Eylülde işsiz sayısı 198 bin arttı; yükün çoğu kadınlara bindi

Türkiye’de Eylül 2026 iş gücü verileri 27 Ekim’de açıklandı; Strateji ve Bütçe Başkanlığının duyurusunda mevsim etkisinden arındırılmış işsizlik oranı yüzde 8,4, istihdam oranı yüzde 48,3, iş gücüne katılma oranı yüzde 52,7 olarak yer aldı. İşsiz sayısındaki yükseliş, istihdam edilenlerin sayısı gerilerken iş gücünün de genişlediği bir ayda yaşandı.

Eylül 2026’da Ekonomim’in yayımladığı cinsiyet ayrımına göre işsiz sayısı bir ayda 198 bin artarak 2 milyon 967 bine ulaştı; artışın 142 bini kadınlarda görüldü. Kadın işsizlik oranı yüzde 11,3’e, genç kadınlarda oran yüzde 23,3’e yükseldi. Böylece toplam sayıdaki artışın yaklaşık yüzde 72’si kadınlardan geldi; bu pay yayımlanan iki değişimin bölünmesiyle hesaplandı.

Ağustosla karşılaştırmada güncellenmiş seri esas

Eylülün aylık farkı, revize edilmiş ağustos verisiyle hesaplanıyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan’ın “İşsizlik oranı 41 aydır tek haneli seviyelerde seyrini devam ettiriyor” sözünü de aktaran Anadolu Ajansının haberinde ağustos oranı revize edilmiş seride yüzde 7,9 olarak veriliyor. Bu değer, eylül bültenindeki aylık değişimin başlangıç noktası; ilk ağustos bülteninde yayımlanan değerle güncel seriyi karıştırmak aylık farkı yanlış gösterir.

• Genel işsizlik oranı ağustosta yüzde 7,9, eylülde yüzde 8,4: artış 0,5 puan.
• Kadınlarda yüzde 10,2’den yüzde 11,3’e: artış 1,1 puan. Erkeklerde yüzde 6,7’den yüzde 6,9’a: artış 0,2 puan.
• Genç nüfusta, yani 15–24 yaş grubunda, yüzde 13,2’den yüzde 14,8’e: artış 1,6 puan.
• Genç kadınlarda yüzde 19,9’dan yüzde 23,3’e: artış 3,4 puan. Genç erkeklerde yüzde 9,7’den yüzde 10,4’e: artış 0,7 puan.

Bu satırların tamamı mevsim etkisinden arındırılmış aynı serinin iki ayına ait. Genel oranın tek hanede kalması, kadınlar ve özellikle genç kadınlardaki aylık artışın daha hızlı olduğu gerçeğini değiştirmiyor. Oranlar arasındaki puan farkı ile işsiz kişi sayısındaki değişim ayrı göstergeler olduğundan, ikisini aynı büyüklük gibi toplamak da mümkün değil.

İşsiz sayısındaki artışın ağırlığı kadınlarda

İşsiz kadın sayısı ağustostaki 1 milyon 211 binden eylülde 1 milyon 353 bine yükseldi. Erkeklerde sayı 1 milyon 557 binden 1 milyon 614 bine çıktı. Kadınlardaki 142 binlik yükseliş, toplam 198 binlik artışın yaklaşık yüzde 72’sine karşılık geliyor; erkeklerdeki yayımlanan aylık artış 57 bin. Bu dağılım, yalnızca kadın işsizlik oranının daha yüksek olmasına değil, son ayda işsiz kadın sayısının daha hızlı artmasına da işaret ediyor.

Kadın ve erkek değişimleri toplandığında 199 bin bulunurken genel toplam 198 bin. Bin kişiye yuvarlanmış grup verileriyle toplamın bire bir örtüşmemesi bu farkı açıklıyor. Pay hesabında genel toplam ile kadınlardaki değişim kullanıldığında ağırlık yine kadınlarda kalıyor; yuvarlama, artışın hangi grupta yoğunlaştığına ilişkin tabloyu tersine çevirmiyor.

Eylülde kadın işsizlik oranı erkeklerin yüzde 6,9’luk oranından 4,4 puan yüksekti. Bir oran, kendi grubundaki işsizlerin aynı grubun iş gücüne bölümünü gösterir; kadın ve erkeklerin nüfus büyüklükleri ya da iş gücüne katılımları farklı olabilir. Bu yüzden oran farkı, işsiz kadın ve erkek sayıları arasındaki kişi farkının başka bir yazımı değildir.

Genç kadınlarda yükseliş genel gençlik oranını aştı

Genç nüfusun işsizlik oranı bir ayda 1,6 puan yükselirken genç kadınlarda artış 3,4 puan oldu. Eylül sonunda genç kadın oranı yüzde 23,3, genç erkek oranı yüzde 10,4; aradaki fark 12,9 puan. Ağustosta aynı fark 10,2 puandı. Bu karşılaştırma, gençler için tek bir ortalamanın iki cinsiyetteki değişimi nasıl örttüğünü gösteriyor.

Genç kadın oranının paydası bütün genç kadın nüfusu değil, iş gücündeki genç kadınlar. Eğitimde olduğu veya başka nedenle iş aramadığı için iş gücüne dahil olmayanlar işsizlik oranının paydasında bulunmuyor. Bu ayrım, yüzde 23,3’ün “her dört genç kadından yaklaşık biri işsiz” biçiminde yorumlanmasını önlüyor; ölçülen şey iş gücündeki işsizlik.

Genç kadınların oranındaki artış ile tüm yaşlardaki işsiz kadın sayısının artışı da farklı kapsamda. İlki belirli bir yaş grubunun oranı, ikincisi kadın iş gücündeki toplam kişi sayısı. Yayımlanan oranlar genç kadınların toplam 142 binlik kadın artışına kaç kişiyle katkı yaptığını göstermediği için iki değeri doğrudan birbirine dönüştürmek mümkün değil.

İşsiz artışı yalnızca istihdam kaybından gelmedi

Eylülde istihdam edilenlerin sayısı 32 milyon 494 binden 32 milyon 445 bine indi; aylık kayıp 49 bin kişi. Aynı dönemde iş gücü 35 milyon 263 binden 35 milyon 412 bine yükseldi; artış 149 bin. İş gücü, istihdamdakiler ile işsizlerden oluştuğundan, bu iki hareket birlikte işsiz sayısındaki 198 binlik yükselişi açıklıyor. Sayılar birer aylık stok değişimi; hangi kişinin işe girdiğini, işini kaybettiğini veya iş aramaya başladığını tek tek göstermiyor.

Kadınlarda istihdam edilenlerin sayısı 52 bin azalırken iş gücü 89 bin arttı. Erkek istihdamı aynı ay 3 bin kişi yükseldi. Kadınların istihdam oranı yüzde 31,4’ten yüzde 31,2’ye gerilerken iş gücüne katılma oranı yüzde 35,0’ten yüzde 35,2’ye çıktı. İşsiz kadın sayısındaki artışı yalnızca iş kayıplarıyla açıklamak bu yüzden eksik kalıyor: iş arayan kadınların oluşturduğu iş gücü de büyüdü.

Atıl iş gücü oranı da yukarı çıktı

Atıl iş gücü oranı ağustosta yüzde 31,0 iken eylülde yüzde 31,2’ye yükseldi. Bu gösterge işsizlerin yanında daha uzun süre çalışmak isteyip çalışabilecek durumdaki zamana bağlı eksik istihdamı ve potansiyel iş gücünü kapsıyor. İşsizlik oranından farklı bir topluluğu ve çalışma kapasitesini ölçtüğü için iki yüzdeyi yan yana getirip aradaki farkı doğrudan “gizli işsiz” sayısına çevirmek mümkün değil.

Eylül bülteninde zamana bağlı eksik istihdam ile işsizliğin bütünleşik oranı yüzde 20,5, işsizlerle potansiyel iş gücünün bütünleşik oranı yüzde 20,7. Çalışanların haftalık ortalama fiilî çalışma süresi de 0,1 saat azalarak 42,4 saate indi. Bu tamamlayıcı göstergeler, istihdamdaki kişi sayısı kadar çalışma süresinin ve çalışmaya hazır olanların durumunun da aylık görünümde yer tuttuğunu gösteriyor. Bir sonraki aylık veri, eylülde kadın istihdamındaki gerileme ile iş gücüne katılımdaki artışın sürüp sürmediğini ortaya koyacak.

Ayrıca okuyun:

• Lattice performansı iş akışına taşıyor; özelliklerin çoğu hâlâ yolda
• AI eğitimi tek başına yetmiyor: Eleştirel düşünme talebi yüzde 107 arttı
• Teknolojide kadınların yüzde 47’si ayrımcılık yaşadı; yetki farkı sürüyor