DOST naglatag ng tanong sa AI at creative jobs, hindi bagong patakaran

Sa pagbubukas ng Creative Summit 2026 sa Makati noong Nobyembre 5, sinabi ni DOST Secretary Renato U. Solidum Jr., ayon sa ulat ng Philippine News Agency, na “binabago ng generative AI ang paraan ng paggawa ng malikhaing gawain,” sa salin sa Filipino ng kanyang pahayag. Nagbubukas ito, aniya, ng mga tanong tungkol sa kinabukasan ng creative jobs at sa mga panuntunang nagpoprotekta sa mga manggagawa. Binanggit din niya ang piracy at pagnanakaw ng intellectual property bilang mga suliranin ng industriya.

May ipinakitang suporta ang DOST, ngunit umiiral na itong pamumuhunan sa pananaliksik: humigit-kumulang ₱886.5 milyon para sa 76 proyekto sa creative industries, ayon sa ulat ng TV5 mula sa Dusit Thani Makati. Sa summit, nagpadala si Solidum ng video message na humihiling sa mga creator at mananaliksik na ilahad ang kanilang pangangailangan. Para sa creative worker na naghahanap ng tulong ngayon, magkaiba ang pondong naipuhunan na sa mga proyekto at ang isang bagong panawagang maaaring pasukan.

Mga tanong sa trabaho at karapatan ang inilatag

Iniuugnay ng pahayag ni Solidum ang generative AI sa dalawang usapin: kung paano nagbabago ang paggawa ng malikhaing gawain at kung ang umiiral na mga panuntunan ay nakasasabay sa pagbabagong iyon. Ang tanong tungkol sa proteksiyon sa trabaho ay hindi pa katumbas ng isang tuntuning magkakabisa agad. Wala ring partikular na bagong grant application o deadline para sa mga creator na inilatag sa mga anunsiyo sa summit; ganito rin ang paglilinaw ng Pinoy AI Works sa saklaw ng pahayag.

Magkaugnay ang mga problemang nabanggit, ngunit may magkaibang kailangang sagutin. Sa piracy at pagnanakaw ng intellectual property, ang sentro ng reklamo ay paggamit o pagkuha ng likha nang walang pahintulot. Sa generative AI, kasama sa tanong ang pagbabago sa mga gawain, kasanayan at kundisyon ng trabaho. Hindi tinukoy sa summit ang isang bagong proteksiyong sasaklaw sa lahat ng ito, kaya hindi pa masasabi ng isang animator, filmmaker o manlilikha kung anong bagong karapatan o obligasyon ang idinulot ng talumpati.

Direkta ang panawagan ni Solidum sa mga dumalo: “Sabihin ninyo ang kailangan ninyo. Magmungkahi ng mga pagtutulungan. Dalhin ninyo ang pinakamabibigat ninyong problema,” sa salin sa Filipino ng kanyang mensahe. Ang hinihingi niyang ambag ay paglalarawan ng mga hadlang na nararanasan ng sektor. Iba iyon sa pagbubukas ng pormal na aplikasyon, na karaniwang may sariling layunin, kwalipikasyon at takdang araw.

Ang pondong binanggit ay para sa mga proyektong umiiral na

Mas malinaw ang saklaw ng halaga sa tala ng DOST-PCIEERD: ang ₱886.5 milyon ay naipuhunan na sa 76 proyekto sa mga prayoridad nito pagsapit ng 2026. Kabilang sa portfolio ang handloom weaving, muwebles, sapatos, instrumentong kawayan at alahas, pati laro, digital animation, pelikula at augmented o virtual reality. Hindi inilaan ang buong kabuuan para lamang sa mga manggagawang apektado ng generative AI, at hindi rin ito bagong pondong ipinamahagi sa summit.

May nahahawakang resulta sa mga ipinakitang proyekto. Gumagamit ang SandPix ng may-kulay na buhangin upang makalikha ng larawan; tumutulong ang DigiTELAzation sa pagdodokumento at pagpapatunay ng tradisyonal na hinabing tela. Para naman sa pelikula, ang CYBERCRAFT PH ay kasangkapan sa paunang pagtanaw sa lokasyon at plano ng produksyon. Ipinapakita ng magkakaibang halimbawang ito kung gaano kalawak ang tinutukoy na creative R&D: may pisikal na likha, pangangalaga sa tradisyon at mga kasangkapang digital.

Mahalaga ang pagkakaibang iyon sa pagbasa ng halaga. Ang isang proyektong naipakita sa exhibit ay maaaring nakatanggap na ng suporta o sinusubaybayan na ng ahensiya; hindi ito awtomatikong bakanteng puwesto para sa bagong aplikante. Kahit may teknolohiyang kapaki-pakinabang sa isang creator, hindi sumusunod na may kasamang grant ang pagbisita sa exhibit o ang pagbanggit sa proyekto. Wala ring hiwalay na halagang ipinangako sa summit para tugunan mismo ang pagkawala o pagbabago ng creative jobs dahil sa AI.

Ang mga problema ng creators ang papasok sa roadmap

Ang susunod na gawain ng DOST ay gamitin ang mga alalahanin, kakulangan sa teknolohiya at oportunidad na ilalahad ng sektor sa pag-update ng research and development roadmaps para sa creative industries. Nagbibigay ang roadmap ng direksiyon sa pananaliksik; kailangan pa ng hiwalay na pasya bago maging tiyak na proyekto, panuntunan o panawagan para sa pagpopondo ang isang prayoridad. Sa summit, tinukoy din ang agwat sa pagitan ng prototype at produktong maaaring ibenta, ang pag-abot ng teknolohiya sa mga creator sa mga rehiyon, at ang pangangailangan sa mga propesyonal na kayang pagdugtungin ang teknolohiya at malikhaing gawain.

May puwang dito para sa mas tiyak na ambag ng mga grupo ng creator. Halimbawa, ang paglalarawan kung aling bahagi ng produksyon ang nagbago dahil sa AI, kung anong kasanayan ang kailangan ng mga manggagawa, o kung saan nagkakaroon ng hindi pinahintulutang paggamit ng likha ay mas malinaw na suliraning maaaring talakayin kaysa isang pangkalahatang pangamba tungkol sa trabaho. Mga halimbawa lamang ito ng impormasyong maaaring iharap sa konsultasyon; hindi sila inilathalang rekisito ng DOST o bahagi ng bagong aplikasyon.

May magkahiwalay nang mga panawagan sa talaan ng mga call for proposals ng DOST-PCIEERD, bawat isa ay may sariling paksa at status. Hindi binago ng mensahe sa Creative Summit ang mga iyon upang maging isang bagong aplikasyon para sa AI at creative jobs. Ang susunod na mahalagang pasya para sa sektor ay kung aling mga problemang inilahad sa konsultasyon ang maisasama sa na-update na roadmap, at kung susundan ang mga ito ng tiyak na programang may sariling tuntunin.

Basahin din:

• Sariling language AI ng DOST: target ang 2027, hindi pa pampublikong chatbot
• $221M climate-tech programa: hindi direktang grant ang buong pondo
• Na-deface ang test site ng DICT—hindi pa alam kung may data na naabot