
Bagong AI Council, pero wala pang agarang bagong tuntunin sa mga worker

Nilagdaan ni Pangulong Ferdinand R. Marcos Jr. noong Nobyembre 12, 2026 ang Executive Order No. 131, na nagpatibay sa AI Governance Framework ng Pilipinas at lumikha sa National Artificial Intelligence Council (NAIC), ayon sa Philippine News Agency. Inanunsiyo ito ng Malacañang noong Nobyembre 14 bilang hakbang upang pag-isahin ang direksiyon ng pamahalaan sa pagbuo at paggamit ng AI.
Para sa mga manggagawa, may nakatalagang konseho at mandato nang bumuo ng pambansang programa sa AI skills, digital workforce development at mga mungkahing proteksiyon. Ang EO mismo ay hindi nag-aatas sa manggagawa na kumuha agad ng training certificate, magparehistro sa konseho o baguhin ang paggamit niya ng AI sa trabaho; ang mga programa at patakarang susunod ay kailangan pang buuin at ipatupad.
May bisa na: konseho at pananagutan ng mga ahensiya

Ang agarang pagbabago ay nasa paraan ng pag-uugnay ng mga ahensiya. Ang NAIC ang mag-uugnay, magpapadali at susubaybay sa pagpapatupad ng AI Governance Framework, kabilang ang mga magkakaugnay na hakbang ng gobyerno. Sa ganitong ayos, maaaring makita kung nag-uulit ang mga programa ng magkakaibang departamento o kung may puwang sa kanilang mga plano.
Pinamumunuan ang konseho ng Executive Secretary, habang pangalawang tagapangulo ang kalihim ng Department of Economy, Planning, and Development (DEPDev). Kasama rito ang Department of Labor and Employment, Department of Education, Commission on Higher Education at Technical Education and Skills Development Authority (TESDA), bukod sa iba pang ahensiya. Ang ugnayan ng mga kasaping ito ang magiging mahalaga sa pagdisenyo ng pagsasanay na may kaugnayan sa edukasyon at sa pangangailangan ng mga manggagawa.
May kinatawan din ang pribadong sektor, na hihirangin ng Pangulo mula sa mga nominado ng mga samahan ng negosyo. Bahagi iyon ng paghubog ng direksiyon ng konseho; walang katumbas na utos sa bawat employer na magtalaga ng sariling AI officer o magsumite ng ulat sa NAIC. Ang kautusan ay nag-aatas sa mga pambansang ahensiya at government-owned or -controlled corporations na sumuporta sa konseho, habang hinihikayat ang pribadong sektor, lokal na pamahalaan, akademya at civil society na makipagtulungan.
Ang framework ay gabay sa pagbuo ng patakaran, koordinasyon ng mga regulator, pagpapalakas ng mga institusyon at iba pang hakbang sa pamamahala ng AI. Saklaw nito ang mga prinsipyo ng pananagutan, kaligtasan at pagiging patas, pati mga pamamaraang maaaring gamitin ayon sa antas ng panganib. Mananatili sa kani-kanilang ahensiya ang kasalukuyang kapangyarihan ng mga regulator sa kani-kanilang sektor.
Ipaplano pa: kasanayan, scholarship at proteksiyon

Ang pinakamalinaw na direktang kaugnayan sa trabaho ay nasa Capabilities technical working group. Itatakda nito ang pambansang programa sa AI competency at digital workforce development, palalawakin ang AI at digital literacy, at bubuo ng mga scholarship para sa pananaliksik, paglikha at paggamit ng AI, ayon sa Philstar Tech. Mandato itong magtatag ng programa; wala pang inanunsiyong bukas na aplikasyon o nakaiskedyul na klase.
Kailangang tukuyin sa mga action plan ng mga technical working group ang mga responsable, ihahatid na resulta, takdang panahon, kakailanganing mapagkukunan at panukat ng progreso. Doon magiging mas malinaw kung aling ahensiya ang mamamahala sa workforce program at kung paano magkakaugnay ang edukasyon, pagsasanay at pananaliksik. Wala pang itinakdang partikular na kursong kailangang tapusin ng isang empleyado o pamantayan sa pagiging kuwalipikado sa scholarship.
Iba pang pangkat ang tututok sa kakayahan ng mga institusyon, datos at pananaliksik, imprastraktura, at paghikayat sa responsableng paggamit at pamumuhunan sa AI. Mahalaga ang pagkakahiwalay ng mga tungkulin: ang pangkat sa skills ang magpaplano ng kakayahan ng tao, samantalang ang mga pangkat sa datos at imprastraktura ay haharap sa mga kundisyong kailangan upang makagamit at makabuo ng AI nang maayos. Ang plano sa pagsasanay ay hindi kusang nangangahulugang may bagong tool o pondo nang magagamit sa bawat lugar.
May hiwalay na utos sa konseho na magrekomenda sa Pangulo ng mga hakbang upang pangalagaan ang karapatan at kapakanan ng mga manggagawa at mag-aaral na maaapektuhan ng paglipat sa AI. Nasa yugto pa ito ng rekomendasyon: wala pang itinakdang bagong benepisyo, kompensasyon o mekanismo sa reklamo para sa manggagawang nabago ang tungkulin dahil sa AI. Mahalaga kung paano itutukoy ng mga susunod na mungkahi ang apektadong manggagawa at ang pananagutan ng mga institusyon.
Walang binagong tuntunin para sa worker sa mismong EO
Ang hangganan ng kautusan ay malinaw sa paglalahad ng Sulat sa mga probisyon ng EO 131: nakatuon ang kasalukuyang mga utos sa koordinasyon ng gobyerno, mga action plan at pag-uulat, habang nananatili ang mandato ng mga umiiral na regulator. Walang bagong lisensiya, pagpaparehistro o parusang itinakda ang EO para sa gumagamit ng AI. Kaya ang pagkakalikha ng konseho ay hindi pa bagong obligasyong dapat tuparin ng isang online worker o kompanya.
Magkaiba rin ang prinsipyo ng isang framework at ang tiyak na tuntuning ipatutupad ng regulator. Binabanggit sa framework ang posibleng mga gabay ayon sa sektor, AI impact assessment at paraan ng pagharap sa reklamo, ngunit hindi itinatakda ng EO kung sinong worker ang dapat magsagawa ng mga iyon ngayon. Kung maglalabas ang konseho o isang regulator ng susunod na patakaran, ang saklaw at petsa nito ang magtatakda kung sino ang apektado.
May takdang sistema ng pagsubaybay sa loob ng pamahalaan: magpapatakbo ang Department of Information and Communications Technology ng platform para sa mga update ng ahensiya bawat quarter. Kailangang magpadala ang konseho ng progress report sa Pangulo sa loob ng 30 araw matapos ang bawat quarter. Para sa mga manggagawa, ang mahahalagang susunod na detalye ay manggagaling sa mga action plan at sa mga susunod na anunsiyo kung kailan talaga bubuksan ang training o scholarship at kung anong proteksiyon ang imumungkahi.
Basahin din:
Kaugnay na artikulo


Clerical jobs ang lantad sa AI—skills gap ang mas malaking babala

AI exposure ay hindi awtomatikong job loss—pero kulang ang PH sa pundasyon

Libreng AI training sa guro: 15 minuto ang simula, CPD hindi pa tiyak

IT-BPM sa 2028: maaaring lumaki ang kita habang lumiit ang trabaho

PH–UK usapang trabaho: apprenticeship pa lang ang konkretong direksiyon
Mag-subscribe sa aming newsletter
Matanggap ang pinakabagong balita tungkol sa Web3, AI at crypto nang diretso sa iyong inbox.