ESA ile Vast Antalya’da anlaştı: ISS sonrası için henüz garanti yok

Avrupa Uzay Ajansı (ESA) ile Vast, 5 Ekim 2026’da Antalya’daki Uluslararası Uzay Kongresi’nde ISS sonrası işbirliği için üç yıllık mutabakat imzaladı. Alçak Dünya yörüngesindeki ortak çalışma, Haven istasyonlarının Avrupa araştırmaları için olası kullanımına ilişkin fizibilite incelemesiyle başlayacak. ESA’nın istasyon hizmeti satın alması veya gelecekteki bir astronot uçuşunda yer ayırması için daha sonra bağlayıcı anlaşma gerekecek.

Vast CEO’su Max Haot, şirketin 6 Ekim tarihli açıklamasında 2027 için planlanan yakın dönem uçuşlarından söz ederken “This MoU looks beyond those missions to the post-ISS era” dedi. Vast-PAM-1 adlı ISS görevi için Thomas Pesquet, Aleš Svoboda ve Adrianos Golemis’in adları duyuruldu; Arnaud Prost ise Fransa ile yapılan ayrı düzenleme kapsamında Haven-1 görevi için açıklandı. Bu görev hazırlıklarıyla Antalya’daki mutabakatın araştıracağı ISS sonrası hizmetler farklı karar aşamalarında bulunuyor.

Mutabakat hangi işleri başlatıyor?

İmzalanan metnin ilk işi, olası işbirliğinin kapsamını belirleyecek ortak fizibilite çalışması. ESA ile Vast, bunun sonucunda gelecekteki bağlayıcı anlaşmalar için bir yol haritası ve öngörülen takvim hazırlamayı amaçlıyor. Mutabakatın süresi, istasyonun bu süre içinde hizmete gireceği veya ESA’nın belirli miktarda kapasite kullanacağı taahhüdü anlamına gelmiyor.

• Kararlaştırılan süreç: Taraflar, araştırma ve istasyon kullanımına ilişkin ortak fizibilite incelemesi yapacak.
• İncelenecek seçenekler: Haven’da astronot görevleri, ESA donanımı veya altyapı katkısı, araştırma kampanyaları ve Avrupa araçlarının olası rolü değerlendirilecek.
• Sonraki eşik: Belirli bir hizmetin kapsamı, kullanım koşulları, takvimi ve tarafların yükümlülükleri için ayrıca bağlayıcı anlaşma gerekecek.

Antalya’daki belge, Berlin’de imzalanan önceki mutabakatın yerini alıyor. Yeni kapsam insanlı uçuş, bilim, teknoloji ve ticarileştirme başlıklarını birlikte ele alıyor. Böylece taraflar tek bir astronot uçuşundan daha geniş bir kullanım modelini araştırabilecek; hangi seçeneğin uygulamaya dönüşeceği fizibilite çalışması ve sonraki kararlarda belirlenecek.

Yakın dönem uçuş planları neden ayrı tutulmalı?

Haven-1, Vast’ın mürettebatlı faaliyet için geliştirdiği yakın dönem istasyonu; şirketin açıkladığı uçuş ve işletme takvimi hâlâ bir hedef. Vast-PAM-1 ise ISS’ye yönelik özel astronot görevi. İki hedefin aynı açıklamada anılması, Antalya’da imzalanan belgenin bu uçuşlar için yeni bir sipariş verdiği veya gelecekteki Haven hizmetlerini satın aldığı anlamına gelmiyor.

ISS görevi için adı açıklanan astronotlarla Haven-1 için duyurulan Arnaud Prost, mevcut hazırlıkların hangi görevlere ilişkin olduğunu gösteriyor. Bir istasyonun fırlatılması, işletilmesi ve mürettebat ağırlaması ayrı operasyonel aşamalar. ESA ile Vast’ın ISS sonrası araştıracağı uzun vadeli kullanım, bu aşamaların ilerleyişinden ve ayrıca alınacak kurumsal kararlardan etkilenecek.

Vast’ın tarif ettiği sonraki Haven Station, sürekli insan varlığına uygun çok modüllü bir yapı olarak geliştiriliyor. Haven-1 için açıklanan hedef takvim, bu sonraki istasyonun ESA’ya hangi hizmetleri sunacağını belirlemiyor. Antalya mutabakatı Avrupa’nın araştırma yapma, astronot gönderme veya altyapıya katkı sunma seçeneklerini açık tutuyor; her seçeneğin kapsamı ayrıca tanımlanacak.

Araştırma kapasitesi ve Avrupa araçları nasıl devreye girebilir?

ESA için olası kullanım yalnızca mürettebatın istasyona ulaşmasından ibaret değil. Taraflar ortak tanımlanacak araştırma kampanyalarını, deneyler için ayrılmış alanları, yüklerin yörüngeye taşınmasını ve Dünya’ya geri getirilmesini değerlendirecek. Astronotların deneylere ayırabileceği süre de araştırma kapasitesinin parçası; bu imkân, ESA görevleri arasındaki dönemlerde çalışmaların sürmesine yardımcı olabilir.

Bu kalemler birbirine bağlı. Bir deney için ayrılmış yer, onu götürecek taşıma kapasitesi ve çalıştıracak mürettebat zamanı olmadan kullanılabilir araştırma imkânına dönüşmez. Ortak çalışma, hangi Avrupa donanımının istasyona katkı sağlayabileceğini ve ESA’nın hangi faaliyetleri yürütebileceğini birlikte ele alacak. Yol haritası böylece yalnızca istasyonda yer ayrılıp ayrılmayacağını değil, orada hangi işin hangi kaynaklarla yapılabileceğini de gösterebilir.

Bir başka seçenek, gelecekteki Avrupa kargo ve mürettebat araçlarının Haven istasyonlarına hizmet vermesi. Mutabakat bu konuda bilgi alışverişi ve hazırlık çalışması öngörüyor; araçların istasyonla uyumu ve görev düzenlemeleri sonraki aşamalarda ele alınacak. Uzun vadeli Avrupa katkısı ve istasyon kullanımı da ESA ile üye devletlerin ilerideki kararlarına bağlı. Bu nedenle olası taşıma rolü, şimdiden verilmiş bir uçuş görevi olarak görülemez.

Antalya’nın rolü ne?

IAC 2026’nın resmî sayfası, 77. Uluslararası Uzay Kongresi’nin 5–9 Ekim 2026’da Antalya’daki NEST Kongre Merkezi’nde düzenlendiğini; Türkiye Uzay Ajansının ev sahibi, SAHA İstanbul’un eş ev sahibi olduğunu belirtiyor. Türkiye, imzanın atıldığı uluslararası buluşmanın organizasyonunda somut rol üstleniyor. Mutabakatın tarafları ise ESA ve Vast; belge Türkiye’ye bir Haven uçuşu veya istasyon kapasitesi tahsis etmiyor.

Antalya’daki imzanın ardından tarafların işi, fizibilite çalışmasını ortak yol haritasına dönüştürmek. ISS sonrası erişimin somut biçimi, hangi araştırma, astronot görevi veya taşıma seçeneğinin bağlayıcı anlaşmaya taşınacağı ve bunun için nasıl bir takvim belirleneceğiyle ortaya çıkacak.

Ayrıca okuyun:

• Reframe 40 milyon dolar aldı: 500 konutluk kapasite henüz kâğıt üzerinde
• WeatherNext 3 saatlik tahmine geçti: Türkiye sonucu henüz ayrı değil
• Podcast satışını platform değil program gösterecek: Fairing ile Podscribe birleşti