ISS’nin yüksek hızlı bağlantısı geri döndü: Anten uzay yürüyüşünde değişti

Uluslararası Uzay İstasyonu’nun (ISS) arızalanan yüksek hızlı uzay-yer iletişim yolu yeniden çalışır hale geldi. NASA astronotu Anil Menon ile Avrupa Uzay Ajansı (ESA) astronotu Sophie Adenot, 25 Ağustos 2026’da yedek Space-to-Ground Antenna’yı (SGANT) kurup bağladı; NASA’nın tamamlanma kaydı, altı saat 30 dakikalık yürüyüşün ardından yapılan ilk kontrollerde güç ve veri iletiminin iyi göründüğünü belirtiyor.

Kurulum, 18 Ağustos’ta başlayıp arızalı antendeki sıkışmış cıvata ve konnektörler yüzünden yarım kalan değişimi tamamladı. ESA’nın 26 Ağustos tarihli görev özeti, U.S. EVA-98 sırasında yedek SGANT’ın kurulduğunu ve etkinleştirildiğini doğruluyor.

Onarım neden iki uzay yürüyüşü gerektirdi?

İlk plan, arızalı SGANT-2’yi sökmek ve yedeğini 18 Ağustos’taki tek yürüyüşte aynı taşıyıcı kola yerleştirmekti. Menon ile Adenot önce antenin taşıma sırasında dönmesini önleyen kilitleri taktı, mekanik bağlantıları ve elektrik konnektörlerini ayırdı, ardından bozuk birimi Z1 kafes bölümündeki taşıyıcı koldan çıkardı.

Sıkışan cıvata ve konnektörleri serbest bırakmak beklenenden uzun sürdü. Altı saat 23 dakikalık ilk yürüyüşte yeni anteni güvenli biçimde taşıyıp kurmaya yetecek süre kalmayınca görev kontrolü hedefleri değiştirdi: sökülen SGANT-2 istasyonun kafes yapısına uzun süre dayanacak bağlarla geçici olarak sabitlendi, yedek birimin kurulması ise ikinci yürüyüşe bırakıldı.

Bu nedenle 25 Ağustos’taki çalışma yalnızca birkaç kablonun bağlandığı kısa bir tamamlama operasyonu değildi. Astronotların yedek anteni harici depolama platformundan çıkarması, Z1’e taşıması, mekanik ve elektrik kurulumunu bitirmesi ve arızalı birimi geçici konumundan kalıcı depolama noktasına götürmesi gerekiyordu.

Altı buçuk saatlik operasyon nasıl tamamlandı?

Menon ve Adenot uzay giysilerini Orta Avrupa Yaz Saati ile 14.27’de batarya gücüne geçirerek yürüyüşü resmen başlattı ve Quest hava kilidinden çıktı. İlk olarak Canadarm2 robot koluna taşınabilir bir ayak sabitleme düzeneği kurdular. Kolu istasyonun içinden NASA astronotu Jack Hathaway yönetti.

Menon, Canadarm2’nin ucundaki düzenek üzerinde External Stowage Platform 3’e taşındı; yedek anten 2009’dan beri burada tutuluyordu. Adenot ise dış yüzeydeki tutamakları izleyerek çalışma alanına ulaştı. Depolama cıvataları çıkarılınca Menon anteni kavradı ve robot kol onu yedek donanımla birlikte Z1 kafes bölümüne götürdü.

Adenot montaj alanındaki cıvata yuvalarını temizleyip yağladı. İkili anteni taşıyıcı kola yerleştirerek sabitledi, elektrik bağlantılarını tamamladı, taşıma boyunca dönüşü engelleyen gimbal kilitlerini çıkardı ve ısı kalkanını taktı. Anten daha sonra etkinleştirildi.

Operasyonun son büyük işi, önceki yürüyüşte kafes yapıya bağlanan arızalı birimi kaldırmaktı. Adenot geçici bağları çözdü; Menon anteni Canadarm2 üzerinde depolama platformuna taşıdı. Bozuk donanım kalıcı olarak sabitlendikten sonra ayak düzeneği söküldü, araçlar toplandı ve iki astronot Quest hava kilidine döndü.

SGANT hangi iletişim yolunu geri getirdi?

SGANT, ISS ile Houston’daki görev kontrol merkezi arasında yüksek hızlı veri taşıyan sistemin dış bileşenlerinden biri. Anten, doğrudan tek bir yer istasyonuna sürekli yönelmek yerine Tracking and Data Relay Satellite (TDRS) uydularını takip ediyor. Bu uydu ağı, yörüngedeki istasyon ile yerdeki iletişim altyapısı arasında aktarma katmanı oluşturuyor.

Değiştirilen SGANT-2, Kasım 2025’ten beri TDRS takımını takip edemediği için kullanılamıyordu. Ancak bu arıza ISS’nin bütün iletişimini kesmedi: ikinci uzay-yer anteni ses ve kritik verileri taşımayı sürdürdü. Space.com’un operasyon anlatımı, yeni kurulumla kullanılabilir ikinci yolun ve sistem yedekliliğinin geri kazanıldığını aktarıyor.

Başlıktaki “bağlantının geri dönmesi” bu nedenle aylar süren tam bir haberleşme kesintisinin sona erdiği anlamına gelmiyor. Geri gelen, arızalanmış yüksek hızlı iletişim yolu ve aynı işlevi üstlenebilen iki antenli düzen. Bir anten yeniden devre dışı kalırsa diğer yolun kullanılabilmesi, yörüngedeki laboratuvarın veri ve operasyonel iletişim sürekliliği açısından belirleyici.

Onarımın doğrulanan son durumu

U.S. EVA-98, ISS’nin montajı, bakımı ve geliştirilmesi için gerçekleştirilen 283’üncü uzay yürüyüşü olarak kayda geçti. Bu görev Adenot’nun ikinci, Menon’un üçüncü uzay yürüyüşüydü; Adenot’nun iki yürüyüşteki toplam dış çalışma süresi 12 saat 53 dakikaya ulaştı.

Yedek SGANT kurulmuş, elektrik ve veri bağlantıları yapılmış, etkinleştirilmiş ve arızalı anten kalıcı depolama yerine taşınmış durumda. İlk kontroller güç ile veri iletiminde olumlu sonuç verdi; görev tamamlandığında yer ekibinin tam işlevselliği sınamak için kontrolleri sürdürmesi planlanmıştı. Açıklanan sonuç, belirli bir aktarım hızı artışı değil, arızalanan yüksek hızlı yolun ve iletişim yedekliliğinin yeniden kullanılabilir hale gelmesi.