Η Ελλάδα βάζει όρια στην ΤΝ στην εργασία — η απόφαση μένει ανθρώπινη

Στη σύσκεψη της 13ης Οκτωβρίου 2026 με τους εθνικούς κοινωνικούς εταίρους, η υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως συζήτησε το υπό διαμόρφωση νομοσχέδιο για την εργασία μέσω ψηφιακών πλατφορμών και τόνισε ότι «Η αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών οφείλει να γίνεται με συνθήκες διαφάνειας». Το προτεινόμενο πλαίσιο περιορίζει τη χρήση αυτοματοποιημένων συστημάτων στη διαχείριση αυτής της εργασίας: οι κρίσιμες αποφάσεις θα υπόκεινται σε ανθρώπινη εποπτεία και όποιος επηρεάζεται θα μπορεί να ζητά εξήγηση και επανεξέταση.

Οι παρατηρήσεις των κοινωνικών εταίρων εξετάζονται ακόμη για ενσωμάτωση, επομένως οι ελληνικές διατάξεις δεν έχουν οριστικοποιηθεί. Η ΓΣΕΕ ζητά ουσιαστική ανθρώπινη εποπτεία, διαφάνεια στη χρήση αλγορίθμων και εγγυήσεις για την αναγνώριση της εξαρτημένης εργασίας όπου υπάρχει, όπως καταγράφει το ρεπορτάζ του Αθήνα 9,84 για τη συζήτηση. Για τον εργαζόμενο, η διαφορά ανάμεσα σε μια σύσταση λογισμικού και σε απόφαση που του στερεί πρόσβαση στη δουλειά είναι το πιο σημαντικό σημείο του σχεδίου.

Ποιους αφορά το ελληνικό σχέδιο

Το πεδίο που περιέγραψε το υπουργείο είναι η διαχείριση προσώπων που εργάζονται μέσω ψηφιακών πλατφορμών. Περιλαμβάνει συστήματα που παρακολουθούν την εκτέλεση εργασιών και συστήματα που παίρνουν ή υποστηρίζουν αποφάσεις για τους ανθρώπους αυτούς. Η αναφορά στην τεχνητή νοημοσύνη δεν επεκτείνει από μόνη της τον ειδικό μηχανισμό του σχεδίου σε κάθε πρόσληψη, αξιολόγηση ή απόλυση σε οποιαδήποτε επιχείρηση.

Η πρωτοβουλία εντάσσεται στην ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής οδηγίας 2024/2831, με προθεσμία για τα κράτη μέλη τη 2α Δεκεμβρίου 2026. Οι ευρωπαϊκές απαιτήσεις εξηγούν γιατί το θέμα αφορά και την Κύπρο, αλλά κάθε χώρα πρέπει να θεσπίσει τους δικούς της κανόνες εφαρμογής. Στην Ελλάδα το κείμενο συζητείται ακόμη· οι ανακοινωμένοι άξονες δεν αποτελούν ήδη ισχύοντα ελληνικό νόμο.

Ποια δεδομένα δεν θα τροφοδοτούν τη διαχείριση

Ένα όριο αφορά όσα μπορεί να συλλέγει και να επεξεργάζεται η πλατφόρμα μέσω αυτοματοποιημένης παρακολούθησης ή λήψης αποφάσεων. Στην παρουσίαση του ελληνικού σχεδίου περιλαμβάνεται απαγόρευση επεξεργασίας ιδιαίτερα ευαίσθητων στοιχείων: δεδομένων για τη συναισθηματική ή ψυχολογική κατάσταση, ιδιωτικών συνομιλιών, βιομετρικών δεδομένων και δεδομένων υγείας. Προβλέπονται επίσης εκτίμηση αντικτύπου και ενημέρωση για τους αλγορίθμους και τα δεδομένα που χρησιμοποιούνται.

Η διάκριση γίνεται συγκεκριμένη όταν ένα σύστημα καταγράφει την ολοκλήρωση μιας εργασίας. Αυτή η καταγραφή μπορεί να εξυπηρετεί τη διαχείριση της ανάθεσης, αλλά δεν δικαιολογεί την ανάλυση ιδιωτικών συνομιλιών του ίδιου προσώπου. Πρόκειται για υποθετικό παράδειγμα, όχι για πρακτική συγκεκριμένης πλατφόρμας. Το ευρωπαϊκό πλαίσιο καλύπτει ακόμη και τη διαδικασία επιλογής προσώπων για εργασία μέσω πλατφόρμας, ενώ το ακριβές εύρος των ελληνικών απαγορεύσεων θα προκύψει από το τελικό κείμενο.

Πρόσληψη, αξιολόγηση, αποκλεισμός: πού μπαίνει ο άνθρωπος

Δεν έχει κάθε αυτοματοποιημένο αποτέλεσμα την ίδια βαρύτητα. Ένα σύστημα μπορεί να ταξινομεί πληροφορίες ή να εισηγείται ανάθεση εργασίας· διαφορετική είναι η περίπτωση όπου περιορίζεται η δυνατότητα ενός προσώπου να εργάζεται μέσω της πλατφόρμας. Οι ευρωπαϊκοί κανόνες διακρίνουν την υποχρέωση ενημέρωσης και εποπτείας από την απαίτηση να λαμβάνει άνθρωπος ορισμένες ιδιαίτερα δυσμενείς αποφάσεις.

• Επιλογή για εργασία: Σε ένα υποθετικό σενάριο, αλγόριθμος ταξινομεί αιτήσεις υποψηφίων για μια πλατφόρμα. Το πρόσωπο πρέπει να ενημερώνεται πριν αρχίσει η διαδικασία επιλογής για τα αυτοματοποιημένα συστήματα που χρησιμοποιούνται σε αυτήν. Η δημοσιευμένη περιγραφή του ελληνικού σχεδίου δεν ορίζει ακόμη ξεχωριστό κανόνα που να απαιτεί ανθρώπινη τελική κρίση για κάθε κατάταξη υποψηφίων.
• Αξιολόγηση και αναθέσεις: Μια βαθμολογία καθυστερήσεων μπορεί, υποθετικά, να βοηθά την εξέταση της απόδοσης. Ο εργαζόμενος πρέπει να γνωρίζει ποιες κατηγορίες δεδομένων και ποιες βασικές παράμετροι επηρεάζουν τέτοιες αποφάσεις. Αν η βαθμολογία οδηγήσει σε ουσιαστικό περιορισμό της πρόσβασης σε αναθέσεις, το αποτέλεσμα έχει διαφορετική βαρύτητα από μια απλή ένδειξη: ο περιορισμός της δυνατότητας εργασίας εντάσσεται στις αποφάσεις που απαιτούν ανθρώπινη κρίση.
• Αποκλεισμός ή διακοπή συνεργασίας: Αν ένα σύστημα εισηγείται την αναστολή λογαριασμού ή τη λήξη της σχέσης με την πλατφόρμα, η απόφαση πρέπει να λαμβάνεται από άνθρωπο. Το ίδιο ισχύει για περιορισμό του λογαριασμού και για άλλη απόφαση ισοδύναμης δυσμενούς επίπτωσης. Μια αυτόματη εισήγηση μπορεί να αποτελεί στοιχείο της εξέτασης, αλλά δεν αρκεί ως τελική κρίση.

Η ανθρώπινη εποπτεία έχει νόημα μόνο αν εκείνος που την ασκεί μπορεί πράγματι να ανατρέψει ένα αυτοματοποιημένο αποτέλεσμα. Για μια πλατφόρμα αυτό συνεπάγεται πρόσωπα με την κατάλληλη αρμοδιότητα και γνώση, καθώς και διαδικασία που εξετάζει τις συνέπειες των συστημάτων στους εργαζομένους. Η αξιολόγηση των αλγορίθμων με συμμετοχή εκπροσώπων των εργαζομένων και η ενημέρωση πριν από την εισαγωγή τους αποτελούν επίσης μέρος των προτεινόμενων ελληνικών ρυθμίσεων.

Τι μπορεί να ζητήσει ο εργαζόμενος

Το δικαίωμα εξήγησης αφορά αποφάσεις που λαμβάνονται ή υποστηρίζονται από αυτοματοποιημένο σύστημα. Το ευρωπαϊκό πλαίσιο προβλέπει πρόσβαση σε αρμόδιο πρόσωπο της πλατφόρμας για να διευκρινιστούν τα γεγονότα και οι λόγοι της απόφασης. Για περιορισμό ή αναστολή λογαριασμού, άρνηση πληρωμής για εργασία που έγινε και άλλες αποφάσεις που επηρεάζουν ουσιώδεις όρους της σχέσης, απαιτείται γραπτή αιτιολόγηση το αργότερο όταν η απόφαση αρχίζει να ισχύει.

Το επηρεαζόμενο πρόσωπο μπορεί να ζητήσει επανεξέταση και πρέπει να λάβει επαρκώς αιτιολογημένη γραπτή απάντηση εντός δύο εβδομάδων από το αίτημα. Αν διαπιστωθεί παραβίαση δικαιωμάτων, προβλέπεται διόρθωση της απόφασης ή, όταν αυτό δεν είναι δυνατό, κατάλληλη αποζημίωση. Αυτές είναι απαιτήσεις της ευρωπαϊκής οδηγίας προς ενσωμάτωση· ο τρόπος υποβολής του αιτήματος και οι αρμόδιες διαδικασίες στην Ελλάδα θα αποσαφηνιστούν με τις τελικές εθνικές διατάξεις.

Το ελληνικό σχέδιο περιλαμβάνει ακόμη μητρώο ψηφιακών πλατφορμών στο πληροφοριακό σύστημα ΕΡΓΑΝΗ και υποχρέωση παροχής και επικαιροποίησης στοιχείων προς τις αρμόδιες αρχές. Η καταγραφή αυτή αφορά τη διαφάνεια της δραστηριότητας των πλατφορμών, ενώ η επανεξέταση αφορά την ατομική απόφαση. Το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι η δημοσιοποίηση του οριστικού νομοσχεδίου, ώστε να φανεί πώς θα ασκούνται στην Ελλάδα η ανθρώπινη εποπτεία και το αίτημα επανεξέτασης.

Διαβάστε επίσης:

• Shopify ή WooCommerce στην Ελλάδα: η φθηνή αρχή μπορεί να ακριβύνει μετά
• Startup στην Ελλάδα ή την Κύπρο: τα €18 δεν νικούν πάντα τον φόρο 15%
• Η Ελλάδα στο EU AI Board: διαφάνεια και AI literacy στο τραπέζι