Investimet në AI rriten, por 61% nuk presin shumë vende të reja pune

Në Nju Jork, më 22 shtator 2026, Forumi Ekonomik Botëror publikoi anketën e kryeekonomistëve: 61% e të anketuarve nuk presin që investimet në qendra të të dhënave të sjellin një pjesë domethënëse të vendeve të reja të punës në botë gjatë vitit të ardhshëm, ndërsa 78% presin kontribut domethënës në rritjen ekonomike globale. Këto janë pritshmëri për dy rezultate të ndryshme, jo një matje e vendeve të punës që janë krijuar tashmë.

Investimet në infrastrukturë po rriten. Analiza e Dell’Oro Group, e publikuar më 16 shtator 2026, tregon përshpejtim të shpenzimeve kapitale botërore për qendrat e të dhënave në tremujorin e dytë. Përgjigjja për punësimin është më e ngushtë: ndërtimi, operimi teknik dhe shërbimet përreth mund të krijojnë role, por shuma e investuar nuk tregon sa prej tyre do të jenë të përhershme ose lokale.

Pse kapitali dhe vendet e punës ndjekin ritme të ndryshme

Një qendër të dhënash kërkon ndërtesë, serverë, pajisje rrjeti, ftohje dhe furnizim të sigurt me energji. Blerja dhe instalimi i tyre rrisin shpenzimet edhe kur objekti, pasi hyn në punë, mbështetet te një ekip teknik relativisht i vogël. Prandaj pritshmëria për kontribut në rritjen globale mund të bashkëjetojë me pritshmërinë për punësim të kufizuar.

El País vëren se anketa u zhvillua nga 4 deri më 20 gusht 2026 dhe se optimizmi për përhapjen e AI shoqërohet me shqetësime për qendrat e të dhënave, çmimin e energjisë dhe reagimin e komuniteteve. Dallimi ka rëndësi për mënyrën si lexohet lajmi: rritja e përdorimit të AI mund të krijojë veprimtari në shumë sektorë, ndërsa punësimi që lidhet drejtpërdrejt me një qendër të dhënash është një pyetje më e kufizuar.

Edhe vendi ku regjistrohet shpenzimi ka rëndësi. Një projekt mund të blejë pajisje të kushtueshme jashtë ekonomisë pritëse, të ndërtojë objektin me kontraktorë vendas dhe të punësojë më pas vetëm një pjesë të tyre. Vlera e investimit, kontributi në prodhim dhe numri i punonjësve janë matje të veçanta; asnjëra nuk mund të përdoret vetë si zëvendësuese e tjetrës.

Ndërtimi sjell punë të përkohshme; operimi kërkon role të tjera

Në kantier nevojiten punime civile, instalime elektrike, ftohje dhe lidhje rrjeti. Kur objekti hapet, kërkesa zhvendoset te mirëmbajtja, siguria fizike, energjia dhe funksionimi i sistemeve. Numërimi i të gjithë të angazhuarve gjatë ndërtimit si vende pune të përhershme do ta zmadhonte përfitimin afatgjatë për komunitetin pritës.

Në SHBA, studimi i Brookings, i përditësuar më 10 gusht 2026, vlerëson rreth 100–200 vende pune shtesë në një qark tipik pas hapjes së qendrës së parë të madhe të të dhënave, në varësi të llojit të objektit. Vlerësimi krahason tregje lokale ku u ndërtuan qendra me tregje ku projekte të shpallura u anuluan. Ai përshkruan tregun amerikan të studiuar dhe nuk është parashikim numerik për Shqipërinë ose Kosovën.

Lloji i objektit ndryshon edhe zinxhirin e punës përreth. Një qendër shumë e madhe që përdoret nga vetë operatori mund të shtojë kërkesën lokale për lidhje me fibra dhe operim rrjeti. Një objekt që u jep hapësirë klientëve të largët mund të krijojë më pak veprimtari teknike pranë tij. Në të dy rastet, shërbimet lokale varen nga kontratat konkrete: një pajisje e blerë jashtë vendit dhe një mirëmbajtje e porositur te një firmë vendase kanë pasoja të ndryshme për punësimin.

Fatura e energjisë hyn në të njëjtën llogari

Zgjerimi i qendrave të të dhënave shton kërkesën për energji dhe mund të kërkojë investime në lidhje, rrjet ose prodhim. Analiza e Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë shpjegon se ndikimi në çmime varet nga kapaciteti ekzistues, ritmi i rritjes së kërkesës dhe mënyra si ndahen kostot e investimeve të reja. Në një sistem me kapacitet të lirë efekti mund të ndryshojë nga ai i një sistemi që duhet të ndërtojë shpejt burime dhe linja të reja.

Kjo kosto lidhet drejtpërdrejt me pretendimin për përfitim lokal. Nëse zgjerimi i rrjetit paguhet pjesërisht nga përdorues të tjerë, numri i vendeve të punës brenda objektit jep vetëm një anë të bilancit. Nëse ndërtimi dhe mirëmbajtja e infrastrukturës u kontraktohen firmave vendase, një pjesë e punësimit krijohet jashtë qendrës së të dhënave. Të dyja mundësitë varen nga marrëveshja e projektit dhe nga gjendja e rrjetit ku ai lidhet.

Çfarë ndryshon për Shqipërinë dhe Kosovën

Për Shqipërinë dhe Kosovën, anketa globale nuk jep një numër vendesh pune. Ajo tregon pse një projekt i madh infrastrukture nuk duhet trajtuar automatikisht si projekt i madh punësimi. Punët e kantierit, rolet e përhershme teknike, shërbimet e kontraktuara në vend dhe furnizimi me energji krijojnë përfitime e kosto në kohë të ndryshme.

Në një ekonomi të vogël, pjesa lokale e zinxhirit të vlerës mund të jetë vendimtare. Punimet civile, lidhjet elektrike dhe disa shërbime mirëmbajtjeje mund të porositen në vend, ndërsa pajisjet dhe shërbimet e specializuara mund të vijnë nga jashtë. Pa të dhëna për furnitorët, kohëzgjatjen e kontratave dhe stafin pas hapjes, shifra e kapitalit nuk tregon sa të ardhura do të mbeten te punonjësit dhe bizneset vendase.

Për projektet e ardhshme në rajon, dallimi më i rëndësishëm do të jetë ai mes punës që mbaron me kantierin dhe punës që vazhdon gjatë operimit. Prej kësaj ndarjeje varet nëse një investim i madh në infrastrukturën e AI sjell edhe një përfitim të qëndrueshëm për tregun lokal të punës.

Lexoni gjithashtu:

• Diella nuk trashëgon pushtet kushtetues: përgjegjësia mbetet njerëzore
• Claude Opus 5.5 kushton më pak, por arsyetimi nuk çaktivizohet
• Canva Pro apo Adobe Express: 24 dollarë diferencë, por AI matet ndryshe