký quy định chu kỳ hai năm.
Đọc thêm:
Đăng ký bản tin
Nhận tin Web3, AI và tiền mã hóa mới nhất ngay trong hộp thư.