ส่งออกไทยพุ่ง 24.3% ตามกระแส AI แต่ยังขาดดุล 2.48 พันล้านดอลลาร์

เมื่อวันที่ 25 กันยายน 2569 รายงานของ Nation Thailand ระบุว่าไทยส่งออกสินค้าในเดือนสิงหาคม 2569 มูลค่า 34.619 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้น 24.3% จากเดือนเดียวกันของปีก่อน ขณะที่นำเข้ามูลค่า 37.101 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้น 25.1% ส่งผลให้ขาดดุลการค้า 2.483 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือราว 2.48 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ ตัวเลขทั้งสองด้านเกิดขึ้นในเดือนเดียวกัน: ไทยขายสินค้าไปต่างประเทศได้มากขึ้น แต่ซื้อสินค้าจากต่างประเทศเป็นมูลค่าสูงกว่า

ความต้องการอิเล็กทรอนิกส์ที่เกี่ยวข้องกับการลงทุนโครงสร้างพื้นฐาน AI ในต่างประเทศเป็นแรงหนุนส่วนหนึ่งของการส่งออก โดยส่งผ่านมายังกลุ่มคอมพิวเตอร์และชิ้นส่วน แผงวงจร และอุปกรณ์ไฟฟ้า ขณะเดียวกัน ยอดส่งออกไปจีนยังได้แรงจากผลไม้ไทย จึงต้องแยกแรงซื้อสินค้าเทคโนโลยีออกจากแรงซื้อสินค้าเกษตร ส่วนเหตุที่ดุลการค้าติดลบอยู่ที่มูลค่านำเข้ารวม ซึ่งสูงกว่ามูลค่าส่งออกรวม แม้ส่งออกจะเติบโตแรงเมื่อเทียบกับปีก่อน

แรงซื้อ AI ส่งผ่านมายังสินค้าอุตสาหกรรมใด

การขยายตัวกระจุกอยู่ในสินค้าหลายกลุ่มที่เกี่ยวข้องกับห่วงโซ่อิเล็กทรอนิกส์ ข้อมูลกระทรวงพาณิชย์ ระบุว่าส่งออกสินค้าอุตสาหกรรมเดือนสิงหาคมเพิ่มขึ้น 27.1% โดยคอมพิวเตอร์ อุปกรณ์และส่วนประกอบเพิ่มขึ้น 42.1% แผงวงจรไฟฟ้าเพิ่มขึ้น 19.2% วงจรพิมพ์เพิ่มขึ้น 126.8% และหม้อแปลงไฟฟ้ากับส่วนประกอบเพิ่มขึ้น 55.6% กระทรวงอธิบายว่าเงินลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานและอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องกับ AI ในต่างประเทศช่วยหนุนความต้องการสินค้าอิเล็กทรอนิกส์จากไทย

รายการสินค้าเหล่านี้ทำให้เห็นเส้นทางของอุปสงค์ชัดกว่ายอดส่งออกรวม คอมพิวเตอร์และส่วนประกอบอยู่ใกล้กับอุปกรณ์ประมวลผลที่ผู้ซื้อปลายทางใช้งาน ขณะที่แผงวงจรไฟฟ้าและวงจรพิมพ์เป็นชิ้นส่วนในห่วงโซ่การผลิตอุปกรณ์หลายชนิด หม้อแปลงและส่วนประกอบอยู่ในกลุ่มอุปกรณ์ไฟฟ้า ซึ่งมีบทบาทในระบบจ่ายพลังงาน การเพิ่มขึ้นพร้อมกันของสินค้าหลายตำแหน่งในห่วงโซ่จึงสอดคล้องกับคำอธิบายเรื่องการลงทุนเทคโนโลยีและโครงสร้างพื้นฐาน

อย่างไรก็ตาม สถิติการค้าจัดสินค้าเป็นหมวดตามชนิดสินค้า ไม่ได้แยกปลายทางการใช้งานของแต่ละชิ้น คอมพิวเตอร์ แผงวงจร หรือหม้อแปลงที่ส่งออกอาจเข้าสู่ตลาดใช้งานหลายแบบ คำอธิบายของกระทรวงจึงระบุแรงหนุนจากการลงทุนที่เกี่ยวข้องกับ AI ส่วนอัตราเติบโตของแต่ละหมวดเป็นตัวเลขส่งออกของสินค้าทั้งหมวด ไม่ใช่สัดส่วนรายได้จาก AI โดยเฉพาะ ความต่างนี้สำคัญเมื่อประเมินว่าแรงซื้อจากต่างประเทศส่งผลต่อผู้ผลิตไทยกว้างเพียงใด

สินค้าอุตสาหกรรมไม่ได้เคลื่อนไหวไปในทางเดียวกันทั้งหมด โทรศัพท์และส่วนประกอบ เครื่องใช้ไฟฟ้า รวมถึงอุปกรณ์ภาพและเสียงอยู่ในกลุ่มที่ขยายตัว ส่วนรถยนต์และส่วนประกอบ เครื่องจักรกล และรถจักรยานยนต์กับส่วนประกอบหดตัว การเติบโตของยอดรวมจึงสะท้อนน้ำหนักของสินค้าที่ขายดีในเดือนนั้น ไม่ได้หมายความว่าคำสั่งซื้อเพิ่มขึ้นเท่ากันทั้งภาคอุตสาหกรรม ผู้ผลิตในแต่ละสายสินค้าย่อมเห็นภาพตลาดต่างกัน แม้ถูกนับรวมอยู่ในตัวเลขส่งออกชุดเดียวกัน

การแยกชั้นข้อมูลยังช่วยอธิบายว่าทำไมคำว่าอิเล็กทรอนิกส์จึงกว้างกว่าคำว่า AI สินค้าที่อยู่ในหมวดเดียวกันอาจใช้ในคอมพิวเตอร์ทั่วไป โทรคมนาคม เครื่องใช้ไฟฟ้า หรือระบบอุตสาหกรรมอื่น ข้อมูลเดือนสิงหาคมบอกได้ว่ามูลค่าการขายสินค้าเหล่านั้นไปต่างประเทศเพิ่มขึ้น และหน่วยงานโยงส่วนหนึ่งกับการลงทุนด้าน AI แต่ยังไม่บอกปริมาณสินค้าที่เข้าสู่โครงการ AI โดยตรง ดังนั้นภาพที่ยืนยันได้คือแรงหนุนต่อห่วงโซ่อิเล็กทรอนิกส์ไทย ไม่ใช่การเปลี่ยนสินค้าในหมวดทั้งหมดให้เป็นสินค้า AI

ตลาดปลายทางไม่ได้โตด้วยเหตุผลเดียวกัน

สหรัฐฯ เป็นตลาดที่เด่นในด้านสินค้าเทคโนโลยี โดยรายการที่ขยายตัวมีคอมพิวเตอร์และส่วนประกอบ โทรศัพท์และส่วนประกอบ ตลอดจนอุปกรณ์ภาพและเสียง ตลาดนี้จึงเชื่อมกับภาพแรงซื้ออุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ได้ชัด แต่ยังมีปัจจัยการค้าอื่นประกอบอยู่ด้วย โดยเฉพาะความไม่แน่นอนของมาตรการนำเข้าสหรัฐฯ ซึ่งอาจกระทบจังหวะสั่งซื้อและส่งมอบสินค้า

จีนให้ภาพอีกแบบหนึ่ง แม้สินค้าโทรศัพท์และอุปกรณ์ภาพและเสียงจากไทยขยายตัว แต่ผลไม้สดก็เป็นแรงหนุนสำคัญ ทุเรียนสดและมังคุดสดจากผลผลิตภาคใต้เข้าสู่ตลาดในช่วงดังกล่าว ทำให้ยอดขายไปจีนเพิ่มขึ้นจากสายสินค้าเกษตรควบคู่กับสินค้าเทคโนโลยี หากอธิบายการเพิ่มขึ้นของตลาดจีนด้วย AI เพียงอย่างเดียว จะมองข้ามความเคลื่อนไหวของผลผลิตและความต้องการบริโภคที่เป็นคนละส่วนของการค้า

ความแตกต่างปรากฏแม้พิจารณาสินค้าชนิดเดียวกัน คอมพิวเตอร์และส่วนประกอบอยู่ในกลุ่มที่ขยายตัวเมื่อส่งไปสหรัฐฯ และสหภาพยุโรป แต่หดตัวเมื่อส่งไปจีน ภาพรวมหมวดสินค้าที่เติบโตจึงไม่ได้แปลว่าสินค้านั้นขายดีในทุกปลายทางพร้อมกัน ผู้ซื้อแต่ละตลาดมีโครงสร้างคำสั่งซื้อและสินค้าที่ต้องการต่างกัน การแยกสินค้าออกจากตลาดช่วยให้เห็นว่าแรงหนุนจากต่างประเทศเดินทางมาถึงไทยผ่านช่องทางใด

ญี่ปุ่นมีรถยนต์และส่วนประกอบอยู่ในกลุ่มสินค้าที่ขยายตัว แม้หมวดรถยนต์ในภาพรวมการส่งออกไทยหดตัว ส่วนตลาดอาเซียนมีโทรศัพท์และแผงวงจรไฟฟ้าอยู่ในกลุ่มที่เติบโต ความต่างเช่นนี้แสดงว่าเครื่องหมายบวกหรือลบของหมวดสินค้ารวมเกิดจากยอดขายหลายตลาดถ่วงน้ำหนักกัน ตลาดหนึ่งอาจรับสินค้าชนิดหนึ่งเพิ่มขึ้น ขณะที่อีกตลาดรับลดลง ผลลัพธ์ระดับประเทศจึงต้องมองทั้งชนิดสินค้าและปลายทางประกอบกัน

สำหรับผู้อ่านที่ติดตามผลของกระแส AI ต่อไทย ภาพตลาดปลายทางมีความหมายมากกว่าการระบุประเทศที่ยอดส่งออกเพิ่มขึ้น เพราะช่วยแยกแรงซื้อที่สัมพันธ์กับอิเล็กทรอนิกส์ออกจากแรงซื้อผลไม้ รถยนต์ หรือน้ำมันสำเร็จรูป รายชื่อสินค้าของแต่ละตลาดทำให้มองเห็นโครงสร้างของการเติบโต โดยไม่เหมารวมว่าการส่งออกที่ดีขึ้นทุกเส้นทางเกิดจากการลงทุนด้านเทคโนโลยีเหมือนกันทั้งหมด

ยอดส่งออกที่สูงขึ้นอยู่ร่วมกับการขาดดุลได้อย่างไร

อัตราเติบโตของส่งออกเปรียบเทียบยอดขายกับเดือนเดียวกันของปีก่อน ส่วนดุลการค้าเปรียบเทียบมูลค่าส่งออกกับมูลค่านำเข้าในเดือนปัจจุบัน คำถามสองข้อจึงใช้ฐานคนละแบบ การส่งออกอาจเพิ่มขึ้นมากเมื่อเทียบกับปีก่อน แต่ถ้ามูลค่าสินค้าที่ประเทศซื้อเข้ามายังสูงกว่า ก็เกิดการขาดดุลในเดือนนั้นได้ทันที

ในกรณีเดือนสิงหาคม ช่องว่างเกิดจากมูลค่านำเข้าสินค้าทั้งหมดสูงกว่ามูลค่าส่งออกสินค้าทั้งหมด การเติบโตของการนำเข้าก็เร็วกว่าเล็กน้อย แต่ความเร็วของการเติบโตเพียงอย่างเดียวไม่ใช่ตัวกำหนดดุลการค้า เพราะแต่ละฝั่งเริ่มจากฐานมูลค่าของปีก่อนต่างกัน เครื่องหมายของดุลการค้าขึ้นอยู่กับผลต่างของมูลค่าจริงเมื่อสิ้นเดือน ไม่ได้ขึ้นอยู่กับว่าตัวเลขเติบโตฝั่งใดดูโดดเด่นกว่าในข่าว

การนำเข้าสูงอาจเกิดจากสินค้าหลายประเภท ทั้งสินค้าที่ใช้ผลิต สินค้าทุน พลังงาน และสินค้าสำหรับบริโภค แต่ยอดนำเข้ารวมในข่าวชุดนี้ไม่ได้ระบุว่าส่วนใดถูกใช้ผลิตสินค้าอิเล็กทรอนิกส์เพื่อส่งออก การเห็นส่งออกคอมพิวเตอร์เพิ่มขึ้นพร้อมกับนำเข้ารวมสูง จึงยังไม่พอจะสรุปว่าสินค้านำเข้าที่สร้างช่องว่างทั้งหมดเป็นต้นทุนของกระแส AI ความสัมพันธ์ที่ข้อมูลยืนยันตรงไปตรงมาคือไทยซื้อสินค้าจากต่างประเทศเป็นมูลค่ามากกว่าที่ขายออกในเดือนเดียวกัน

เมื่อมองช่วงสะสมตั้งแต่ต้นปี ภาพการค้าก็ยังเป็นการนำเข้าที่มีมูลค่าสูงกว่าส่งออก ยอดส่งออกสะสมขยายตัว แต่ยอดนำเข้าสะสมเพิ่มขึ้นเร็วกว่า และช่องว่างสะสมยังคงอยู่ การขาดดุลเดือนสิงหาคมจึงไม่ได้เกิดขึ้นท่ามกลางฐานการค้าที่เกินดุลอยู่แล้ว ขณะเดียวกัน ก็ไม่ควรนำยอดขาดดุลสะสมไปอธิบายว่าอุตสาหกรรมส่งออกกำลังอ่อนแอ เพราะข้อมูลอีกด้านแสดงว่าสินค้าส่งออกหลายกลุ่มยังขยายตัวแรง

อีกประเด็นหนึ่งคือมูลค่าส่งออกและมูลค่านำเข้าเป็นยอดรวมก่อนพิจารณาว่าสินค้าข้ามพรมแดนแล้วสร้างมูลค่าเพิ่มภายในประเทศเท่าใด สินค้าที่ผลิตเพื่อส่งออกอาจใช้ชิ้นส่วนจากหลายแหล่ง แต่ตัวเลขการค้ารวมเพียงชุดเดียวไม่แสดงต้นทุนหรือมูลค่าเพิ่มของโรงงานแต่ละแห่ง จึงใช้ตอบเรื่องกำไรของผู้ผลิต การลงทุนในประเทศ หรือผลสุทธิต่อรายได้ของแรงงานโดยตรงไม่ได้ ตัวเลขดุลการค้ามีหน้าที่บอกผลต่างของการซื้อขายสินค้าระหว่างประเทศในช่วงเวลาที่กำหนด

ตัวเลขชุดเดียวกันบอกอะไรได้ และยังบอกอะไรไม่ได้

เมื่อนำมูลค่าส่งออก สินค้าอุตสาหกรรม ตลาดปลายทาง และดุลการค้ามาวางต่อกัน ภาพเดือนสิงหาคมมีลำดับที่ชัดเจน: ต่างประเทศซื้อสินค้าไทยเพิ่มขึ้นมาก สินค้าอิเล็กทรอนิกส์หลายหมวดเป็นแรงหนุนสำคัญ ตลาดสหรัฐฯ รับสินค้าเทคโนโลยีเพิ่ม ขณะที่จีนรับทั้งสินค้าเทคโนโลยีและผลไม้ แต่ยอดซื้อสินค้าจากต่างประเทศของไทยยังสูงกว่าเส้นทางรายรับจากการขายสินค้าออกไป ภาพนี้อธิบายได้ทั้งข่าวดีของผู้ส่งออกบางกลุ่มและตัวเลขขาดดุลรายเดือน โดยไม่ต้องให้ข้อเท็จจริงสองด้านขัดกัน

หน่วยงานรัฐอธิบายแรงส่งจากการลงทุนโครงสร้างพื้นฐาน AI ส่วนตารางการค้าบันทึกมูลค่าสินค้าและตลาดปลายทาง ความเชื่อมโยงระหว่างสองส่วนมีน้ำหนัก เพราะสินค้าที่เกี่ยวข้องกับห่วงโซ่อิเล็กทรอนิกส์ขยายตัวพร้อมกันหลายรายการ แต่สถิติไม่ได้ติดป้ายว่าสินค้าแต่ละรายการถูกใช้ในโครงการใด การรักษาขอบเขตนี้ทำให้เห็นทั้งโอกาสของผู้ผลิตไทยและข้อจำกัดของข้อมูล โดยไม่ลดทอนความสำคัญของยอดขายที่เกิดขึ้นจริง

ความแตกต่างระหว่างการเติบโตของสินค้าอุตสาหกรรมกับภาพสินค้าเกษตรก็มีผลต่อการอ่านยอดรวมด้วย ผลไม้ที่กลับมาขยายตัวช่วยตลาดจีน แต่ไม่ใช่หลักฐานเรื่องคำสั่งซื้ออุปกรณ์ AI ในทางกลับกัน การเติบโตของวงจรและคอมพิวเตอร์บอกความแข็งแรงของห่วงโซ่เทคโนโลยีมากกว่าเรื่องฤดูกาลผลผลิต การแยกแรงหนุนเหล่านี้ทำให้เข้าใจว่าเหตุใดประเทศปลายทางที่ยอดขายเพิ่มเหมือนกันจึงอาจมีความหมายต่ออุตสาหกรรมไทยต่างกันมาก

เช่นเดียวกัน การเติบโตของสินค้าบางรายการอย่างรวดเร็วไม่ได้หมายความว่ารายการนั้นมีมูลค่าสูงที่สุด อัตราเติบโตบอกความเปลี่ยนแปลงจากฐานเดิม ขณะที่มูลค่าส่งออกรวมบอกขนาดเงินที่เกิดขึ้นจริง สินค้าฐานเล็กอาจมีอัตราเติบโตสูงมากโดยเพิ่มมูลค่ารวมไม่เท่าสินค้าฐานใหญ่ที่โตช้ากว่า ข่าวการค้าเดือนเดียวจึงต้องใช้ทั้งอัตราเติบโตและระดับมูลค่า เมื่อจะอธิบายว่าสินค้าใดขับเคลื่อนยอดรวมมากที่สุด

แรงส่งช่วงปลายปีและความเสี่ยงต่อคำสั่งซื้อ

แนวโน้มระยะสั้นยังผูกกับการลงทุนด้านอิเล็กทรอนิกส์ในต่างประเทศ แต่ความต่อเนื่องของคำสั่งซื้อไม่แน่นอน The Business Times อ้างคำกล่าวของณัฐิยา สุจินดา รองผู้อำนวยการสำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า ว่า “Tariff uncertainty prompted many companies to front-load orders, pushing imports to record levels this year” ซึ่งชี้ว่าความไม่แน่นอนด้านภาษีทำให้บางบริษัทเร่งคำสั่งซื้อ และอาจเปลี่ยนจังหวะการสั่งสินค้าในระยะถัดไป

การเร่งซื้อก่อนความชัดเจนของมาตรการค้าอาจทำให้ตัวเลขบางเดือนสูงกว่าจังหวะปกติ เมื่อผู้ซื้อสะสมสินค้าคงคลังมากขึ้น คำสั่งซื้อใหม่ในอนาคตอาจชะลอลงได้ แม้ความต้องการเทคโนโลยีพื้นฐานยังมีอยู่ นี่เป็นความเสี่ยงต่อการรักษาอัตราเติบโต ไม่ใช่ข้อสรุปว่าการส่งออกอิเล็กทรอนิกส์จะลดลงทันที การเคลื่อนไหวของตลาดปลายทางและสินค้าคงคลังจะมีผลต่อจังหวะส่งมอบจริง

ราคาพลังงาน ค่าขนส่ง และมาตรการการค้าของสหรัฐฯ เป็นอีกส่วนที่กระทรวงพาณิชย์ระบุว่าต้องติดตาม ต้นทุนเหล่านี้อาจกระทบทั้งผู้ผลิตที่ซื้อวัตถุดิบจากต่างประเทศและผู้ส่งออกที่ต้องส่งสินค้าให้ทันกำหนด แต่ข้อมูลเดือนสิงหาคมยังไม่แยกผลของแต่ละปัจจัยออกมาเป็นจำนวนเงิน ความคาดหมายว่าสินค้าอิเล็กทรอนิกส์จะช่วยหนุนการส่งออกต่อไปจึงเป็นการประเมินแนวโน้ม ไม่ใช่มูลค่าการขายที่เกิดขึ้นแล้ว

ข้อมูลการค้ารอบถัดไปจะทำให้เห็นว่าแรงซื้อคอมพิวเตอร์ ชิ้นส่วนวงจร และอุปกรณ์ไฟฟ้ายังต่อเนื่องเพียงใด พร้อมกับเผยว่ามูลค่านำเข้าขยับตามไปมากน้อยแค่ไหน หากผู้ซื้อปลายทางยังรับสินค้าไทยเพิ่ม แต่การซื้อสินค้าจากต่างประเทศของไทยยังสูงกว่า ผลการค้ารายเดือนก็ยังติดลบได้ต่อไป ผลของกระแส AI ต่อภาคส่งออกจึงต้องปรากฏทั้งในรายการสินค้าที่ขายได้และในช่องว่างระหว่างเงินที่เข้าจากการส่งออกกับเงินที่จ่ายเพื่อการนำเข้า