Muziek in creatorvideo’s: platformlicentie dekt synchronisatie niet

Een platformlicentie geeft je voor een creatorvideo niet vanzelf toestemming om een bestaand nummer aan beeld te koppelen. Voor de Vlaamse rechtenroute noemt Unisono voorafgaande toestemming van de muziekuitgever en de producent van de gebruikte opname. Voor plaatsing op Facebook, Instagram of YouTube is geen bijkomende Unisono-licentie nodig; op een eigen website is voor de publieke mededeling wel een licentie vereist.

Een afspraak tussen een rechtenorganisatie en een platform regelt dus slechts een deel van de publicatie. Sabam legt uit dat zulke afspraken vaak de uitvoeringsrechten op sociale platforms afdekken, terwijl toestemming van muziekuitgever en platenfirma nodig blijft om muziek met content te synchroniseren. Voor muziek uit zijn repertoire op een eigen website vraagt Sabam daarnaast een licentie.

Het muziekwerk en de opname zijn aparte controles

Bij een bestaand lied liggen het muziekwerk en de geluidsopname niet noodzakelijk bij dezelfde partij. Het werk omvat de compositie en eventuele tekst; de opname is de specifieke vastgelegde uitvoering die je onder de beelden wilt zetten. Daarom is toestemming voor de compositie op zichzelf geen vrijgave van de opname, en geeft toestemming van een platenfirma op zichzelf geen recht om het onderliggende werk met beeld te verbinden.

Synchronisatie is het samenbrengen van muziek en beeld in de video. Voor het muziekwerk komt de toestemming van de uitgever of andere rechthebbende op dat werk; voor een bestaande opname benader je de producent of platenfirma. Leg vast om welke opname en welk fragment het gaat, want een andere uitvoering van hetzelfde lied kan een andere producent hebben. Speel je een lied zelf opnieuw in, dan gebruik je die bestaande opname niet, maar het recht om het muziekwerk aan beeld te koppelen blijft een afzonderlijke kwestie.

Uitvoeringsrechten betreffen de mededeling van het muziekwerk aan het publiek wanneer de video online staat. Een platform kan daarvoor een overeenkomst met een rechtenorganisatie hebben. Die overeenkomst zegt op zichzelf niets over de toestemming voor het monteren van de muziek onder jouw beelden en geldt niet automatisch voor publicatie van hetzelfde videobestand buiten het platform.

Rechtenmatrix: waar komt de video te staan?

De platformvergelijking hieronder volgt de Vlaamse uitleg voor het door Sabam beheerde repertoire. Bij ieder kanaal controleer je daarnaast het muziekwerk voor synchronisatie en, als je een bestaande opname gebruikt, de rechten op die opname. Publiceer je in een Nederlandse commerciële context, betrek dan ook het Nederlandse onderscheid verderop.

• YouTube: de uitvoeringsrechten worden voor deze platformpublicatie rechtstreeks met Sabam geregeld; een extra Unisono-licentie voor die mededeling is niet nodig. Voor het koppelen van een bestaand nummer aan jouw video blijven de uitgever van het werk en de producent van de opname afzonderlijke partijen.
• Instagram: voor een reel of andere video op het platform geldt dezelfde Vlaamse uitzondering op de bijkomende Unisono-licentie. Die uitzondering gaat over de mededeling via Instagram, niet over de keuze van een muziekwerk of een concrete geluidsopname voor de montage.
• Facebook: ook hier is voor plaatsing op het platform geen bijkomende Unisono-licentie vereist. Vraag voor een bestaand nummer vooraf de toestemming voor synchronisatie en voor het gebruik van de specifieke opname; de platformafspraak vervangt die toestemmingen niet.
• Eigen website: voor een video met muziek uit het Sabam-repertoire moet je de online publieke mededeling apart licentiëren. Daarbovenop blijven de uitgever en de producent relevant als je een bestaand nummer in een bestaande opname aan beeld koppelt. Een eerdere plaatsing op sociale media geeft geen vrijstelling voor de eigen site.

Verschijnt dezelfde montage op meerdere bestemmingen, dan is het publicatiekanaal geen detail achteraf. Vermeld de voorgenomen kanalen in je verzoek aan de rechthebbenden, zodat duidelijk is welk gebruik je vraagt, en behandel de eigen website afzonderlijk van de sociale platforms. Een akkoord voor één opname is evenmin vanzelf een akkoord voor een andere opname of een latere versie van de video.

Particulier of commercieel: het Nederlandse onderscheid

Voor Nederland maakt BumaStemra onderscheid tussen een particuliere post op Instagram, Facebook of YouTube, waarvoor geen aparte licentie van die organisatie nodig is, en commercieel gebruik door bijvoorbeeld een merk, bedrijf of influencer. Voor dat commerciële gebruik noemt zij een aanvullende synchronisatielicentie van BumaStemra, omdat de platformafspraken het koppelen van muziek aan commerciële content niet afdekken.

Gebruik de particuliere Nederlandse uitzondering daarom niet als grondslag voor een gesponsorde reel of een merkvideo. De Vlaamse uitleg behandelt de afzonderlijke toestemming van uitgever en producent; de Nederlandse toelichting benoemt een aanvullende licentie bij commercieel gebruik op sociale media. Welke route van toepassing is, hangt af van het gebruik, het repertoire en de plaats van publicatie. De rechten op een bestaande opname blijven een eigen vraag naast de regeling voor het muziekwerk.

Wat leg je vast vóór publicatie?

Begin met de exacte versie van het nummer: titel, uitvoerende artiest en de opname die in de montage klinkt. Daarmee kun je het muziekwerk en de producent van de specifieke opname uit elkaar houden. Vraag de rechthebbenden vervolgens toestemming voor het fragment in combinatie met jouw beelden, en beschrijf of de video een merk, product of betaalde samenwerking dient. Zonder die context is lastig vast te stellen of een verleend akkoord ook het bedoelde gebruik omvat.

Noteer daarna alle publicatiekanalen. Voor de genoemde sociale platforms is in de Vlaamse route geen extra Unisono-licentie voor de publieke mededeling vereist, maar voor de eigen website moet die mededeling wel worden geregeld. Controleer ten slotte of de ontvangen toestemmingen overeenkomen met de uiteindelijke opname, het fragment, de kanalen en het commerciële doel. Verander je later de track of komt er een nieuwe publicatiebestemming bij, vergelijk die wijziging met de reikwijdte van de oorspronkelijke toestemming.

Lees ook:

• Trek oude app-toegang in: je gegevens bij de dienst verdwijnen niet vanzelf
• StreamYard of Restream: drie kanalen kosten niet bij allebei hetzelfde
• Creator Nation koopt managementbureaus: Live Nation bouwt een creatormachine