Ατομική επιχείρηση ή ΙΚΕ: η χαμηλή φορολογία δεν λέει όλη την αλήθεια

Αν ένας επαγγελματίας χρειάζεται να λαμβάνει προσωπικά όλα τα κέρδη, η ατομική επιχείρηση αφήνει περισσότερο εισόδημα στα χαμηλότερα υποθετικά σενάρια της σύγκρισης. Η ΙΚΕ υπερέχει στο υψηλότερο σενάριο, πριν συνυπολογιστούν ορισμένα πρόσθετα εταιρικά τέλη. Το αποτέλεσμα εξαρτάται από τα κέρδη, τις ασφαλιστικές υποχρεώσεις και τον τρόπο με τον οποίο θα πληρωθεί ο ιδιοκτήτης.

Ο εταιρικός συντελεστής από μόνος του δεν απαντά πόσα χρήματα θα φτάσουν στον επαγγελματία. Στην ΙΚΕ μεσολαβούν ο φόρος της εταιρείας και, όταν διανέμονται τα κέρδη, ο φόρος μερίσματος. Και στις δύο μορφές η προκαταβολή απαιτεί ρευστότητα, παρότι συμψηφίζεται με μελλοντικό φόρο. Η χωριστή νομική προσωπικότητα της ΙΚΕ μπορεί επίσης να έχει αξία ανεξάρτητη από τη φορολογική διαφορά.

Οι παραδοχές πίσω από τους υπολογισμούς

Η αφετηρία είναι ετήσιο επιχειρηματικό κέρδος πριν από την αμοιβή λογιστή και τις εισφορές ενός ιδιοκτήτη χωρίς άλλο εισόδημα ή εξαρτώμενα τέκνα. Δεν υποθέτουμε εργαζομένους, αμοιβή διαχείρισης, ζημιές προηγούμενων ετών ή ειδική απαλλαγή. Στην ΙΚΕ το σύνολο των κερδών μετά τον εταιρικό φόρο διανέμεται ως μέρισμα. Αν μέρος του παραμείνει στην εταιρεία, το προσωπικά διαθέσιμο ποσό αλλάζει.

Για το φορολογικό έτος 2026, ο φορολογικός οδηγός του υπουργείου δίνει στα κέρδη ατομικής επιχειρηματικής δραστηριότητας, για πρόσωπο χωρίς εξαρτώμενα τέκνα, διαδοχικά κλιμάκια 9%, 20%, 26%, 34%, 39% και 44%. Ο εταιρικός φόρος είναι 22% και ο φόρος μερισμάτων 5%. Ο τελευταίος εφαρμόζεται στο ποσό που απομένει προς διανομή μετά τον εταιρικό φόρο. Ο ίδιος οδηγός περιγράφει και ελάχιστο τεκμαρτό καθαρό εισόδημα για την ατομική δραστηριότητα: οι υπολογισμοί που ακολουθούν προϋποθέτουν ότι αυτό δεν αυξάνει τη φορολογητέα βάση.

Οι ετήσιες αμοιβές λογιστή, 600 ευρώ για την ατομική και 1.800 ευρώ για την ΙΚΕ, είναι παραδοχές, όχι τιμές αγοράς. Για την ασφάλιση χρησιμοποιούμε την ίδια πρώτη κατηγορία μη μισθωτού και στις δύο μορφές. Ο πίνακας του e-ΕΦΚΑ ορίζει για το 2026 εισφορά 250,77 ευρώ τον μήνα, στην οποία προστίθενται 10 ευρώ υπέρ ανεργίας: συνολικά 3.129,24 ευρώ ετησίως. Στην ατομική υποθέτουμε ότι οι καταβληθείσες εισφορές εκπίπτουν ως επιχειρηματική δαπάνη. Στην ΙΚΕ τις αφαιρούμε από το προσωπικό εισόδημα του ιδιοκτήτη, καθώς υποθέτουμε ότι τις πληρώνει ο ίδιος.

Τέσσερα υποθετικά επίπεδα κέρδους

Τα αποτελέσματα στρογγυλοποιούνται στο πλησιέστερο ευρώ. Η προκαταβολή εμφανίζεται χωριστά, επειδή είναι ταμειακή υποχρέωση και όχι δεύτερος οριστικός φόρος στα ίδια κέρδη. Το «προσωπικά διαθέσιμο» αφαιρεί τους οριστικούς φόρους, τον λογιστή και τις εισφορές, αλλά βρίσκεται πριν από τυχόν πρόσθετα εταιρικά τέλη. Ιδίως στο χαμηλότερο επίπεδο, η εφαρμογή ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος μπορεί να αλλάξει τον φόρο της ατομικής.

Κέρδος 15.000 ευρώ

• Λογιστής: ατομική 600 ευρώ · ΙΚΕ 1.800 ευρώ.
• Εισφορές ιδιοκτήτη: 3.129 ευρώ σε κάθε μορφή.
• Φόρος κερδών: ατομική 1.154 ευρώ · ΙΚΕ 2.904 ευρώ.
• Φόρος μερίσματος: ατομική 0 ευρώ · ΙΚΕ 515 ευρώ.
• Προκαταβολή: ατομική 635 ευρώ · ΙΚΕ 2.323 ευρώ.
• Προσωπικά διαθέσιμο πριν από πρόσθετα τέλη: ατομική 10.117 ευρώ · ΙΚΕ 6.652 ευρώ.

Κέρδος 30.000 ευρώ

• Λογιστής: ατομική 600 ευρώ · ΙΚΕ 1.800 ευρώ.
• Εισφορές ιδιοκτήτη: 3.129 ευρώ σε κάθε μορφή.
• Φόρος κερδών: ατομική 4.530 ευρώ · ΙΚΕ 6.204 ευρώ.
• Φόρος μερίσματος: ατομική 0 ευρώ · ΙΚΕ 1.100 ευρώ.
• Προκαταβολή: ατομική 2.492 ευρώ · ΙΚΕ 4.963 ευρώ.
• Προσωπικά διαθέσιμο πριν από πρόσθετα τέλη: ατομική 21.740 ευρώ · ΙΚΕ 17.767 ευρώ.

Κέρδος 50.000 ευρώ

• Λογιστής: ατομική 600 ευρώ · ΙΚΕ 1.800 ευρώ.
• Εισφορές ιδιοκτήτη: 3.129 ευρώ σε κάθε μορφή.
• Φόρος κερδών: ατομική 11.346 ευρώ · ΙΚΕ 10.604 ευρώ.
• Φόρος μερίσματος: ατομική 0 ευρώ · ΙΚΕ 1.880 ευρώ.
• Προκαταβολή: ατομική 6.240 ευρώ · ΙΚΕ 8.483 ευρώ.
• Προσωπικά διαθέσιμο πριν από πρόσθετα τέλη: ατομική 34.925 ευρώ · ΙΚΕ 32.587 ευρώ.

Κέρδος 80.000 ευρώ

• Λογιστής: ατομική 600 ευρώ · ΙΚΕ 1.800 ευρώ.
• Εισφορές ιδιοκτήτη: 3.129 ευρώ σε κάθε μορφή.
• Φόρος κερδών: ατομική 23.859 ευρώ · ΙΚΕ 17.204 ευρώ.
• Φόρος μερίσματος: ατομική 0 ευρώ · ΙΚΕ 3.050 ευρώ.
• Προκαταβολή: ατομική 13.123 ευρώ · ΙΚΕ 13.763 ευρώ.
• Προσωπικά διαθέσιμο πριν από πρόσθετα τέλη: ατομική 52.412 ευρώ · ΙΚΕ 54.817 ευρώ.

Στο τελευταίο σενάριο η ΙΚΕ αφήνει 2.405 ευρώ περισσότερα πριν από τα πρόσθετα τέλη. Η διαφορά αυτή δεν είναι γενικό όριο κερδών για αλλαγή μορφής. Αν ο ιδιοκτήτης λαμβάνει αμοιβή διαχείρισης αντί για μέρισμα ή έχει άλλη ασφαλιστική ιδιότητα, αλλάζει και ο υπολογισμός.

Η προκαταβολή δεσμεύει χρήματα

Για την ατομική, το εγχειρίδιο της ΑΑΔΕ ορίζει προκαταβολή 55% επί του φόρου επιχειρηματικής δραστηριότητας. Όταν δηλώνεται για πρώτη φορά τέτοιο εισόδημα, η προκαταβολή περιορίζεται στο μισό. Για νέα νομικά πρόσωπα προβλέπεται επίσης μείωση της προκαταβολής στο μισό κατά τα πρώτα τρία οικονομικά έτη. Οι αριθμοί των σεναρίων χρησιμοποιούν τους κανονικούς συντελεστές, χωρίς αυτές τις μειώσεις ή συμψηφισμό προκαταβολής προηγούμενης χρήσης.

Στην εταιρική πλευρά, οι οδηγίες της δήλωσης Ν περιλαμβάνουν τον υπολογισμό της προκαταβολής για την τρέχουσα χρήση, που στα σενάρια βασίζεται στον συνήθη συντελεστή 80% επί του εταιρικού φόρου. Η δήλωση προβλέπει επίσης χωριστό κωδικό για το τέλος επιτηδεύματος των υπόχρεων νομικών προσώπων. Για κέρδος 30.000 ευρώ, η υποθετική ΙΚΕ χρειάζεται 4.963 ευρώ για προκαταβολή επιπλέον του εταιρικού φόρου και του φόρου διανομής. Το ποσό θα συμψηφιστεί με φόρο επόμενης χρήσης, όμως πρέπει να υπάρχει διαθέσιμο όταν βεβαιωθεί.

Τι προστίθεται στο ετήσιο κόστος

Η υποθετική διαφορά αμοιβής λογιστή είναι 1.200 ευρώ τον χρόνο και επηρεάζει άμεσα το αποτέλεσμα. Μια ΙΚΕ με ακριβότερη λογιστική υποστήριξη θα έχει μικρότερο πλεονέκτημα στο υψηλότερο σενάριο. Αντίστοιχα, επαγγελματίας με σύνθετες υποχρεώσεις στην ατομική μπορεί να πληρώνει περισσότερο από την παραδοχή του παραδείγματος. Η ασφαλιστική κατηγορία δεν εξαρτάται από το ύψος των κερδών στο μοντέλο, αλλά παράλληλη μισθωτή εργασία ή υποχρεωτική επικουρική ασφάλιση αλλάζουν τις προσωπικές εισφορές.

Το τέλος επιτηδεύματος, όπου οφείλεται από την ΙΚΕ, καθώς και οι χρεώσεις ΓΕΜΗ και τυχόν τραπεζικά ή άλλα λειτουργικά έξοδα δεν έχουν αφαιρεθεί από τα ποσά των σεναρίων. Επομένως τα ποσά της εταιρικής πλευράς είναι ανώτατα μέσα στο συγκεκριμένο μοντέλο, όχι πλήρης πρόβλεψη του ετήσιου υπολοίπου. Ούτε η προκαταβολή μπορεί να αντιμετωπιστεί ως χρήμα διαθέσιμο για άμεση διανομή, ακόμη κι αν δεν αποτελεί μόνιμη πρόσθετη φορολόγηση.

Πότε μετρά περισσότερο η χωριστή εταιρεία

Η Γενική Γραμματεία Εμπορίου περιγράφει την ΙΚΕ ως εταιρεία περιορισμένης ευθύνης με νομική προσωπικότητα, η οποία αποκτάται με την εγγραφή στο ΓΕΜΗ. Αναφέρει ακόμη ετήσια σύνταξη και δημοσίευση οικονομικών καταστάσεων. Η χωριστή εταιρική περιουσία έχει ιδιαίτερη σημασία όταν η δραστηριότητα αναλαμβάνει ουσιαστικές συμβατικές υποχρεώσεις, ενώ οι εταιρικές διαδικασίες προσθέτουν διοικητική εργασία.

Η περιορισμένη ευθύνη δεν καλύπτει αυτομάτως μια προσωπική εγγύηση που θα αναλάβει ο ιδιοκτήτης ούτε κάθε ευθύνη που μπορεί να προκύψει από τη διαχείριση. Για δραστηριότητα με απλές υποχρεώσεις και ανάγκη άμεσης προσωπικής χρήσης των κερδών, η ατομική έχει ισχυρό επιχείρημα κόστους στα χαμηλότερα σενάρια. Όταν ο επιχειρηματικός κίνδυνος απαιτεί χωριστή εταιρική περιουσία ή τα κέρδη μπορούν να παραμείνουν στην επιχείρηση, η ΙΚΕ μπορεί να εξυπηρετεί τον επαγγελματία ακόμη και αν η διανομή όλων των κερδών δεν του αφήνει το μεγαλύτερο ποσό.

Διαβάστε επίσης:

• Slack ή Microsoft Teams: τα 500 εργασιακά σενάρια δεν έβγαλαν έναν νικητή
• Απαντήσεις ΤΝ με πηγές: μία παραπομπή δεν αποδεικνύει όλη την πρόταση
• AI literacy στην επιχείρηση: ένα σεμινάριο για όλους δεν αρκεί