BiGG 1,35 milyon TL veriyor: Şirketi erken kurmak başvuruyu bozabilir
BiGG 1812’de ön lisans, lisans, yüksek lisans veya doktora öğrencileri ile bu programlardan mezun kişiler başvurabilir. Ancak TÜBİTAK’ın uygunluk koşullarına göre hızlandırma programına kabul edildiği tarihte herhangi bir sermaye şirketinin veya gerçek kişi işletmesinin ortaklık yapısında bulunan kişi başvuru yapamaz. Bu yüzden şirketi ya da ortaklığı erken kurmak uygun bir iş fikrini başvuru sahibinin statüsü nedeniyle süreç dışında bırakabilir.
2026-1 çağrısındaki temel yatırım, klasik bir hibe veya kredi değil; şirket payı karşılığında sermaye yatırımıdır. Resmî çağrı metninde TÜBİTAK BiGG Fonunun, Mükemmeliyet Mührü alan girişimcinin kuracağı anonim şirketin yüzde 3 payı karşılığında 1.350.000 TL yatıracağı belirtiliyor. Doğru sıra, bireysel uygunluk kontrolüyle başlayıp hızlandırma ve iş planı değerlendirmesinden geçiyor; anonim şirket Mükemmeliyet Mührü sonrasında kuruluyor.
Ortaklık kontrolünde belirleyici tarih hangisi?
Ortaklık yasağında kritik eşik ilk formun gönderildiği gün değil, hızlandırma programına kabul tarihi. O tarihte herhangi bir işletmenin ortaklık yapısında yer alan başvuru sahibi uygun değil. Halka açık şirketlerdeki pay sahiplikleri ile kitle fonlaması platformları üzerinden edinilen paylar bu kuralın açık istisnaları.
Dolayısıyla yalnızca “Şu anda şirketim yok” demek yeterli değil; kabul tarihine kadar oluşabilecek ortaklıkları da hesaba katmak gerekiyor. Başvurudan sonra yeni bir şirket kurmak veya mevcut bir işletmeye ortak olmak, kabul tarihi geldiğinde engel yaratabilir. Buna karşılık küçük bir borsa yatırımı, kuralda belirtilen halka açık şirket payı istisnası içindedir.
İkinci engel, daha önce Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Teknogirişim Sermayesi Desteği ya da TÜBİTAK 1512 veya 1812 programlarının ikinci aşaması kapsamında destek almış olmaktır. Başvuru öncesi kontrol şu dört soruyla yapılabilir:
- Uygun bir yükseköğretim programında öğrenci veya mezun musunuz?
- Kabul tarihinde bir sermaye şirketinde ya da gerçek kişi işletmesinde ortaklığınız olacak mı?
- Varsa payınız halka açık şirket veya kitle fonlaması istisnasına giriyor mu?
- Daha önce engel oluşturan girişimcilik desteklerinden yararlandınız mı?
Şirket ne zaman kurulmalı?
BiGG’in başlangıç noktası kurulmuş bir şirket değil, girişimci ile teknoloji ve yenilik odaklı iş fikridir. Aşama 1’de bireysel başvuru, yetkili uygulayıcı kuruluşun hızlandırma programına yapılır. İş fikri burada ticari açıdan doğrulanır ve yatırıma hazır bir iş planına dönüştürülür.
Hızlandırmayı tamamlayan ve uygulayıcı kuruluşça uygun bulunan iş planı Aşama 2’de PRODİS üzerinden TÜBİTAK’a sunulur. Panel değerlendirmesi ve TÜBİTAK BiGG Fonunun görüşü sonrasında Mükemmeliyet Mührü kararı oluşur. Ancak bu kararı alan girişimciden, kendisinin kurucu ortak olduğu ve Türkiye’de yerleşik bir anonim şirket kurması istenir.
Bu sıralama “BiGG’de şirket kurulamaz” anlamına gelmez. Şirket, yatırımın yapılabilmesi için gereklidir; fakat başvuru sahibinin hızlandırmaya kabul edildiği anda işletme ortağı olması uygunluk engelidir. Bu nedenle kuruluş işlemini, olumlu karar sonrasında açıklanan şirket tescili ve sözleşme takvimine göre yürütmek iki kuralı birbiriyle çatıştırmadan ilerletir.
Uygulayıcı kuruluş ve PRODİS akışı
Başvuru, doğrudan TÜBİTAK’a tamamlanmış bir iş planı göndermekle başlamaz. Girişimci önce PRODİS’te kullanıcı kaydı açar, girişimci panelinden yetkili bir hızlandırma programı seçer ve iş fikri bilgilerini ilgili çağrıya girer. Uygulayıcı kuruluş seçerken programın tematik kapsamı ile kendi iş fikrinin uyuşması gerekir.
Ankara Üniversitesinin 2026-2 duyurusu, PRODİS’te yeni kullanıcı kaydı açma, girişimci paneline geçme, çağrı listesinden ilgili hızlandırma programını seçme ve iş fikri ayrıntılarını tamamlama sırasını gösteriyor. Duyuruda akıllı ulaşım, akıllı üretim, enerji ve temiz teknolojiler, iletişim ve sayısal dönüşüm, sağlık ile sürdürülebilir tarım başvuru alanları arasında sayılıyor.
- PRODİS hesabını oluşturun ve girişimci paneline girin.
- İş fikrinizin alanına uygun yetkili hızlandırma programını seçin.
- Eğitim kaydınızı kontrol edin; Türkiye’de sorgulanamayan eğitim veya yurt dışı eğitim için istenen belgeyi hazırlayın.
- İş fikri, ekip, pazar ve ön hazırlık bilgilerini çağrının formuna girin.
- PRODİS’ten alınan taahhütnameyi imzalayarak uygulayıcı kuruluşa iletin.
- Hızlandırma sonunda hazırlanan iş planını uygulayıcı kuruluşun onayından sonra TÜBİTAK’a sunun.
Değerlendirme hangi eşiklerden geçiyor?
Hızlandırmaya kabulde iş fikrinin içeriği ve niteliği, ürün veya hizmetin pazar durumu, ekibin yetkinliği ve uyumu ile ön hazırlık çalışmalarının yeterliliği ayrı ayrı değerlendirilir. 2026-1 çağrısında başvurunun bu dört boyutun her birinden 10 üzerinden en az 7 puan alması gerekir.
Hızlandırma sonunda oluşan iş planı teknoloji ve yenilik düzeyi, uygunluk ve yapılabilirlik ile ticarileşme potansiyeli bakımından puanlanır. Uygulayıcı kuruluşun planı tohum öncesi yatırım aşamasına uygun bulması için her boyuttan en az 6, toplamda en az 20 puan gerekir. Onay tarihi sonrasında plan, 2026–2028 çağrı planı içinde kalmak şartıyla takip eden 12 ayda açılacak bir tohum öncesi yatırım çağrısına sunulabilir.
Aşama 2’de TÜBİTAK paneli aynı üç ana boyutu değerlendirir ve fon görüşünün ardından Mükemmeliyet Mührü kararı verilir. Aşama 3 ise ilk kez iş fikriyle başvuranlar için başlangıç yolu değildir; daha önce tohum öncesi yatırım almış veya ilgili eski destek kapsamında projesini tamamlamış şirketlerin büyümesine yönelik ayrı bir tohum yatırım aşamasıdır.
1,35 milyon TL’den sonra hangi yükümlülükler geliyor?
Mükemmeliyet Mührünün ardından şirket tescili sırasında şirket ile TÜBİTAK BiGG Fonu arasında Yatırım ve Pay Sahipleri Sözleşmesi, şirket ile TÜBİTAK arasında da Proje İzleme Sözleşmesi imzalanır. İki sözleşmeden sonra 1,35 milyon TL, şirketin yüzde 3 payı karşılığında yatırılır. Bu yapı geri ödeme taksitli bir borç yaratmaz; ekonomik karşılığı şirket ortaklığıdır.
Yükümlülük yalnızca pay devriyle sınırlı değildir. Girişimciler şirkette pay sahibi oldukları sürece görevlerini sürdürmek ve yükseköğretim kurumlarındaki öğretim elemanlığı istisnası dışında yalnızca şirket için çalışmak zorundadır. Faaliyet alanıyla ilgili olarak girişimcinin şahsen sahip olduğu fikrî ve sınai mülkiyet hakları da yatırım öncesinde şirkete devredilir.
Şirket tescilinden sonra faaliyetler altışar aylık dönemlerde İş Planı İlerleme Raporu ile PRODİS üzerinden bildirilir. Ticarileşme dönemi ise destek bitiminden sonra birinci, üçüncü ve beşinci yıllarda sunulan raporlarla izlenir. Kurucu ekip bu nedenle başvuru öncesinde yalnızca ortaklık uygunluğunu değil, yüzde 3 pay karşılığında yatırım alma kararını, çalışma yükümlülüğünü, fikrî mülkiyet devrini ve raporlama kapasitesini de birlikte değerlendirmelidir.
Ayrıca okuyun:
Bültenimize abone olun
En son Web3, yapay zekâ ve kripto haberleri doğrudan gelen kutunuza gelsin.