TIPS Clone synon 38,7 mld lekë kursime—hyrja pritet në nëntor

Banka e Shqipërisë, në njoftimin e 5 tetorit 2026, paraqiti vlerësimin se përdorimi më i gjerë i pagesave elektronike, i mbështetur nga infrastruktura e pagesave të menjëhershme, mund të sjellë deri në 38,7 miliardë lekë kursime në vit në Shqipëri, ose rreth 1,5% të PBB-së. Zëvendësguvernatorja e parë Holta Zaçaj e lidhi shifrën me një studim të përbashkët me Bankën Botërore gjatë një konference në Tarragona të Spanjës. Bëhet fjalë për një përfitim të mundshëm ekonomik, jo për kursime të realizuara apo për një tarifë të shpallur për klientët.

Platforma rajonale TIPS Clone është në punë që prej korrikut, ndërsa kalendari i Banca d’Italia parashikon hyrjen e bankave qendrore të Shqipërisë, Kosovës dhe Maqedonisë së Veriut në dritaren e nëntorit 2026. Bosnjë-Hercegovina dhe Mali i Zi iu bashkuan të parat infrastrukturës. Për familjet dhe bizneset, hyrja e një banke qendrore është një hap drejt pagesave të menjëhershme; data kur një transfertë konkrete do të ofrohet në llogarinë e klientit varet edhe nga gatishmëria e bankës që e dërgon dhe e merr atë.

Çfarë përfshihet në vlerësimin e kursimeve

Shifra e kursimeve lidhet me kalimin e më shumë pagesave nga paraja në dorë te kanalet elektronike, të cilat mund të mbështeten nga infrastruktura e re. Ajo mat një mundësi për ekonominë shqiptare, jo uljen e komisionit për një transfertë të vetme. Edhe nëse pagesat përpunohen më shpejt, përfitimi i llogaritur kërkon që qytetarët dhe bizneset t’i përdorin shërbimet elektronike në një shkallë më të gjerë.

Studimi përmban edhe një skenar më të përcaktuar: nëse gjysma e pagesave të faturave me para në dorë zëvendësohet me pagesa elektronike, kursimet e mundshme vjetore do të ishin mbi 500 milionë lekë për konsumatorët dhe rreth 1 miliard lekë për bizneset, sipas raportimit të RTSH. Kushti i këtij skenari është ndryshimi i mënyrës së pagesës së faturave. Shumat nuk janë komisione që bankat kanë vendosur të heqin dhe as përfitime që nisin automatikisht kur një vend lidhet me platformën.

Për një pagesë të vetme, kostoja që sheh klienti përcaktohet nga kushtet e shërbimit të bankës ose të ofruesit të pagesës. Vlerësimi për gjithë ekonominë përfshin një sjellje shumë më të gjerë pagese, prandaj nuk mund të pjesëtohet me numrin e llogarive bankare për të nxjerrë kursimin e çdo përdoruesi. Kjo ndarje ka rëndësi sidomos për bizneset që kryejnë shumë pagesa: përpunimi i shpejtë mund të ndryshojë kohën kur marrin fondet, ndërsa shpenzimi i tyre real varet nga tarifat dhe nga llojet e transfertave që banka do të ofrojë.

Çfarë bën platforma dhe kur arrin pagesa te klienti

TIPS Clone shërben për shlyerjen në kohë reale të pagesave të menjëhershme mes institucioneve pjesëmarrëse. Është ndërtuar me teknologjinë e sistemit evropian TIPS, por vepron si infrastrukturë më vete për vendet e përfshira në nismën e Ballkanit Perëndimor. Platforma mund të shlyejë pagesa në monedhat e vendeve pjesëmarrëse dhe në euro, me mënyra të ndryshme shlyerjeje për këto monedha. Qëllimi është që përpunimi të funksionojë gjatë gjithë ditës dhe javës, edhe jashtë orarit të zakonshëm bankar.

Në Shqipëri, një pagesë vendase e menjëhershme do të kërkojë që bankat e përfshira të jenë të lidhura dhe të ofrojnë dërgimin e marrjen e saj për klientët. Një pagesë në euro është rast më vete: mundësia teknike e shlyerjes në euro nuk e kthen çdo transfertë ekzistuese në pagesë të menjëhershme. Po ashtu, lidhja e Shqipërisë dhe Kosovës me të njëjtën infrastrukturë rajonale nuk përcakton vetvetiu datën kur klientët do të mund të dërgojnë një pagesë të menjëhershme përtej kufirit.

Për përdoruesin, dallimi është mes infrastrukturës ku bankat shlyejnë pagesat dhe shërbimit që shfaqet në kanalet e bankës së tij. Ky shërbim duhet të përcaktojë cilat llogari mund të dërgojnë e të marrin fonde, në cilën monedhë dhe me çfarë kushtesh. Një lidhje teknike mes institucioneve është e domosdoshme, por pagesa bëhet e përdorshme vetëm kur këto kushte janë përfunduar dhe bankat e ofrojnë atë.

Kosova po përgatit fillimisht pagesat brenda vendit

Në përditësimin e BQK-së pas takimit me drejtuesit e bankave, përgatitjet teknike dhe operative, modeli i pjesëmarrjes dhe koordinimi mes institucioneve janë pjesë e punës që duhet përfunduar para funksionalizimit. Faza aktuale në Kosovë përqendrohet te pagesat e menjëhershme brenda vendit; zgjerimi drejt pagesave rajonale ndërkufitare synohet në faza pasuese. Për këtë arsye, familjet dhe bizneset në Kosovë nuk duhet ta lexojnë afatin e lidhjes me platformën si datë të përbashkët hapjeje për çdo lloj transferte.

Bankat duhet të jenë në gjendje të dërgojnë e të marrin urdhërpagesa përmes infrastrukturës së re dhe ta përfshijnë shërbimin në kanalet që përdorin klientët. Duhet të sqarohen gjithashtu kushtet e përdorimit dhe komisionet përkatëse. Përgatitja ka një anë teknike, por edhe një anë operative: marrësi duhet të mund t’i pranojë fondet dhe klienti duhet të dijë paraprakisht çfarë pagese po urdhëron. Në këtë pikë do të shihet nëse përpunimi i menjëhershëm i sistemit përkthehet në një shërbim të disponueshëm në bankën e secilit.

Tarifat ekzistuese dhe pagesat në euro

Shqipëria ka tashmë kushte për disa pagesa elektronike që duhen mbajtur veç nga shërbimi i ardhshëm i TIPS Clone. Sipas paraqitjes së Bankës së Shqipërisë, pagesat elektronike deri në 40 000 lekë janë pa komision për qytetarët, ndërsa pagesat elektronike në euro mes Shqipërisë dhe vendeve pjesëmarrëse në SEPA kryhen që prej 7 tetorit 2025 me kushte të krahasueshme me pagesat vendase. Këto kushte u përkasin shërbimeve ekzistuese; ato nuk përcaktojnë çmimin e një pagese të ardhshme të menjëhershme.

SEPA është korniza e transfertave në euro me vendet pjesëmarrëse në hapësirën evropiane të pagesave. TIPS Clone sjell infrastrukturën për shlyerje të menjëhershme në rajon. Për një familje që dërgon para ose një biznes që paguan një furnitor, monedha, vendi i marrësit dhe pjesëmarrja e bankave përcaktojnë se për cilin shërbim bëhet fjalë. Hapi që pritet pas hyrjes së planifikuar është njoftimi i bankave për pagesat që do të ofrojnë realisht, kohën e aktivizimit dhe komisionet që do t’u shfaqen klientëve.

Lexoni gjithashtu:

• Clockify apo Toggl Track: kursimi për vend mund të kushtojë përdorimin
• Bitwarden apo 1Password: kursimi përballet me përdorimin më intuitiv
• Trebellar merr 18 milionë dollarë: AI synon faturën e zyrave