Grammarly of LanguageTool: Engels wint niet automatisch in het Nederlands

Voor vooral Nederlandse zakelijke teksten is LanguageTool Premium de logischere kandidaat als je naast spelling ook grammatica en stijl wilt laten beoordelen. Grammarly ondersteunt Nederlands, maar de uitgebreidere schrijfsuggesties die het voor Engels aanbiedt, zijn niet in dezelfde mate beschikbaar voor Nederlands. Schrijft je team voornamelijk Engels, dan krijgt Grammarly meer gewicht.

De keuze tussen Grammarly en LanguageTool hangt daarom af van de schrijftaal én van het soort correcties dat nodig is. Voor zakelijke teksten tellen ook de verwerking van vertrouwelijke inhoud, de plek waar medewerkers schrijven en de kosten per gebruiker mee. Een uitslag op Engelse testzinnen beslist die Nederlandse afweging niet.

Wat kunnen de diensten met Nederlandse tekst?

Het verschil zit vooral in de diepte van de ondersteuning. Volgens Grammarly’s talenoverzicht krijgt Nederlands directe suggesties voor spelling en basisgrammatica. De geavanceerde suggesties voor grammatica, helderheid, vloeiendheid en toon, evenals herschrijvingen van alinea’s, zijn beschikbaar voor een beperktere groep talen waar Nederlands niet bij staat. Een betaald abonnement heft dat taalverschil dus niet vanzelf op.

LanguageTool Premium biedt voor Nederlands aanvullende controles op grammatica, interpunctie en schrijfstijl. Het aanbod onderscheidt een gratis basisversie, een individueel Premium-abonnement en een teamaanbod met onder meer een gedeelde stijlgids en een teamwoordenboek. Voor een organisatie die Nederlandstalige klantmails, voorstellen en interne berichten opstelt, zijn dat relevante functies; hun aanwezigheid zegt nog niet hoeveel nuttige correcties de eigen teksten zullen krijgen.

Bij gemengde documenten speelt een ander verschil. Een team kan Engelse citaten, Nederlandse toelichtingen en onvertaalde vaktermen in één tekst gebruiken. Dan telt niet alleen of een dienst beide talen kent, maar ook of suggesties passen bij de taal en de bedoeling van de afzonderlijke passage. Vooral bij een vaste bedrijfswoordenschat kan een woordenboek of stijlgids waarde hebben, mits de medewerkers de voorgestelde wijzigingen kritisch blijven beoordelen.

Hoe ver reikt de Engelse benchmark?

Een gepubliceerde vergelijking geeft Grammarly een duidelijke voorsprong binnen haar eigen testopzet. In de benchmark van Cambium Assessment bedroeg het gemiddelde aandeel herkende fouten over de onderzochte Engelse foutcategorieën 77% voor Grammarly Pro en 32% voor de geteste openbronvariant van LanguageTool. De onderzoekers gebruikten dezelfde dataset met zinnen ook voor Microsoft Word en hun eigen schrijfhulpmiddel.

Dat gemiddelde verbergt verschillen tussen categorieën. In de test deed de openbronvariant van LanguageTool het bij spelfouten goed, terwijl Grammarly Pro bij veel grammaticale categorieën meer fouten aanwees. De studie keek bovendien naar onterechte markeringen en voorgestelde verbeteringen: een fout aanwijzen en een bruikbare vervanging geven zijn verschillende prestaties.

De grens van dit bewijs is belangrijk voor de aankoopbeslissing. De zinnen waren Engels en de foutcategorieën kwamen uit een kader voor schrijfonderwijs. LanguageTool Premium met Nederlandse controles was niet de geteste configuratie. De uitkomst is daardoor relevant voor vergelijkbare Engelse correctietaken, maar levert geen ranglijst op voor Nederlandse offertes of klantcommunicatie.

Welke Nederlandse correcties maken verschil?

Voor Nederlandse zakelijke tekst verdienen enkele foutsoorten een afzonderlijke beoordeling: woordgeslacht en verbuiging, werkwoordsvormen, samenstellingen, interpunctie en terminologie. Het uitdrukkelijk verzonnen voorbeeld ‘een mooie huis’ laat zien welke informatie nodig is om een verbuiging te beoordelen. Het is geen testresultaat voor Grammarly of LanguageTool.

Ook de waarde van een stijlsuggestie hangt van de context af. ‘Wij nemen uw aanvraag in behandeling’ en ‘Wij keuren uw aanvraag goed’ hebben bijvoorbeeld een andere zakelijke betekenis, hoewel beide zinnen grammaticaal correct zijn. Een corrector die een tekst vlotter maakt, kan daarmee onbedoeld de strekking van een toezegging veranderen. De schrijver moet dus kunnen onderscheiden tussen een taalfout, een stijlvoorkeur en een inhoudelijke wijziging.

Voor teams in Nederland en Vlaanderen komt daar woordkeuze bij. Een formulering kan in het ene taalgebied gebruikelijker zijn dan in het andere, zonder in het hele Nederlands fout te zijn. Dezelfde voorzichtigheid geldt voor productnamen en vaktermen: een ongewoon woord hoeft niet gecorrigeerd te worden. Deze categorieën zijn bruikbaarder voor een eigen vergelijking dan één totaalscore uit een Engelstalige benchmark.

Als beide producten op dezelfde, onschuldige voorbeeldzinnen worden beoordeeld, blijven drie uitkomsten apart zichtbaar: gemiste fouten, onterechte waarschuwingen en wijzigingen die de betekenis aantasten. Nederlands en Engels horen daarbij elk een eigen oordeel te krijgen. Zo kan een dienst die sterk is in Engelse grammatica nog steeds minder goed aansluiten op de Nederlandse teksten waarvoor het team haar vooral nodig heeft.

Wat verandert privacy aan de keuze?

Bij vertrouwelijke tekst is de verwerkingsroute een zelfstandige keuzevoorwaarde. Volgens Grammarly’s privacytoelichting worden gegevens opgeslagen op servers in de Verenigde Staten. Documenten die in de Grammarly Editor zijn gemaakt, blijven bewaard totdat de gebruiker ze verwijdert; voor andere gecontroleerde tekst beschrijft Grammarly verwerking die nodig is om de dienst te leveren. Dat verschil is relevant wanneer een organisatie bepaalt welke inhoud medewerkers in een schrijfassistent mogen invoeren.

LanguageTool stelt zijn kerntechnologie als openbronsoftware beschikbaar en zegt dat gebruikers daarmee een eigen server kunnen opzetten. Dat biedt een andere manier om de verwerkingsomgeving te beheren, met de verantwoordelijkheid voor installatie en onderhoud bij de organisatie zelf. De zelf beheerde variant en de betaalde Premium-dienst zijn daarbij verschillende configuraties; de Engelse benchmark onderzocht juist de openbronvariant.

Een privacyvergelijking moet daarom over de werkelijk gekozen uitvoering gaan. Bij een clouddienst zijn opslag en verwerking door de aanbieder relevant; bij een eigen server komen beheer, toegang en updates erbij. De mogelijkheid tot eigen beheer kan voor gevoelige teksten doorslaggevend zijn, maar zegt op zichzelf niets over de kwaliteit van de Nederlandse correcties in die configuratie.

Wanneer wegen integratie en prijs zwaarder?

Een schrijfassistent levert vooral waarde op waar het team daadwerkelijk schrijft. Voor korte berichten is een correctie tijdens het typen doorgaans bruikbaarder dan een aparte controle na kopiëren en plakken; voor langere documenten kan juist de aansluiting op de gebruikte tekstverwerker tellen. De gekozen taalondersteuning moet in die werkomgeving beschikbaar zijn, niet alleen in een losse demonstratie van het product.

Bij de prijs hoort dezelfde precisie. Vergelijk de totale kosten voor het aantal gebruikers en de gewenste abonnementsduur, en reken functies mee die het team echt zal gebruiken. Voor Nederlands kan een betaalde functie die uitsluitend bij Engelse tekst helpt weinig extra waarde hebben. Een gedeelde stijlgids kan juist relevant zijn wanneer meerdere medewerkers dezelfde klantgerichte formuleringen moeten hanteren.

Wie overwegend Engels schrijft en vooral uitgebreide Engelse foutdetectie zoekt, heeft een duidelijke reden om Grammarly Pro te overwegen. Voor voornamelijk Nederlandse teksten met behoefte aan grammatica- en stijlcontrole ligt LanguageTool Premium meer voor de hand. Is eigen beheer een harde voorwaarde, dan verdient de openbronvariant afzonderlijke beoordeling op haar functies én de benodigde beheercapaciteit.

Lees ook:

• DeepL of Google Translate: nuance wint niet in elke taal
• Firefly of Midjourney: beeldkwaliteit is niet de enige zakelijke keuze
• AI helpt studenten presteren, maar beter leren is niet bewezen