Η ψηφιοποίηση φέρνει 20% περισσότερες απουσίες στις χειρωνακτικές δουλειές

Η ανακοίνωση του ifo Institute της 23ης Σεπτεμβρίου 2026 παρουσιάζει έρευνα που συνδέει την εντονότερη ψηφιοποίηση με περίπου 20% περισσότερες ημέρες απουσίας λόγω ασθένειας ετησίως για εργαζομένους με κυρίως σωματικά καθήκοντα στη Γερμανία. Στην έρευνα συμμετέχουν επίσης το Ινστιτούτο Έρευνας για την Απασχόληση (IAB) και το Πανεπιστήμιο της Κωνσταντίας. Για εργαζομένους γραφείου και επαγγελμάτων γνώσης δεν εντοπίστηκε αντίστοιχη αρνητική σχέση.

Οι εργαζόμενοι με σωματικά καθήκοντα που είχαν συμμετάσχει σε κατάρτιση εμφάνισαν σχεδόν μηδενική πρόσθετη επιβάρυνση στην υγεία και καμία πρόσθετη ημέρα απουσίας λόγω ασθένειας στη συγκεκριμένη ανάλυση. Ο ερευνητής Όλιβερ Σλένκερ χαρακτήρισε την επιμόρφωση «Weiterbildungen sind ein Schlüssel-Gegenmittel» —βασικό αντίμετρο— μιλώντας στο MDR AKTUELL. Εξήγησε ότι η νέα τεχνολογία μπορεί αρχικά να πιέσει ιδιαίτερα όσους έχουν μικρή προηγούμενη εμπειρία στη χρήση της.

Η πρόσθετη πίεση στη σωματική εργασία

Η ψηφιακή αλλαγή έκανε τα καθήκοντα πιο σύνθετα και αύξησε την πίεση χρόνου και απόδοσης και στις δύο ομάδες εργαζομένων. Η διαφορά εμφανίστηκε στην υγεία: επιδείνωση ανέφεραν όσοι εκτελούσαν κυρίως σωματική εργασία. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι αυτή η ομάδα είχε ήδη μεγαλύτερη επιβάρυνση υγείας, οπότε η νέα συσχέτιση μπορεί να διευρύνει μια προϋπάρχουσα ανισότητα.

Η σωματική καταπόνηση προέρχεται από τις απαιτήσεις του ίδιου του έργου. Η εντατικοποίηση περιγράφει την πρόσθετη πολυπλοκότητα και τον πιεστικότερο ρυθμό που καταγράφηκαν με την τεχνολογική αλλαγή. Το τεχνοστρές είναι πιθανός μηχανισμός: νέες ψηφιακές απαιτήσεις μπορούν να γίνουν δυσκολότερες όταν λείπουν οι σχετικές γνώσεις και η εμπειρία. Η έρευνα συνδέει τις αλλαγές στην εργασία με διαφορετικά αποτελέσματα υγείας, αλλά δεν απομονώνει το τεχνοστρές ως μοναδική αιτία των απουσιών.

Η ψηφιοποίηση εδώ αφορά κυρίως έξυπνο, διασυνδεδεμένο εξοπλισμό και λογισμικό, όπως μηχανήματα με αισθητήρες, εφαρμογές μεγάλων δεδομένων, ρομποτική και τεχνητή νοημοσύνη. Η διάκριση έχει σημασία για μια χειρωνακτική θέση: το νέο σύστημα μπορεί να προσθέσει αποφάσεις και χειρισμούς πάνω σε μια εργασία που εξακολουθεί να απαιτεί σωματική προσπάθεια. Η απλή χρήση υπολογιστή ή συνηθισμένου λογισμικού αποτελεί διαφορετική κατηγορία στην ανάλυση.

Τι σημαίνει το ποσοστό των απουσιών

Τα αποτελέσματα αφορούν γερμανικές επιχειρήσεις και εργαζομένους. Η ακαδημαϊκή καταχώριση του IAB περιγράφει σύνδεση ερευνών εργαζομένων και επιχειρήσεων με διοικητικά αρχεία για την περίοδο 2011–2019. Οι συγγραφείς συνέκριναν εργαζομένους με παρόμοια χαρακτηριστικά αλλά διαφορετική έκθεση σε νέες τεχνολογίες, ώστε η διαφορά ανάμεσα σε σωματικές και γνωστικές δουλειές να μην εξηγείται απλώς από το επάγγελμα.

Η υγεία αποτυπώθηκε μέσω της αξιολόγησης των ίδιων των συμμετεχόντων, ενώ οι ημέρες απουσίας λόγω ασθένειας προήλθαν από τις απαντήσεις τους για το προηγούμενο έτος. Στην ανάλυση συνεκτιμήθηκαν, μεταξύ άλλων, η προηγούμενη υγεία, η εκπαίδευση, το επάγγελμα και χαρακτηριστικά της επιχείρησης. Το ποσοστό περιγράφει μια εκτιμώμενη σχέση για την ομάδα, όχι πρόβλεψη για τις ημέρες που θα απουσιάσει ένας συγκεκριμένος εργαζόμενος.

Μια παλαιότερη ερευνητική εκδοχή των ίδιων συγγραφέων εκτιμά 7,6 πρόσθετες ημέρες απουσίας για αύξηση της ψηφιοποίησης κατά μία τυπική απόκλιση. Αυτό είναι διαφορετικό μέτρο σύγκρισης από τη σχετική αύξηση που παρουσίασε το ifo στη νεότερη ανακοίνωση· δεν πρόκειται για δύο εναλλακτικές προβλέψεις για κάθε χώρο εργασίας. Τα δεδομένα προηγούνται επίσης της σημερινής διάδοσης της παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης, επομένως δεν μετρούν ειδικά την επίδραση των νεότερων εφαρμογών της.

Τι δείχνει η κατάρτιση και η υποστήριξη

Η σύνδεση της κατάρτισης με καλύτερα αποτελέσματα αφορά πρώτα τη συμμετοχή των ίδιων των εργαζομένων. Η μέτρηση αυτή δεν προσδιορίζει με ακρίβεια τι διδάχθηκε σε κάθε μάθημα. Η παλαιότερη ερευνητική εκδοχή εξετάζει χωριστά και την εκπαίδευση που προσέφεραν οι επιχειρήσεις στη χρήση νεότερων ψηφιακών τεχνολογιών: αυτή συνδέθηκε με μικρότερη επιδείνωση της αυτοαξιολογούμενης υγείας, ενώ η γενική αναβάθμιση προσόντων και η εκπαίδευση σε διαπροσωπικές δεξιότητες δεν έδειξαν την ίδια σχέση.

Υπάρχει μια ουσιώδης επιφύλαξη. Η κατάσταση της υγείας μπορεί να επηρεάζει το ποιος συμμετέχει σε κατάρτιση, άρα η διαφορά μεταξύ συμμετεχόντων και μη συμμετεχόντων δεν εγγυάται ότι οποιοδήποτε σεμινάριο μειώνει τις απουσίες. Τα ευρήματα στηρίζουν περισσότερο την προετοιμασία για τα συγκεκριμένα εργαλεία και καθήκοντα που αλλάζουν, παρά μια γενική εισαγωγή στην τεχνητή νοημοσύνη.

Η υποστήριξη από προϊσταμένους συνδέθηκε επίσης με λιγότερες πρόσθετες ημέρες ασθένειας καθώς η εργασία γινόταν πιο ψηφιακή. Η σχέση χρειάζεται προσεκτική ερμηνεία, επειδή η αίσθηση υποστήριξης μπορεί να συμβαδίζει με άλλες ευνοϊκές συνθήκες εργασίας. Αντίστοιχη ένδειξη ότι οι αυξήσεις μισθών αντισταθμίζουν την επιβάρυνση της υγείας δεν προέκυψε.

Τι χρειάζεται να εξεταστεί πριν αλλάξει η βάρδια

Για μη γραφειακές θέσεις στην Ελλάδα και την Κύπρο, τα γερμανικά αποτελέσματα προσφέρουν έναν τρόπο να εξεταστεί η αλλαγή, όχι τοπική εκτίμηση απουσιών. Η κοινή έκθεση JRC και EU-OSHA συνδέει την ψηφιοποίηση με πιθανή εντατικοποίηση του φόρτου και μικρότερη αυτονομία και ζητεί συμμετοχή των εργαζομένων και εκτίμηση τεχνολογικών και οργανωτικών κινδύνων ήδη από τον σχεδιασμό. Πριν από την εισαγωγή συνδεδεμένων μηχανημάτων ή λογισμικού, αυτό μεταφράζεται σε συγκεκριμένα ερωτήματα:

• Ποια σωματικά καθήκοντα παραμένουν και ποια νέα βήματα ή αποφάσεις προσθέτει το σύστημα;
• Αλλάζουν οι στόχοι απόδοσης και ο διαθέσιμος χρόνος όταν αυξάνεται η πολυπλοκότητα;
• Η εκπαίδευση καλύπτει τη χρήση και τις δυσκολίες του συγκεκριμένου συστήματος μέσα στην πραγματική βάρδια;
• Πώς μπορούν οι εργαζόμενοι να αναφέρουν δυσκολίες και να λάβουν έγκαιρα βοήθεια από προϊστάμενο;
• Πώς θα παρακολουθούνται μετά την αλλαγή ο φόρτος, η αναφερόμενη υγεία και οι απουσίες, με προστασία των προσωπικών δεδομένων;

Τα ερωτήματα αυτά προκύπτουν από τα ευρήματα και τις ευρωπαϊκές οδηγίες για την εκτίμηση κινδύνου· δεν δοκιμάστηκαν ως ενιαίο πρόγραμμα στη γερμανική έρευνα. Η συνέπεια για μια σωματική θέση θα κριθεί στην καθημερινή λειτουργία του νέου συστήματος, όταν ο εργαζόμενος πρέπει να συνδυάσει τον χειρισμό του με τον διαθέσιμο χρόνο, την εκπαίδευση και την υποστήριξη της βάρδιας.

Διαβάστε επίσης:

• Ψηφιακό Φροντιστήριο: 45 μαθήματα ανοίγουν δωρεάν στις 28 Σεπτεμβρίου
• Proton Mail ή Tuta: περισσότερη κρυπτογράφηση μπορεί να σημαίνει λιγότερη συμβατότητα