Signal czy WhatsApp? Szyfrowanie chroni treść, lecz nie całą historię kontaktów

Jeśli najważniejsze jest ograniczenie informacji o kontaktach i grupach dostępnych dostawcy, lepszym wyborem będzie Signal. WhatsApp również szyfruje prywatne rozmowy: polityka Signal opisuje ochronę treści i ograniczanie danych technicznych, a polityka WhatsApp dla Europy potwierdza szyfrowanie wiadomości i połączeń oraz wymienia dane o aktywności, grupach i kontaktach.

Gdy trzeba bez przeszkód porozumiewać się z osobami korzystającymi już z WhatsAppa, jego dostępność wśród konkretnych rozmówców może przeważyć. Wybór dotyczy więc zarówno tego, co usługa wie o relacjach między ludźmi, jak i tego, czy wszyscy potrzebni uczestnicy będą używać wybranego komunikatora. Osobnej uwagi wymagają numer telefonu oraz kopia historii rozmów.

Wspólne szyfrowanie, różne granice prywatności

W zwykłych prywatnych czatach obu usług wiadomości i połączenia są szyfrowane end-to-end. Dostawca nie otrzymuje klucza pozwalającego mu czytać treść przesyłanej rozmowy. Nie należy zatem uzasadniać wyboru Signal twierdzeniem, że WhatsApp nie szyfruje prywatnych wiadomości. Różnica ujawnia się przede wszystkim poza samą treścią: przy danych konta, obsłudze grup, wyszukiwaniu kontaktów i przechowywaniu kopii.

Szyfrowanie podczas przesyłania kończy swoją rolę na urządzeniach uczestników. Odbiorca może zachować lub przekazać wiadomość, a osoba z dostępem do odblokowanego telefonu może zobaczyć lokalną historię. Jeśli wiadomość trafi do firmy, istotne staje się również to, kto w tej firmie ma dostęp do otrzymanej treści. Ocena prywatności wymaga więc określenia, przed kim dana informacja ma pozostać ukryta.

Co może widzieć dostawca

Najbardziej użyteczne porównanie oddziela treść od danych potrzebnych do prowadzenia konta i dostarczenia wiadomości. Zestawienie dotyczy dostawców usług, a nie innych uczestników czatu. Widoczność informacji może zależeć od użytej funkcji i ustawień konta.

• Treść wiadomości i połączeń. Signal nie odczytuje prywatnych rozmów. WhatsApp również nie odczytuje treści prywatnych czatów i połączeń dzięki szyfrowaniu end-to-end. W obu usługach uczestnik rozmowy widzi jednak to, co do niego wysłano.
• Numer telefonu. Signal wymaga numeru przy zakładaniu konta, choć pozwala ograniczyć jego widoczność dla rozmówców. WhatsApp także wymaga numeru do utworzenia konta. Ukrycie numeru przed innym użytkownikiem nie oznacza usunięcia go z danych rejestracyjnych dostawcy.
• Adres IP i aktywność. WhatsApp wymienia adres IP, dane urządzenia oraz czas i częstotliwość korzystania z usługi wśród przetwarzanych informacji. Signal deklaruje ograniczanie danych technicznych do potrzeb działania usługi; samo szyfrowanie wiadomości nie zapewnia jednak anonimowego połączenia sieciowego. Z tych opisów nie wynika pełny wykaz rozmów przechowywany przez któregokolwiek dostawcę.
• Grupy. Opis prywatnych grup Signal wskazuje, że usługa nie ma dostępu do członkostwa, nazw i atrybutów grup. WhatsApp opisuje grupy powiązane z kontem oraz informacje o ich utworzeniu i zmianach. Treść prywatnych wiadomości grupowych pozostaje szyfrowana.
• Kopie zapasowe. Signal oferuje opcjonalną szyfrowaną kopię Secure Backups, której odtworzenie wymaga klucza użytkownika. WhatsApp umożliwia osobne włączenie szyfrowania end-to-end kopii historii czatu. Ochrona wiadomości w drodze do odbiorcy nie przesądza o ochronie zapisanej kopii.
• Kontakty. Signal oferuje opcjonalne wyszukiwanie znajomych za pomocą mechanizmu chroniącego prywatność książki adresowej. WhatsApp może regularnie otrzymywać kontakty przy korzystaniu z przesyłania książki adresowej; opisuje też ochronę danych osób, które nie korzystają z usługi. Zbiera ponadto informacje o użytkownikach nawiązujących kontakt i o blokowanych kontach.

Skład grupy bywa równie wrażliwy jak pojedyncza wiadomość. Dla uczestników rodzinnej rozmowy może być oczywisty, lecz w grupie wsparcia, redakcji lub organizacji społecznej samo powiązanie osób może zdradzać relację, której nie zawiera żadna odczytana wiadomość.

Numer telefonu a łatwość znalezienia rozmówcy

Signal pozwala nawiązać kontakt przez nazwę użytkownika bez przekazywania numeru nowej osobie. Instrukcja Signal dotycząca numeru wyjaśnia zarazem koszt wyłączenia wyszukiwania konta po numerze: rozmówca potrzebuje wtedy dokładnej nazwy użytkownika, kodu QR albo linku. Osoby, które wcześniej zapisały numer, nadal go znają; zmiana ustawienia nie cofa wcześniejszego ujawnienia.

Ta różnica ma znaczenie przy pierwszym kontakcie z nieznaną osobą. Dziennikarz może podać nazwę użytkownika nowemu źródłu bez ujawniania mu numeru telefonu, choć numer nadal jest wymagany do rejestracji w Signal. W rodzinie, której członkowie znajdują się wzajemnie przez książkę adresową, ograniczenie wyszukiwania po numerze może utrudnić rozpoczęcie rozmowy. Większa dyskrecja wobec nowego kontaktu wymaga wówczas przekazania mu innego sposobu dotarcia.

Kopia zapasowa to osobna wersja rozmowy

Kopia rozwiązuje problem utraty telefonu, ale tworzy dodatkowe miejsce przechowywania historii. Opis Signal Secure Backups podaje, że funkcja jest opcjonalna, archiwum jest szyfrowane end-to-end, a klucz odzyskiwania nie trafia do Signal. Bez tego klucza również dostawca nie może przywrócić archiwum. To wyraźna korzyść dla poufności i jednocześnie odpowiedzialność użytkownika za zachowanie dostępu.

WhatsApp pozwala utworzyć kopię historii w pamięci usługi lub zewnętrznej chmurze oraz włączyć dla niej szyfrowanie end-to-end. Przy wyborze komunikatora trzeba więc odróżnić ochronę samego czatu od ustawienia jego archiwum. Osoba, która potrzebuje historii po zmianie urządzenia, powinna brać pod uwagę zarówno sposób zabezpieczenia kopii, jak i możliwość jej późniejszego odtworzenia.

Która usługa pasuje do konkretnej rozmowy

Signal działa jako organizacja non-profit i deklaruje minimalizowanie gromadzonych informacji. WhatsApp jest częścią Meta i zapewnia także rozbudowany kontakt z firmami. Te modele mają znaczenie dla zakresu funkcji i danych, ale nie zmieniają podstawowego faktu: prywatne rozmowy w obu usługach są szyfrowane end-to-end.

Rodzina. Najbardziej użyteczny będzie komunikator, z którego bliscy rzeczywiście korzystają. Jeśli wszyscy pozostają na WhatsAppie, przeniesienie jednej osoby do Signal może rozbić codzienną komunikację. Jeśli cała rodzina przejdzie razem, Signal ograniczy informacje o rodzinnej grupie dostępne dostawcy.

Organizacja lub grupa społeczna. Gdy wrażliwy jest sam fakt uczestnictwa, prywatne grupy Signal dają istotną przewagę. Korzyść dotyczy jednak grupy, do której przeniosą się wszyscy potrzebni rozmówcy; pozostawienie części dyskusji w drugiej aplikacji nie ochroni tej części kontaktów.

Dziennikarz. Nazwa użytkownika Signal pomaga rozpocząć rozmowę z nowym źródłem bez podawania mu numeru. Przy dalszej wymianie równie ważne pozostają urządzenia obu stron, skład ewentualnej grupy i decyzja o kopii zapasowej.

Firma obsługująca klientów. WhatsApp może być wygodny, gdy klienci już z niego korzystają. Otrzymana wiadomość może być widoczna dla kilku osób w firmie, a firma może udostępnić ją dostawcy narzędzi do obsługi rozmów. Dlatego dla klienta granica poufności przebiega także po stronie organizacji, do której pisze.

Przeczytaj także:

• Signal czy WhatsApp? Szyfrowanie jest wspólne, metadane już nie
• Klucz dostępu chroni przed phishingiem, ale nie twórz go na wspólnym sprzęcie
• Usunięcie „Mojej aktywności” nie czyści wszystkiego — sprawdź inne historie