Стартапите собраа 92 милијарди долари, но 61 милијарда отиде во AI

Во кварталната анализа на Crunchbase од 7 октомври 2026 година се наведува дека стартапите во САД и Канада собрале 92 милијарди долари во третиот квартал, од кои 61 милијарда отишле во компании насочени кон вештачка интелигенција; вкупниот износ е 35% помал од претходниот квартал и 50% поголем од истиот период лани. Пресметката ги опфаќа пријавените рунди од почетно финансирање до капитал за раст.

За основач што бара инвестиција, годишниот раст на вкупната сума сам по себе не покажува дека прибирањето средства станало полесно. Околу две третини од капиталот се насочени кон AI, а неколку огромни рунди имаат големо влијание врз кварталниот резултат. Бројот на рунди во раната и доцната фаза останал близу до нивото од претходниот квартал, па движењето на вложените долари не треба да се меша со бројот на финансирани компании.

Колку капитал останува надвор од AI

Разликата меѓу објавените вкупни износи е приближно 31 милијарда долари за сите останати категории заедно. Тоа е аритметички остаток од заокружени бројки, а не посебно измерен пазар на компании без AI. Сепак, односот јасно ја покажува концентрацијата: на компаниите насочени кон вештачка интелигенција им припаднал речиси двојно поголем износ отколку на остатокот од стартапите.

Оваа распределба кажува каде отишле парите, но не кажува колку компании успеале да затворат рунда во секоја категорија. Една голема инвестиција може да тежи колку многу помали зделки, без условите за тие помали компании да се променат. Токму затоа годишниот раст на вкупниот капитал и искуството на основач што бара релативно мала рунда можат да изгледаат сосема различно.

Мегарундите силно го менуваат кварталниот збир

Databricks дава конкретна мерка за големината на поединечна зделка. Во соопштението на Databricks од 13 август компанијата наведува дека затворила стратешка рунда од 5 милијарди долари при проценка на вредноста од 190 милијарди долари. Таа рунда сама претставува околу 5,4% од пријавениот квартален износ за сите стартапи во САД и Канада, според пресметка од објавените суми.

Кај Crusoe статусот на рундата бара попрецизно читање. Во соопштението на Crusoe од 17 септември компанијата објави првично затворање на планирана рунда од 3,9 милијарди долари при проценка од 30,9 милијарди, а извршниот директор Чејс Лохмилер ја опиша инфраструктурната амбиција со зборовите „from electrons to tokens“. Соопштението не наведува колкав дел од планираниот износ бил обезбеден при тоа првично затворање.

Овие примери објаснуваат зошто кварталните споредби се чувствителни на неколку трансакции. Кога рунда со големина како онаа на Databricks влегува во еден квартал, таа го поместува вкупниот износ и без слична промена во бројот на зделки. И обратното важи: отсуството на таква рунда може да создаде голем пад во следниот квартал, дури и ако инвеститорите продолжат да склучуваат приближно ист број договори.

Раната фаза има свои големи исклучоци

И поделбата по фази покажува зошто вкупната сума не е мерка за типична рунда. Во прегледот по фази на iTechGuides се наведени 66,45 милијарди долари за доцни рунди и капитал за раст, 20,6 милијарди за раната фаза и најмалку 5 милијарди за почетни, ангелски и претпочетни рунди; меѓу големите зделки во раната фаза се River AI со 1,1 милијарда долари, Valar Atomics со 660 милиони и Fab2 со 500 милиони.

Раната фаза, значи, опфаќа и компании што веќе можат да привлечат износи далеку над потребите на мал тим кој штотуку почнува. Истата ознака за фаза ги собира и тие исклучителни зделки и многу помали вложувања. Затоа износот за целата категорија не покажува колкава рунда добива просечен основач, ниту дали инвеститорите ги ублажиле условите за компаниите што бараат помал капитал.

Податоците за најраните вложувања се и понестабилни од податоците за големите, јавно објавени рунди. Помалите зделки често се внесуваат во базата неколку недели или месеци откако ќе се затворат. Сегашниот збир за почетните рунди затоа може да порасне со дополнителни пријави. Таа временска разлика е важна кога кварталот се споредува со претходен период за кој евиденцијата имала повеќе време да се дополни.

Што покажува резултатот за помалите основачи

За основач во Северна Македонија, бројките се сигнал за приоритетите на големите северноамерикански инвеститори, а не мерење на локалната понуда на капитал. Големиот годишен раст покажува дека на пазарот има значителни средства, но распределбата по сектори, фази и големина на рунда покажува каде тие најлесно се собираат. Од кварталниот збир не може да се изведе веројатноста дека одреден помал стартап ќе добие понуда.

Концентрација има и на страната на фондовите што ќе вложуваат во идните компании. Според кварталниот извештај на PitchBook и NVCA, американските фондови со големина од најмалку 500 милиони долари прибрале 78,1% од капиталот за фондови до крајот на септември, иако сочинувале 6% од затворените фондови. Тоа е мерка за парите што ги добиле самите инвестициски фондови, различна од вложувањата што стартапите веќе ги примиле.

Прашањето за помалите компании останува поврзано со составот на зделките: колкав дел од капиталот ќе стигне до почетни рунди и колкав дел ќе продолжи да се собира во неколку исклучително големи инвестиции. Како што ќе пристигнуваат задоцнетите пријави за малите рунди, сликата за тој дел од кварталот ќе стане попрецизна. Дотогаш високиот вкупен износ најсигурно ја опишува големината на пазарот, а не достапноста на капитал за секој основач.

Прочитајте и:

• Креаторските реклами вредат 44 милијарди долари, но „преглед“ нема едно значење
• General Intuition вреди 6,2 милијарди долари — гејминг-видеата станаа AI-имот
• Ascerta собра 18 милиони долари: AI-трошокот мора да покаже деловен ефект