اتحادیهٔ اروپا به دیتاسنترها برچسب می‌زند؛ نخستین رتبه‌ها در ۲۰۲۷

کمیسیون اروپا در ۲۱ سپتامبر ۲۰۲۶ مقررات تفویضی رتبه‌بندی دیتاسنترها را منتشر کرد؛ متن، تهیهٔ خودکار نخستین برچسب‌های الکترونیکی را تا ۱۵ اوت ۲۰۲۷ پیش‌بینی می‌کند و برچسب‌گذاری را به داده‌های مراکز واقع در اتحادیهٔ اروپا با توان نصب‌شدهٔ تجهیزات فناوری اطلاعاتِ دست‌کم ۵۰۰ کیلووات پیوند می‌دهد. قرار است هر مرکز، رتبهٔ جداگانه‌ای برای بهره‌وری انرژی و آب داشته باشد تا عملکرد سایت میزبان خدمات ابری یا پردازش هوش مصنوعی قابل‌مقایسه‌تر شود.

این رتبه‌ها هنوز صادر نشده‌اند. گزارش دیتاسنتر داینامیکس می‌گوید متن در دورهٔ بررسی دوماههٔ پارلمان اروپا و شورای اتحادیه قرار دارد؛ این نهادها می‌توانند به آن اعتراض کنند. بنابراین موعد برچسب‌ها زمان‌بندیِ پیش‌بینی‌شده در متن است و به پایان این مرحلهٔ حقوقی وابسته می‌ماند.

کدام دیتاسنترها برچسب می‌گیرند؟

مبنای شمول، توان نصب‌شدهٔ تجهیزات فناوری اطلاعات در هر مرکز است، نه ظرفیت کل شرکت مالک یا مجموع سایت‌های آن. به همین دلیل اپراتوری که چند دیتاسنتر دارد، برای هر سایتِ مشمول دادهٔ جداگانه گزارش می‌کند و هر سایت برچسب خودش را می‌گیرد. آستانهٔ ۵۰۰ کیلووات به تجهیزات فناوری اطلاعات مربوط است و نباید با برق مصرفی کل ساختمان، شامل سرمایش و تجهیزات پشتیبان، یکی گرفته شود.

مراکز کوچک‌تر می‌توانند داوطلبانه وارد طرح شوند. برای دیتاسنتری که هنوز کار خود را آغاز نکرده نیز مشارکت داوطلبانه با شاخص‌های طراحی یا عملکرد مورد انتظار پیش‌بینی شده است؛ پس از شروع فعالیت، داده‌های واقعی باید جای آن برآوردها را بگیرد. این تمایز برای خوانندهٔ برچسب مهم است، چون عددی که از طراحی یک سایت تازه به دست آمده، سابقهٔ مصرف اندازه‌گیری‌شدهٔ یک مرکز فعال نیست.

در مراکز کولوکیشن، گردآوری داده ممکن است به تجهیزات متعلق به مشتریان وابسته باشد. اگر اپراتور نتواند شاخص‌های لازم را برای تمام فضای رایانشی محاسبه کند، باید سهم فضایی را که داده‌های گزارش‌شده پوشش می‌دهد برآورد و اعلام کند. مراکزی که خدماتشان منحصراً برای پشتیبانی از دفاع و حفاظت مدنی یک کشور عضو به کار می‌رود، از ارسال این اطلاعات به پایگاه اروپایی معاف‌اند.

• واحد ارزیابی: هر دیتاسنتر در قلمرو اتحادیه، به‌طور مستقل.
• مرز اصلی: توان نصب‌شدهٔ تجهیزات فناوری اطلاعاتِ دست‌کم ۵۰۰ کیلووات؛ مشارکت مراکز کوچک‌تر داوطلبانه است.
• ورودی رتبه: اطلاعات و شاخص‌هایی که اپراتور برای همان مرکز به پایگاه اروپایی گزارش می‌کند.
• خروجی: برچسب الکترونیکیِ قابل دسترسی برای عموم، پس از اجرای مقررات و پردازش داده‌های گزارش‌شده.

حروف رتبه‌بندی چه چیزی را می‌سنجند؟

پیوست رسمی رتبه‌بندی برای بهره‌وری انرژی و بهره‌وری آب دو مقیاس مستقل از A تا G تعیین می‌کند. رتبهٔ A انرژی به PUE حداکثر ۱٫۱۵ و رتبهٔ A آب به WUE حداکثر ۰٫۱ تعلق می‌گیرد. این‌ها دو ارزیابی جداگانه‌اند؛ یک مرکز می‌تواند در مصرف انرژی و آب رتبه‌های متفاوتی داشته باشد.

PUE نسبت انرژی مصرفی کل دیتاسنتر به انرژی مصرفی تجهیزات فناوری اطلاعات آن است. پایین‌تر بودن این نسبت نشان می‌دهد برای تأمین برق و سرمایشِ هر واحد انرژی مصرفی تجهیزات رایانشی، انرژی جانبی کمتری صرف شده است؛ به‌تنهایی دربارهٔ مقدار کل برق مصرفی یا بازده محاسباتی سرورها حکم نمی‌دهد. WUE نیز آب شیرین ورودی به مرکز را نسبت به انرژی مصرفی تجهیزات فناوری اطلاعات می‌سنجد. در نتیجه، رتبهٔ آب را نباید با مجموع همهٔ منابع آب مصرفی یک سایت یکسان دانست.

جدایی این دو شاخص برای انتخاب شیوهٔ سرمایش اهمیت دارد. راهکاری ممکن است انرژی مورد نیاز تأسیسات را کاهش دهد، اما بر آب ورودی اثر دیگری بگذارد. رتبه‌ها این رابطه را آشکارتر می‌کنند، ولی برای سنجش اثر محلی مصرف آب، اقلیم و وضعیت منابع آبی محل نیز اهمیت دارد.

چه اطلاعاتی برای خریدار خدمات ابری آشکار می‌شود؟

برچسب قرار است نام و نوع دیتاسنتر، اپراتور، موقعیت، ردهٔ اندازه و دورهٔ گزارش را کنار رتبه‌های انرژی و آب نشان دهد. ترکیب منابع انرژی مصرفی، ارائه یا عدم ارائهٔ خدمات انعطاف‌پذیری به شبکهٔ برق و آمادگی برای تحویل گرمای مازاد نیز در آن جای دارند. بنابراین خریدار می‌تواند ویژگی‌های مرکز مشخصی را که بار کاری‌اش در آن مستقر می‌شود ببیند، نه فقط ادعای پایداری یک شرکت را در سطح همهٔ فعالیت‌هایش.

«آماده برای استفادهٔ مجدد از گرما» به قابلیت فنی مرکز برای جمع‌آوری و تحویل گرمای مازاد در مرز تأسیسات اشاره دارد. چنین وضعیتی لزوماً به معنی وجود شبکهٔ انتقال بیرونی یا مصرف‌کننده‌ای نیست که اکنون آن گرما را دریافت کند. همچنین اطلاعات عمومی برچسب با همهٔ داده‌های خامِ ارسال‌شده به پایگاه برابر نیست: اطلاعات اختصاصی هر مرکز، جز آنچه در قالب برچسب نمایش داده می‌شود، محرمانه تلقی می‌شود.

برای مقایسهٔ دو سایت، دورهٔ گزارش و محل آن‌ها به‌اندازهٔ حرف رتبه اهمیت دارد. شرایط آب‌وهوایی بر نیاز به سرمایش اثر می‌گذارد و مصرف آب یکسان در مناطق دارای تنش آبی پیامد محلی یکسانی ندارد. توضیح همراه برچسب قرار است رابطهٔ شاخص‌ها با اقلیم، اندازه و سن مرکز و نیز بده‌بستان احتمالی میان مصرف برق و آب را روشن کند.

اثر احتمالی بر هزینه و محل استقرار چیست؟

اثر مستقیم طرح، فراهم شدن مبنایی مشترک برای مقایسهٔ دیتاسنترهای مشخص است. اگر برچسب‌ها طبق برنامه منتشر شوند، خریدار زیرساخت ابری یا ظرفیت پردازش هوش مصنوعی می‌تواند رتبهٔ سایت میزبان را در کنار موقعیت جغرافیایی آن بسنجد. این داده‌ها ممکن است در انتخاب میان مراکز مشابه یا گفت‌وگو دربارهٔ محل استقرار بار کاری مؤثر باشند، به‌ویژه جایی که ظرفیت شبکهٔ برق یا منابع آب محدود است.

برای اپراتور، دیده شدن رتبهٔ هر سایت می‌تواند انگیزهٔ بهبود سرمایش، کاهش انرژی مصرفی تأسیسات یا آماده‌سازی مسیر تحویل گرمای مازاد باشد. هرکدام از این تغییرات هزینهٔ سرمایه‌گذاری و بهره‌برداری خود را دارند. قیمت نهایی خدمات ابری علاوه بر هزینهٔ مرکز به قرارداد برق، ظرفیت اشغال‌شده، نوع خدمت و رقابت بازار وابسته است؛ از رتبهٔ انرژی یا آب به‌تنهایی نمی‌توان افزایش یا کاهش تعرفه را پیش‌بینی کرد.

گام بعدی، پایان بررسی مقررات در پارلمان اروپا و شورای اتحادیه است. پس از روشن شدن وضعیت حقوقی متن و تکمیل گزارش‌دهی، انتشار نخستین برچسب‌ها نشان خواهد داد کدام مراکز فعال چه رتبه‌ای گرفته‌اند و خریداران تا چه حد می‌توانند گزینه‌های استقرار خود را در یک منطقه با داده‌های هم‌سنخ مقایسه کنند.