NASA برای غذای مریخ برنده انتخاب کرد؛ وعدهٔ جایزه از پرداخت نهایی بزرگ‌تر بود

ناسا در ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۶ نتیجهٔ رقابت Mars to Table را اعلام کرد: پنج برندهٔ آمریکایی در مجموع ۶۵۰ هزار دلار جایزه گرفتند و جایزهٔ نخستِ ۳۰۰ هزار دلاری به چینیه اوکه‌جه از فیلادلفیا برای طرح Adaptive Nourishment Infrastructure یا ANI رسید. این نتیجه پس از بررسی ۱۱۳ پیشنهاد از ۳۳ کشور و ۲۸ ایالت آمریکا به دست آمد. برندگان، مفهوم سامانهٔ غذایی ارائه کرده‌اند؛ انتخاب آنان به معنای استقرار سامانه در مأموریت مریخ نیست.

در فراخوان رسمی مسابقه سقف مجموع جوایز برای تیم‌های آمریکایی «تا ۷۵۰ هزار دلار» بود: تا ۳۰۰ هزار دلار برای رتبهٔ اول، ۲۰۰ هزار دلار برای دوم، ۱۰۰ هزار دلار برای سوم و تا سه جایزهٔ موضوعیِ ۵۰ هزار دلاری. نتیجهٔ نهایی رتبهٔ سوم را در بر ندارد و همین ردهٔ اعطانشده فاصلهٔ ۱۰۰ هزار دلاری میان سقف و مجموع اعلام‌شده را توضیح می‌دهد. همان فراخوان، طراحی سامانه‌ای برای پوشش کامل نیازهای تغذیه‌ای گروهی تا ۱۵ نفر در عملیات سطحیِ یک مأموریت پنج‌ساله را هدف گذاشته بود.

طرح نخست چگونه غذا تولید می‌کند؟

اوکه‌جه ANI را به‌صورت مجموعه‌ای ماژولار از کشاورزی در محیط کنترل‌شده، پرورش قارچ، تخمیر و بازیافت مواد مغذی از راه زیست‌راکتور طراحی کرده است. در این مفهوم، مواد غذایی فرستاده‌شده از زمین همچنان بخشی از برنامه‌اند و هدف آن است که نیمی از غذا دور از زمین تولید شود. پیوند این مسیرها مهم است: برداشت گیاه یا قارچ به‌تنهایی وعدهٔ آمادهٔ مصرف نمی‌سازد و مواد حاصل باید پردازش، نگهداری و در برنامهٔ غذایی خدمه گنجانده شوند.

طرح ANI برای وعده‌های تازهٔ روزانه و ادامهٔ کار هنگام کمبود آب، برق، تجهیزات یا وقت خدمه نیز تمهید دارد. اوکه‌جه در گفت‌وگو با Philadelphia Inquirer مسئلهٔ تغذیهٔ فضانوردان را «more than just growing crops» توصیف کرد. او از مکعب‌های خوراکی مغذی گفت که خدمه می‌توانند با جعبه‌های گرم‌کن برقیِ قابل‌حمل به غذاهای آشناتر تبدیل کنند؛ نمونه‌ای مشخص از فاصلهٔ میان تولید مادهٔ خوراکی و آماده‌کردن وعدهٔ قابل‌خوردن. این بخش از طرح همچنین نشان می‌دهد چرا تجربهٔ غذاخوردن خدمه، در کنار کالری و مواد مغذی، جزو طراحی سامانه است.

طرح دوم و جوایز موضوعی چه بودند؟

جایزهٔ دومِ ۲۰۰ هزار دلاری به شرکت Cislune از کالیفرنیا و طرح Fresh, Ferment, Reserve رسید. این طرح محصول تازه می‌رویاند، بخشی از برداشت را در محفظه‌های کشت و تخمیر به غذاهای آشنا تبدیل می‌کند و ذخیره‌ای محافظت‌شده از غذای آورده‌شده از زمین نگه می‌دارد. این ذخیره برای دوره‌هایی در نظر گرفته شده که بازده زیستی تغییر می‌کند، خدمات زیستگاه محدود می‌شود یا یک بچ تولیدی مردود است. تفاوت عملی آن با ANI در تأکید آشکار بر ذخیرهٔ آماده به‌عنوان پشتوانهٔ تولید محلی است.

سه جایزهٔ موضوعی، هرکدام به ارزش ۵۰ هزار دلار، به مسیرهای دیگری از همین مسئله پرداختند. Ohā Kanu از هاوایی جایزهٔ چارچوب کاربردی را برای طرح ʻOhā Kanu: An Ahupuaʻa-Inspired Food System for Mars گرفت؛ Orbital Health Systems از ایندیانا با New Lunar Settlers Cookbook (Mars Edition) جایزهٔ شبیه‌سازی مأموریت را برد؛ و Autonomic Resilience Collective از آرکانزاس برای AEGIS Mars جایزهٔ طراحی انسان‌محور را دریافت کرد. Astrofood از بلژیک نیز با Food Resilience Ecosystem for Space Habitats یا FRESH به‌عنوان برندهٔ بین‌المللی شناخته شد. این عنوان جزو جوایز نقدی تیم‌های آمریکایی حساب نمی‌شود.

۷۵۰ هزار دلار چگونه به ۶۵۰ هزار دلار رسید؟

ساختار جایزه، حساب اختلاف را روشن می‌کند: رتبهٔ اول ۳۰۰ هزار دلار، رتبهٔ دوم ۲۰۰ هزار دلار و سه جایزهٔ موضوعی در مجموع ۱۵۰ هزار دلار دارند. حاصل این جمع ۶۵۰ هزار دلار است. در فهرست برندگان، نامی برای رتبهٔ سوم و جایزهٔ بالقوهٔ ۱۰۰ هزار دلاری آن نیامده است؛ بنابراین سقف اعلام‌شده در ابتدای رقابت با مبلغ جوایز اعطاشده یکسان نبود.

عبارت «تا» در فراخوان اهمیت دارد، زیرا تعداد برندگان هر رده و مبلغ نهایی را پیشاپیش تضمین نمی‌کرد. دلیل مشخصِ معرفی‌نشدن رتبهٔ سوم اعلام نشده و از فهرست نتایج نمی‌توان دربارهٔ کیفیت هیچ پیشنهاد معینی داوری کرد. رقم نهایی به جوایز اعلام و اعطاشده مربوط است؛ زمان انتقال پول به حساب برندگان به‌طور عمومی مشخص نشده است.

محدودیت مأموریت مریخ در طرح‌ها چه اثری داشت؟

سناریوی داوری از تیم‌ها می‌خواست برای ۱۵ نفر در ۵۰۰ روز مریخی، حدود ۵۱۳ روز زمینی، برنامهٔ غذا و چیدمان سامانه ارائه کنند. افق پنج‌ساله در فراخوان به پایداری عملیات سطحی اشاره داشت، در حالی که ۵۰۰ روز مریخی سناریوی مشخص طراحی و ارزیابی بود. این دو بازه یکسان نیستند و هر کدام پرسش متفاوتی ایجاد می‌کنند: آیا سامانه در بازهٔ داوری وعدهٔ کافی می‌سازد و آیا اجزای آن برای عملیات طولانی‌تر قابل نگهداری‌اند؟ تیم‌ها علاوه بر برنامهٔ غذا، نقشهٔ چیدمان، شرح عملیات روزانه و ویدئوی توضیحی تحویل دادند.

نیاز تغذیه‌ای نیز فقط مقدار غذا نیست؛ ترکیب خوراک باید با نیاز متغیر افراد سازگار باشد. سامانهٔ پیشنهادی باید با کنترل محیط و پشتیبانی حیات زیستگاه هماهنگ شود و سهم غذای بسته‌بندی‌شده یا مواد اولیهٔ واردشده از زمین را زیر نیمی از کل سامانه نگه دارد. هر مسیر تولیدی به آب، انرژی، فضا، کنترل ایمنی و زمان کار خدمه وابسته است. برای نمونه، تولید محلی اگر به رسیدگی طولانی یا توقف‌های مکرر نیاز داشته باشد، بخشی از ظرفیت همان خدمه‌ای را می‌گیرد که باید مأموریت علمی را پیش ببرند.

به همین دلیل، دو طرح برتر غذا را همراه با راهی برای تاب‌آوردن اختلال طراحی کردند: ANI چند شیوهٔ تولید و بازیافت را به هم پیوند می‌زند و Cislune ذخیرهٔ زمینی را برای افت تولید یا رد شدن بچ غذایی کنار می‌گذارد. غذای ذخیره‌شده فشار بر تولید روزانه را کمتر می‌کند، اما جا و ظرفیت حمل می‌خواهد؛ تولید تازه وابستگی به محمولهٔ زمین را کم می‌کند، اما به خدمات زیستگاه گره می‌خورد. برای سنجش کاربرد عملی این مفهوم‌ها، دادهٔ عملکرد آن‌ها در شرایط عملیاتی، از جمله مصرف واقعی آب و انرژی و زمانی که از خدمه می‌گیرند، اهمیت خواهد داشت.

بیشتر بخوانید:

• GPT-6 Sol و Luna آمدند؛ اختلاف قیمت ۲۰ برابری برای دو نوع کار
• خلاصهٔ غلط هوش مصنوعی حافظه را هم عوض کرد؛ دقت از ۸۳٫۶٪ به ۴۴٫۸٪ رسید
• تأیید انسانی برای عامل‌ها بسازید؛ توقف را فقط پیش از کار پرخطر بگذارید