Apple do të shtrëngojë Full Disk Access, por ende nuk jep datë

Apple, në njoftimin e 2 tetorit 2026, premtoi kontrolle shtesë për Full Disk Access në macOS, në mënyrë që dhënia e kësaj lejeje të kërkojë “very explicit user action”. Kompania paralajmëroi se qasja e gjerë mund të ekspozojë skedarë, postë elektronike, mesazhe dhe historikun e shfletimit. Ajo nuk caktoi versionin e macOS apo datën kur kontrollet do të hyjnë në fuqi.

Për momentin, ndryshimi i premtuar nuk është një cilësim i ri që mund të aktivizohet. Në raportimin e TechRadar të 5 tetorit, ndërfaqja dhe mundësitë e Full Disk Access ende nuk ishin përditësuar; nuk kishte as tregues se kontrollet ishin përfshirë në versionet beta të macOS 27.2 të disponueshme atëherë. Pyetja praktike për përdoruesit dhe administratorët e Mac në Shqipëri e Kosovë është se cilat aplikacione e kanë lejen sot dhe pse u duhet.

Çfarë mund të arrijë një aplikacion me Full Disk Access

Full Disk Access i lejon një aplikacioni qasje shumë më të gjerë se miratimi për një dosje të caktuar. Udhëzuesi i Apple për cilësimet e privatësisë përfshin në këtë qasje skedarët e kompjuterit, të dhëna nga Mail, Messages, Safari dhe Home, të dhëna nga kopjet rezervë të Time Machine dhe disa cilësime administrative për të gjithë përdoruesit e Mac-ut. Kjo është fusha e lejes: nuk provon se një aplikacion i caktuar i ka lexuar të gjitha këto të dhëna.

Kopjet rezervë shpjegojnë pse ekziston një leje kaq e gjerë. Një aplikacion që duhet të ruajë përmbajtjen e Mac-ut mund të ketë nevojë të arrijë të dhëna në vende që mbrohen nga lejet e zakonshme. I njëjti miratim, megjithatë, mund të jetë i tepruar për një aplikacion që kryen vetëm një detyrë të kufizuar. Emri ose reputacioni i aplikacionit nuk e ngushton vetvetiu fushën e Full Disk Access; rëndësi ka qasja që i është dhënë në cilësimet e sistemit.

Ka edhe një dallim mes mundësisë për të lexuar dhe përdorimit real të të dhënave. Lista e lejeve tregon çfarë i lejon macOS një aplikacioni të arrijë, jo një histori të skedarëve që ai ka hapur. Prandaj, një aplikacion me Full Disk Access duhet vlerësuar sipas punës për të cilën përdoret dhe nevojës së saj për qasje të gjerë. Për një mjet rezervimi kjo lidhje mund të jetë e qartë; për një mjet që punon vetëm me skedarët që i zgjidhni vetë, kërkesa meriton një shpjegim më të saktë.

Pse Apple kërkon një miratim më të qartë

Shqetësimi i shprehur nga Apple lidhet me aplikacionet që marrin qasje të jashtëzakonshme pa e kuptuar plotësisht përdoruesi shtrirjen e saj. Për një aplikacion komunikimi, hyrja te mesazhet mund të prekë edhe privatësinë e njerëzve me të cilët përdoruesi flet. Kjo e bën vendimin për lejen më të gjerë se një zgjedhje vetëm për skedarët personalë në Mac.

Apple përmend veçanërisht agjentët e inteligjencës artificiale: ndërsa bëhen më të aftë të kryejnë veprime në mënyrë autonome, rreziku që lidhet me këtë nivel qasjeje rritet. Premtimi i kompanisë ka të bëjë me mënyrën si përdoruesi e jep Full Disk Access. Ai nuk përcakton ende një ndalim të kësaj lejeje për agjentët AI, as leje të veçanta për postën, mesazhet apo historikun e shfletimit. Këto do të ishin ndryshime të tjera, të cilat kërkojnë hollësi teknike para se të trajtohen si funksione të macOS.

Çfarë është vendosur për kontrollin e ri

Fakti kryesor është kërkesa për një veprim shumë të qartë nga përdoruesi para dhënies së Full Disk Access. Apple nuk ka përshkruar ekranin, hapat e konfirmimit ose mënyrën si kontrolli do të sillet me miratimet ekzistuese. Për këtë arsye, parashikimet për një buton të ri, kërkesa të përsëritura miratimi ose ndarje të lejes sipas llojit të të dhënave mbeten supozime.

• E konfirmuar: aplikacionet mund të marrin sot qasje të gjerë te të dhënat në Mac. E papërcaktuar: nëse Apple do ta ndajë Full Disk Access në leje më të ngushta.
• E konfirmuar: Apple do ta bëjë dhënien e lejes të kërkojë veprim më të qartë të përdoruesit. E papërcaktuar: si do të paraqitet dhe çfarë hapi konkret do të kërkojë ky miratim.
• E konfirmuar: kontrollet shtesë janë planifikuar për të ardhmen. E papërcaktuar: versioni, data e zbatimit dhe nëse aplikacionet tashmë të miratuara do të duhet të kërkojnë sërish leje.

Ky dallim ka pasoja për pajisjet e administruara. Nëse një aplikacion rezervimi varet nga Full Disk Access, një ndryshim i ardhshëm në miratim mund të ndikojë mënyrën si konfigurohet ai. Por, pa rregulla të publikuara për lejet ekzistuese, nuk ka bazë për të supozuar se ato do të hiqen, do të rinovohen automatikisht ose do të kërkojnë miratim të ri. Vendimi për konfigurimin e sotëm duhet të mbështetet te lejet që shfaq Mac-u tani.

Si të rishikoni lejet aktuale

Rishikimi nis te lista e aplikacioneve që kanë Full Disk Access në Mac-un tuaj. Hapni menynë Apple, zgjidhni System Settings, pastaj Privacy & Security dhe Full Disk Access. Aty mund të shihni aplikacionet në listë dhe cilave u është aktivizuar qasja. Emrat e menyve mund të ndryshojnë sipas gjuhës së sistemit.

1. Identifikoni çdo aplikacion me qasje aktive. Shënoni veçmas ato që nuk i njihni ose nuk i përdorni më, në vend që ta trajtoni gjithë listën si një grup të vetëm.
2. Lidheni secilën leje me një funksion konkret. Për një aplikacion kopjesh rezervë, pyesni nëse duhet të lexojë të dhëna në gjithë Mac-un; për një mjet me funksion më të ngushtë, kërkoni arsyen pse i duhet i njëjti nivel qasjeje.
3. Kur nuk ka më një nevojë të qartë, shqyrtoni çaktivizimin e lejes për atë aplikacion. Nëse më pas ndalon një funksion që ju duhet, vlerësoni kërkesën e tij përpara se ta miratoni përsëri.
4. Nëse Mac-u menaxhohet nga një organizatë, identifikoni më parë rolin e mjeteve të rezervimit, sigurisë ose administrimit. Ndryshimi i lejes së tyre mund të ndikojë funksionin për të cilin janë vendosur.

Qëllimi i rishikimit është të dallojë lejet e nevojshme nga ato që kanë mbetur aktive pa një arsye të qartë. Lista nuk tregon çfarë ka lexuar një aplikacion në të kaluarën, por tregon cilit aplikacion i lejohet qasja tani. Hapi i ardhshëm i historisë varet nga Apple: publikimi i versionit dhe i mënyrës konkrete se si përdoruesi do ta miratojë këtë leje në macOS.

Lexoni gjithashtu:

• Fshirja e My Activity nuk mjafton: historia e shfletuesit mbetet
• Diella nuk trashëgon pushtet kushtetues: përgjegjësia mbetet njerëzore
• WhatsApp tani pranon fjalëkalim të plotë: passkey nuk bën të njëjtën punë