Нов индекс ќе мери каде AI навистина ги менува работните места

Bullhorn и American Staffing Association (ASA) на 13 октомври 2026 година го претставија заедничкиот показател ASA | Bullhorn AI Job Impact за американскиот пазар на труд. Тој ќе се ажурира месечно, ќе ги групира професиите во три нивоа според изложеноста на нивните задачи на AI и ќе ги споредува пласманите на работници до 25 години со оние на постари работници.

Првите податоци веќе даваат конкретна разлика меѓу професиите. Во септемврискиот приказ на Bullhorn, пласманите за занимања како возачи на камиони и механичари се намалени за околу 13% од јануари 2023 година, додека кај операторите за внес на податоци и претставниците за корисничка поддршка падот изнесува од 17% до 18%. Тоа е споредба на пополнети позиции преку опфатените агенции во САД, а не број на луѓе отпуштени поради AI.

Првата споредба покажува каде се менува агенциското вработување

Пад има и кај професиите со помала изложеност на AI. Разликата е во неговата големина: занимањата со поголем удел на задачи што AI може да ги извршува или менува бележат послаб резултат во набљудуваниот период. Во последниот прикажан месец кај поизложените професии има делумно закрепнување, па месечните ажурирања ќе покажат дали раздалечувањето меѓу групите продолжува.

Пласман значи пополнета позиција забележана во податоците на агенциите што ја користат платформата на Bullhorn и дозволиле нивните податоци да се агрегираат. Помалку пласмани може да одразуваат послаба побарувачка, промена во составот на клиентите или преминување кон друг начин на вработување. Показателот не ги следи сите вработувања во САД и не кажува што им се случило на луѓето што веќе работеле во тие професии.

Затоа разликата меѓу групите е ран сигнал за променетата структура на агенциското вработување, но не е процена за бројот на изгубени работни места. За да се припише падот на AI, би биле потребни податоци и за тоа кога и како работодавците ја вовеле технологијата, покрај споредливи податоци за нивните други причини за промена на бројот на вработени.

Трите нивоа почнуваат од работните задачи

Изложеноста и вработувањето се две различни мерки што се поврзуваат во заедничкиот приказ. Објавата на ASA од 15 октомври наведува дека нејзиниот AI Impact Index ги спојува податоците на Anthropic за употребата на AI со описите на задачи во американската база O*NET; задачите се тежат според нивната важност за занимањето. Тој индекс на задачи ќе се обновува кога ќе има нови податоци од Anthropic и O*NET, додека заедничкиот приказ на пласмани има месечно ажурирање.

Трите нивоа во заедничкиот показател ги распоредуваат занимањата според тоа колкав дел од нивната работа е засегнат од AI. Нивото не кажува дека цела професија може да исчезне. Ако технологијата преземе рутинска задача, работното место може да продолжи со поинакви должности; ако агенциите пополнуваат помалку позиции, тоа покажува послаба забележана побарувачка преку тие агенции; целосно исчезнување на занимање би барало многу пошироки податоци.

Разликата меѓу тие исходи е суштинска за професиите на врвот на листата. Оценката за задачи може да покаже дека AI веќе автоматизира или дополнува значаен дел од работата, но сама по себе не мери плата, број на вработени или отпуштања. Главниот економист на ASA, Ноа Јосиф, ја опишува основата на оценката со зборовите „what AI is taking off the plate of human workers“ во поврзаната објава.

Старосната поделба го следи пристапот до изложените позиции

Проширениот приказ го раздвојува уделот на помладите и постарите работници во пласманите за засегнатите професии. Во најизложените занимања, уделот на помладите е нешто помал во повеќето набљудувани месеци отколку на почетокот на споредбата. Поместувањето е мало, но додава прашање што вкупниот број пласмани не може да го открие: кој ги добива позициите што сè уште се пополнуваат.

Таквиот пресек не покажува дали конкретен млад работник изгубил шанса поради автоматизација. Можно е да се отвориле помалку почетни позиции, преостанатите да бараат повеќе искуство или да се променил составот на работодавците што ангажираат преку опфатените агенции. Старосната поделба вреди да се следи токму затоа што овие објаснувања имаат различни последици за луѓето што влегуваат на пазарот на труд.

Што може да се пренесе во споредба со Северна Македонија

Американските резултати се споредбен сигнал за Северна Македонија, не мерење на македонскиот пазар. Пред разликите меѓу професиите да се толкуваат локално, важни се границите на опфатот:

• Пласманите доаѓаат од клиенти на Bullhorn што дозволиле агрегирање на податоците, а не од сите американски работодавци.
• Се опфаќа агенциско вработување; директните вработувања и постојните работници не се мерат на ист начин.
• Оценката за изложеност се потпира на американски описи и класификација на професионални задачи, кои не мора целосно да се совпаѓаат со работата во Северна Македонија.
• Слична изложеност на задачи не значи и исто темпо на воведување AI или иста побарувачка за работници во двете земји.

Овие граници не ја поништуваат забележаната разлика во американскиот примерок. Тие одредуваат што таа разлика може да каже: каде агенциите пополнуваат помалку позиции во групи со различна изложеност на AI. Следните месечни објави ќе покажат дали образецот се задржува; за заклучок за Северна Македонија ќе бидат потребни локални податоци за огласите, вработувањата и употребата на AI по професија.

Прочитајте и:

• Роботите можат 34% од работните часови, но се исплатливи само за 0,3%
• Copilot станува работна површина: Autopilot продолжува и без вас
• AI создава „невидлива работа“: човечката проверка станува нов товар