İki yatırım raporu neden 114 ve 125 farklı tur sayıyor?

Türkiye’deki girişim yatırımlarının 2026’nın ilk dokuz ayına ilişkin iki sayımı aynı toplamı vermiyor. Startups.watch verilerini aktaran Upcorn dökümünde 114 tur, 274 milyon dolar ve BiGG yatırımları çıkarılınca 85 tur yer alıyor. StartupCentrum’un basın açıklaması ise aynı dönem için 125 tur ve 275 milyon dolar bildiriyor; turları 97 özel sektör yatırımı ve 28 BiGG yatırımı olarak ayırıyor.

Her iki genel toplamda da BiGG var. İlk seride 114 turdan BiGG dışındaki 85 tur çıkarılınca 29 BiGG turu kalıyor; ikinci seride bu sayı 28. Dolayısıyla toplamlar arasındaki 11 turluk farkın yalnızca biri BiGG sayısında, 12 turluk sayısal açıklık ise kalan iki alt kümede görülüyor. Bu aritmetik, hangi işlemlerin farklı kaydedildiğini tek başına belirlemiyor.

BiGG ayrımı sayıları nasıl değiştiriyor?

BiGG dahil toplam ile BiGG hariç toplam, finansman piyasasının iki ayrı kesitini gösteriyor. BiGG kapsamındaki yatırımlar sayımda birer tur olarak yer aldığından toplam tur sayısını artırıyor; çıkarıldıklarında ilk serinin tur sayısı 85’e düşüyor. İkinci seride özel sektör diye ayrılan 97 tur ise BiGG dışındaki bölüm olarak veriliyor. Bu iki alt küme yan yana konduğunda fark kapanmıyor, daha görünür oluyor.

Burada “BiGG dışı” ile “özel sektör” ifadelerini tam eşanlamlı kabul etmek için işlem düzeyinde kanıt yok. Bir veri sağlayıcısının hangi girişimi, yatırım biçimini veya açıklanma tarihini hangi kümeye yazdığını iki özet de satır satır göstermiyor. Aradaki 12 turu belirli bir işlem türüne bağlamak bu yüzden mümkün değil. Aynı dönem ve ülke hakkında konuşmaları, iki listenin içerdiği şirketlerin bire bir aynı olduğu anlamına gelmiyor.

Kitle fonlaması da bu sınırın önemli bir parçası. İkinci serinin özel sektör sayımında platformlar üzerinden gerçekleşen 14 tur bulunuyor; ilk serinin dökümünde ise 14 kitle fonlama kampanyası ve bunların topladığı 3 milyon dolar belirtiliyor. İki tarafta aynı sayı geçse bile “kampanya” ile “tur”un bire bir aynı kayıtlar olduğu gösterilmiş değil. Kitle fonlamasını farkın kesin nedeni ilan etmek de onu otomatik olarak farkın dışına çıkarmak da eldeki bilgilerle gerekçelendirilemiyor.

Çeyrek verisi dokuz aylık toplamın neresinde?

Raporların üçüncü çeyrek adını taşıması, içlerindeki bütün sayıların yalnızca temmuz-eylül dönemine ait olduğu anlamına gelmiyor. StartupCentrum’un resmi rapor özeti üçüncü çeyrek için 24 tur ve 92,5 milyon dolar hacim veriyor. Hacmin yüzde 81’i HubX’in 50 milyon dolarlık ve Circle Games’in 25 milyon dolarlık turlarında toplanıyor. Dokuz aylık 125 tur ise bu çeyreği de içeren daha uzun dönemin kümülatif sayısı.

Bu nedenle 24 turu 125’e eklemek aynı çeyreği ikinci kez saymak olur. Çeyrek kesiti yatırım akışının son üç ayda nasıl değiştiğini gösterirken dokuz aylık kesit ocaktan eylüle kadar biriken işlemleri kapsıyor. Çeyreğin hacmi de dokuz aylık toplamla aynı ölçü değil: kısa dönemdeki iki büyük tur para hacmini yükseltiyor fakat diğer girişimlere kaç tur açıldığını söylemiyor.

HubX ile Circle Games’in tutarları toplandığında 75 milyon dolar ediyor; çeyreğin geri kalan 22 turuna 17,5 milyon dolar kalıyor. Bu, aynı çeyrekte tur sayısı ile yatırılan tutarın neden farklı hikâyeler anlatabildiğinin somut bir örneği. Daha fazla tur, paranın girişimlere dengeli dağıldığını göstermiyor; yüksek hacim de çok sayıda büyüme turu bulunduğunu göstermiyor.

Yakın para toplamları aynı işlemleri mi gösteriyor?

Dokuz aylık iki hacim arasında yalnızca 1 milyon dolar var, ancak tur sayıları 11 ayrılıyor. Toplam dolar tutarının yakınlığı, işlem listelerinin çakıştığını kanıtlamaz: büyük bir turun iki seride de bulunması, diğer küçük turların farklı kaydedilmiş olmasıyla aynı anda mümkündür. Açıklanan özetler hangi kayıtların ortak olduğunu göstermediği için bu olasılık, farkın saptanmış nedeni olarak sunulamaz.

Sektör kırılımı da sayıların tek başına taşınamayacağını gösteriyor. İlk seride oyun yatırımları 154,9 milyon dolar, yapay zekâ yatırımları 90,8 milyon dolar; ikinci serinin dokuz aylık dökümünde oyun 148 milyon dolar, yapay zekâ 81,2 milyon dolar. Bu farklılıkları yalnızca yuvarlamaya bağlamak doğru olmaz. İşlem listeleri ve sektör etiketleri görülmeden hangi turun hangi kategoriye yazıldığı, bir yatırımın birden fazla sektörle ilişkilendirilip ilişkilendirilmediği anlaşılamaz.

Özellikle yapay zekâda tutar ile tur adedi birlikte okunmalı. İkinci seride bu alandaki 40 turun toplamı 81,2 milyon dolar; 50 milyon dolarlık HubX turu çıkarılınca diğer 39 tura 31,2 milyon dolar kalıyor. Bu turların aritmetik ortalaması yaklaşık 0,8 milyon dolar. Tek bir büyük işlemin sektör hacmini nasıl belirleyebildiği görülürken ilk serideki farklı yapay zekâ toplamından daha çok girişimin büyüme finansmanına ulaştığı sonucu çıkarılamaz.

Tur sayısının ötesinde finansman nerede daralıyor?

Kurucular için tur adedi kadar bu turların hangi aşamada ve büyüklükte gerçekleştiği de önemli. Üçüncü çeyrek serisinde takip yatırımlarının payı yüzde 21, ilk yatırımların payı yüzde 79. Bir ila on milyon dolar aralığında yalnızca dört turda toplam 13,7 milyon dolar yatırım gerçekleşti. Büyük iki turun hacmi yükseltmesi, bu ara büyüklükteki finansmanın sınırlı kaldığı gerçeğini değiştirmiyor.

Aynı raporun karşılaştırdığı çeyreklik seride, 2023’ten itibaren bu tutar aralığında her çeyrekte en az on tur gerçekleşmişti. Son kesitte sayının dörde inmesi, toplam yatırım hacminden kolayca görülemeyen bir değişim. İlk yatırımını almış bir girişimin sonraki finansmana erişimini anlamak açısından bu aralığın daralması, iki dokuz aylık toplam arasından tek bir tur sayısı seçmekten daha somut bilgi veriyor.

Ayrıca okuyun:

• Girişiminiz kaç para eder? Türkiye’de ABD formülleri neden şaşabilir
• AI gerçekten iş mi yok ediyor? Üç veri seti üç farklı tablo çiziyor
• AI sertifikası CV’de işe yarar mı? İki deney farklı yanıt veriyor