Фриленсер или регистрирана дејност: редовната работа ја менува обврската

Ако повремено извршувате поединечна услуга, надоместот може да се пријави како доход од работа без да основате фирма. Ако услугите ги вршите како самостојна дејност насочена кон трајно остварување приходи, дејноста треба да се регистрира во надлежниот регистар. Упатството на УЈП ги вклучува професионалните и интелектуалните услуги меѓу приходите од самостојна дејност и ја наведува обврската за регистрација.

Редовните уплати се причина да го преиспитате статусот, но нивната честота сама не решава дали ви треба регистрација. Во одговорите на УЈП за доход од странство има пример со месечни исплати по привремен консултантски договор, третирани како доход од работа според опишаните околности. Затоа споредете ја природата на работата со договорот и начинот на кој навистина ги нудите услугите, наместо да одлучувате само според бројот на приливи.

Што разликува повремен ангажман од дејност

Повремениот ангажман има конкретна услуга и ограничено траење. На пример, условно, креатор добива задача да сними еден настан, ја предава договорената работа и ангажманот завршува. Тоа е поинаква состојба од постојано нудење снимање на пазарот, договарање нови нарачки и организирање на работата како редовен извор на приходи.

Разликата не е во зборот „фриленсер“ на профилот или во договорот. Важни се фактичките услуги, нивниот континуитет и начинот на кој се обезбедуваат клиентите. Долг проект за еден клиент може да остане ограничен договорен ангажман, додека повеќе кратки проекти може заедно да покажат трајно организирана работа. Ова се показатели за процена, а не законска формула во која одреден број клиенти или уплати автоматски го менува статусот.

Регистрацијата на дејност не значи нужно основање трговско друштво. За различни занимања постојат различни основни регистри и правни форми. Откако ќе утврдите дека работата има карактер на самостојна дејност, следното прашање е која форма одговара на конкретната услуга, а не дали секој самостоен работник мора да отвори ист вид фирма.

Прашања што ја водат одлуката

Преминот од поединечна задача кон организирана работа најлесно се гледа кога ќе ги разгледате договорите и секојдневното работење заедно. Следните прашања помагаат да ги раздвоите фактите што укажуваат на повремен ангажман од оние што бараат проверка на обврската за регистрација:

1. Дали услугата има определен почеток, резултат и крај, или постојано прифаќате работа од ист вид?
2. Дали работите на ограничен проект за еден клиент, или редовно барате и опслужувате повеќе клиенти? Бројот на клиенти е показател, не самостоен праг.
3. Дали по завршувањето на тековната задача продолжувате да ги нудите истите услуги и да договарате нови услови, рокови и цени?
4. Дали имате повторливи деловни трошоци и потреба од деловна евиденција за работењето?
5. Како ќе го уредите осигурувањето ако работата стане траен извор на приход?

Ако одговорите опишуваат една завршена задача, утврдете ја соодветната основа за пријавување на тој доход. Ако опишуваат постојана понуда на професионални услуги, проверете ја соодветната регистрација пред секоја нова исплата да ја третирате како изолиран повремен надомест. Трошоците и осигурувањето влијаат врз практичниот избор на форма, но не ја заменуваат процената каква дејност фактички вршите.

Платежната сметка и платформата преку која клиентот испраќа пари покажуваат како е наплатена услугата, а не колку долго и на кој начин ја вршите. Истото важи и за називот што клиентот го става на уплатата. Кога договорот, понудата на услуги и фактичката работа се разликуваат, за даночната класификација е потребно да се разгледа целиот однос.

Иста стапка, различни обврски

Министерството за финансии ги наведува доходот од работа и доходот од самостојна дејност како одделни категории личен доход, со даночна стапка од 10%. Затоа одговорот „плаќам 10%“ не покажува дека е избрана правилната категорија. Основата по која е остварен доходот го одредува и начинот на неговото пријавување и евидентирање.

За регистрирана самостојна дејност, описот на билансот на приходи и расходи опфаќа и лица што вршат услуги или слободно занимање и остваруваат таков доход. Во него се наведени годишните обрасци што се доставуваат до УЈП и Централниот регистар. Оваа евиденција е дел од административната обврска што ја носи дејноста, покрај пресметката на данокот.

Деловните трошоци затоа се важни за изборот, но не секој платен трошок автоматски ја намалува даночната обврска. Треба да се разликуваат расходите од работењето од расходите признаени за даночни цели и да се чува соодветна евиденција. Ако услугата бара опрема, материјали или други повторливи расходи, нивниот третман треба да влезе во пресметката на целокупниот начин на работење, а не само во споредба на даночните стапки.

Регистрација, ДДВ и осигурување

Регистрацијата на дејност и регистрацијата за ДДВ се одделни прашања. Условите за регистрација за ДДВ се врзани за прометот и соодветните правила за тој данок; тие не одлучуваат дали платените услуги веќе претставуваат самостојна дејност. Може да треба да ја уредите дејноста и кога не сте обврзани да се регистрирате за ДДВ.

Одделно разгледајте го осигурувањето. Прегледот на FreelanceFrom.MK прикажува различни сценарија за плаќање данок како физичко лице, работа преку сопствена фирма и уредување осигурување, со различни трошоци и права. Тие сценарија помагаат да се види што треба да се пресмета, но сами по себе не ја утврдуваат даночната категорија на конкретен ангажман.

Споредете го целиот аранжман: основата за пријавување на приходот, придонесите што би произлегле од избраниот статус, правата од осигурување и работата потребна за водење евиденција. Кај повремен проект овие прашања имаат поинаква тежина отколку кај креатор што постојано продава услуги. Изборот на осигурување не претвора повремена задача во дејност, ниту плаќањето данок како физичко лице ја отстранува обврската за регистрација ако работата фактички е самостојна дејност.

Кога е потребно поединечно толкување

Долгорочен договор со еден клиент или низа кратки договори со повеќе клиенти може да остават отворено прашање за класификацијата. Во таков случај побарајте поединечен одговор од УЈП или стручно лице, со опис на услугата, траењето на ангажманите, начинот на договарање и тоа дали постојано ја нудите истата работа. Така одговорот ќе се заснова на фактичката активност, вклучително и на околностите што редовните банкарски приливи сами не ги откриваат.

Прочитајте и:

• ДДВ под 2 милиони денари: регистрацијата може да биде доброволен избор
• Power Automate или Zapier: екосистемот ја менува цената на автоматизацијата
• Лажна понуда за работа: „опремата“ што ја плаќате е црвено знаме