نخستین کنفرانس ملی AI در سیرجان؛ معدن به میدان کاربرد آمد

بر پایه اطلاع‌رسانی رسمی گل‌گهر، نخستین کنفرانس انجمن ملی هوش مصنوعی ایران روزهای ۲۹ و ۳۰ مهر ۱۴۰۵ به میزبانی دانشگاه صنعتی سیرجان و با حمایت شرکت معدنی و صنعتی گل‌گهر برگزار شد؛ افتتاحیه در سالن پردیس امید گل‌گهر بود و در جریان رویداد، محمدهادی زاهدی، ایمان عتیقی و میثم آتش‌افروز تفاهم‌نامه همکاری انجمن، شرکت و دانشگاه را امضا کردند. موضوع توافق، توسعه هوش مصنوعی و تقویت کاربرد آن در صنعت و معدن است.

تمرکز کنفرانس بر نیازهای صنایع معدنی، به‌ویژه فولاد و مس، بود. گزارش العالم از افتتاحیه سخن میثم آتش‌افروز، رئیس دانشگاه صنعتی سیرجان، درباره این محور و گفته ایمان عتیقی، مدیرعامل گل‌گهر، درباره جایگاه هوش مصنوعی در چشم‌انداز ۱۰ ساله شرکت را نقل کرد. پژوهشگران نیز مقاله‌ها و یافته‌های خود را در حضور مدیران صنعتی و مسئولان نهادهای مرتبط ارائه کردند؛ حاصل اجرایی اعلام‌شده تا پایان کنفرانس همان توافق همکاری بود.

کاربرد صنعتی؛ مسئله از معدن و فولاد می‌آید

حمایت گل‌گهر به محور صنعتی کنفرانس یک طرف مشخص داد: مجموعه‌ای که باید نیازهای خود را برای پژوهشگران صورت‌بندی کند. اشاره به فولاد و مس نشان می‌دهد بحث کاربرد هوش مصنوعی به صنایع پیرامون فعالیت معدنی کشیده شد، اما این دو حوزه هنوز نام یک پروژه معین نیستند. تفاهم‌نامه نیز زمینه همکاری را تعیین می‌کند و درباره محل اجرا، داده‌های موردنیاز یا زمان تحویل یک سامانه جزئیاتی ارائه نمی‌دهد.

فاصله میان انتخاب یک حوزه و تعریف کار صنعتی اهمیت دارد. ممکن است یک مسئله به داده‌های تولید، امکان آزمایش در محیط عملیاتی یا همکاری چند بخش شرکت نیاز داشته باشد؛ بدون تعیین این شرایط، حتی یک روش پژوهشی مناسب هم به سفارش قابل‌اجرا تبدیل نمی‌شود. نتیجه قابل‌پیگیری این محور، اعلام نیاز مشخص از سوی گل‌گهر و تعیین تیمی است که مسئول بررسی آن باشد. در آن صورت می‌توان دید مسئله انتخاب‌شده به کدام بخش از معدن یا زنجیره فولاد مربوط است و نتیجه آن با چه معیاری سنجیده خواهد شد.

جایگاه دانشگاه صنعتی سیرجان در این مسیر فقط میزبانی نشست‌ها نیست. توافق امضاشده امکان همکاری دانشگاه با انجمن و شرکت را ثبت کرده و اکنون پرسش اصلی، شکل کاری است که این همکاری به خود می‌گیرد. اگر طرف‌ها موضوعی برای مطالعه یا آزمایش انتخاب کنند، باید روشن شود پژوهشگران به چه اطلاعاتی دسترسی دارند و تصمیم درباره استفاده از خروجی بر عهده کدام طرف است. این جزئیات‌اند که جهت‌گیری صنعتی کنفرانس را به کاری قابل ارزیابی بدل می‌کنند.

تجاری‌سازی پژوهش؛ مقاله به مسئله صنعتی وصل می‌شود

ارائه مقاله‌ها در کنار حضور یک شرکت معدنی، امکان گفت‌وگو درباره کاربرد یافته‌های دانشگاهی را فراهم کرد. ارزش این ترکیب در خودِ کنار هم قرار گرفتن شرکت و دانشگاه خلاصه نمی‌شود: یک نتیجه پژوهشی زمانی می‌تواند از فضای کنفرانس بیرون برود که مسئله‌ای از سوی صنعت برای آن تعریف شود و طرف‌های همکاری بر محدوده کار توافق کنند. امضای تفاهم‌نامه آغاز چنین رابطه‌ای است، اما انتخاب طرح یا سفارش اجرای آن را به‌تنهایی نشان نمی‌دهد.

در این بخش، تفاوت میان ارائه علمی و تجاری‌سازی روشن است. مقاله می‌تواند روش، مدل یا یافته‌ای را توضیح دهد؛ پروژه صنعتی باید معلوم کند آن روش برای کدام نیاز به کار می‌رود، چه کسی اجرای آن را بر عهده دارد و پذیرش نتیجه به چه چیزی وابسته است. کنفرانس بستری برای روبه‌رو شدن این دو زبان فراهم کرد. آنچه پس از رویداد اهمیت پیدا می‌کند، معرفی مسئله‌های منتخب و طرح‌هایی است که انجمن، دانشگاه و گل‌گهر برای بررسی مشترک آنها به توافق می‌رسند.

چنین پیگیری‌ای برای پژوهشگران نیز پیامد مشخصی دارد. وقتی نیاز صنعتی و شرایط ارزیابی از ابتدا بیان شود، می‌توان تشخیص داد کدام یافته قابلیت آزمودن در آن محیط را دارد و کدام‌یک به کار بیشتری نیازمند است. در سوی دیگر، شرکت می‌تواند درباره دسترسی به داده و امکانات آزمایش تصمیم بگیرد. هنوز فهرستی از طرح‌های انتخاب‌شده یا قراردادهای اجرایی در گزارش‌های این رویداد اعلام نشده است؛ بنابراین نتیجه ثبت‌شده در این محور، شکل‌گیری مسیر همکاری است.

حکمرانی مسئولانه؛ بحثی در کنار کاربرد

کنفرانس سیرجان بحث کاربرد صنعتی را با موضوع مسئولیت در توسعه هوش مصنوعی همراه کرد. محمدهادی زاهدی، رئیس انجمن، در گزارش آگاه از سخنرانی او بر «حکمرانی منصفانه، قابل‌ردیابی و مطالبه‌گر» تأکید کرد و گفت نشست‌های تخصصی به توسعه مسئولانه هوش مصنوعی مولد و عامل‌محور می‌پردازند. او ضرورت این بحث را به دشواری پیش‌بینی کامل رفتار آینده سامانه‌هایی پیوند داد که با محیط پیرامون تعامل دارند.

این محور برای صنعت، پرسشی فراتر از انتخاب مدل یا تهیه داده ایجاد می‌کند: اگر خروجی یک سامانه وارد تصمیم‌های تولیدی شود، حدود اختیار آن و مسئولیت تأیید تصمیم باید روشن باشد. قابلیت بازبینی نیز اهمیت پیدا می‌کند، زیرا طرف‌های درگیر باید بتوانند بفهمند پیشنهاد یا اقدام سامانه چگونه به دست آمده است. این‌ها پیامدهای اجرایی بحث مطرح‌شده در کنفرانس‌اند؛ در گزارش رویداد، چارچوب مصوبی برای اجرای آنها در گل‌گهر معرفی نشده است.

تفاهم‌نامه اکنون انجمن، دانشگاه و گل‌گهر را پای یک موضوع مشترک آورده است. گام بعدیِ قابل مشاهده، اعلام مسئله صنعتی منتخب، گروه مسئول و شرایط آزمون یا پژوهش آن خواهد بود. اگر برای همان کار حدود اختیار سامانه و شیوه بازبینی نتیجه نیز مشخص شود، سه محور کنفرانس ـ نیاز صنعت، پژوهش دانشگاهی و توسعه مسئولانه ـ در یک تصمیم عملی به هم می‌رسند.

بیشتر بخوانید:

• اتحادیهٔ اروپا به دیتاسنترها برچسب می‌زند؛ نخستین رتبه‌ها در ۲۰۲۷
• FSB هشدار داد: استیبل‌کوین جهانی از مرز ناظر ملی عبور می‌کند
• آنبوردینگ دورکار با فایل تمام نمی‌شود؛ دوست همراه و نخستین کار لازم‌اند